blogs

Kritiek op het onderwijs lijkt nergens naar

Artikel van R.Ritzen in Trouw van 7-11-2006

“Critici laten na te zeggen wat ze onder de kwaliteit van het onderwijs verstaan. Ze hanteren een term, maar definiëren die nergens. Ten tweede komen ze met enkele feiten en zeggen vervolgens op basis daarvan hoe het onderwijs er uit moet zien. En dat is een klassieke drogreden: normen volgen niet enkel uit feiten. Ten derde zijn de oplossingen niet alleen simpel, maar ook simplistisch. Klassikaal onderwijs (Verbrugge, Beter Onderwijs Nederland), minder managers (Heertje), meer geld en het aantrekkelijk maken van onderwijs (Onderwijsraad) is het devies. Maar enig bewijs dat het werkt, ontbreekt.”

Onderwijs op maat… het doet me denken aan de beroemde opmerking van Henry Ford over de “op maat” aan de lopende band gemaakte T-Fords, de kleur is vrij te kiezen als het maar zwart is.
Ook nu in ons onderwijs: de keuze is vrij, als het maar “het nieuwe leren” is. Eventueel is er wel een keuze voor de kleur van de vlag: PGO, competentiegericht, natuurlijk leren, sociaal constructivisme, het kan allemaal, als het maar hetzelfde is en dus op de lopende band door eenvoudige lieden in elkaar geflanst kan worden.
Als de kwaliteit maar bepaald kan worden in termen van door- en uitstroming, als de omzetcijfers maar blijven groeien.

Juf van der Hoeven kraait victorie

Het is verkiezingstijd. Het ene mooie plannetje is nog niet uit de pan, of het andere ligt al weer te pruttelen. In het weekend heeft juf van der Hoeven de scholen weer een mooi kooltje gestoofd. Hoe nu?
Het lerarentekort! Al jaren hoog op de agenda, bij een enkele partij. Maar nu de verkiezingen naderen moeten tellen ineens ook de stemmen van de docenten. Want juf van der Hoeven doet ineens ook weer mee. Het lerarentekort kan bijna worden opgeheven als er een heleboel studenten (chemie, rechten, aërodynamica, filosofie, vrouwenwetenschappen, moleculaire deeltjestechnologie) zich spontaan bij de scholen melden om de school (en de leerlingen) een aantal maanden uit de brand te helpen. Hoera: een structurele oplossing volgens het CDA van juf van der Hoeven.

Pim Breebaart
Hoewel er hier al genoeg wordt gemopperd maak ik voor Pim Breebaart, voorzitter van het College van Bestuur van de Haagse Hogeschool, een uitzondering.
De hoeveelheid onzin die de man uitstoot moet te danken zijn aan zowel talent als tomeloze inzet. Eerder heb ik hem al eens onder vuur genomen en z’n leesvaardigheid in twijfel getrokken, (zie de bijlage, column 13). In een interview met de Volkskrant van 4 november slaat hij aan het rekenen.

Uit een kort geleden onder leraren gehouden enquête blijkt dat deze ‘kleinere klassen’ als een zeer belangrijke onderwijsverbetering zien. Dat betekent niet dat de politieke partijen die nu nog naar de kiezersgunst dingen en de mond vol hebben over de kwaliteit van het onderwijs en daarbij dierbaar spreken over hard werkende leraren voor wie ze veel respect hebben, ook werkelijk iets zullen doen om de klassen te verkleinen.
Waarom niet? Omdat van oudsher de salarispost van de leraren verreweg het belangrijkste
onderdeel is van de onderwijsuitgaven. In principe kan op twee manieren bezuinigd worden: direct op de salarissen zelf, en indirect door de klassen groter te maken. De tweede manier is valser dan de eerste , omdat het de kwaliteit van het onderwijs raakt en omdat het een taakverzwaring betekent. Met behulp van de onderwijskundigen hebben de politici echter vaak beweerd dat kleinere of grotere klassen nauwelijks of geen verschil maken voor de onderwijsresultaten, waarbij nog kwam dat taakverzwaring voor de bonden gemakkelijker te verkopen was dan salarisverlaging. Ook de inspectie, die zo goed kan oordelen over methoden en didaktieken, heeft bij mijn weten nooit gezegd dat klassen met 32 leerlingen onacceptabel zijn in het voortgezet onderwijs.

Voor ouders die dromen van een kleine school die volgens de beginselen van BON aan hun kind lesgeeft lijkt er goed nieuws te zijn. CDA-lijsttrekker Balkenende, die een grote kans maakt in de nieuwe regering te komen, heeft drie voor hen belangrijke uitspraken gedaan:
1. Om de keuzevrijheid voor ouders te vergroten, is het nodig de stichtingsnormen te verlagen
2. Er moet een eenmalige extra impuls in kleinschalige onderwijshuisvesting komen
3. Competentiegericht leren is een aanpak onder vele. Het “nieuwe leren” is niet per se de beste aanpak. Niet elke school en niet elke ouder hoeft ervoor te kiezen.

‘Hoger beroepsonderwijs is ziek’
Econoom/auteur Arnold Heertje (72) kruist in Ondernemen! maandelijks de degens met VVD-kamerlid Paul de Krom. Dit keer over het ‘bedrog’in het hbo.
Beste Paul,

Tot de samenleving dringt door dat in het hoger beroepsonderwijs een machtige klasse van beheerders is ontstaan, die grootschaligheid koesteren voor hun eigen belang. Alle politieke partijen hebben de illusie dat het verhogen van de salarissen betere leraren oplevert. Jouw echtgenote geeft Frans op een VWO. Heeft zij gekeken naar de boekenlijst voor de tweedegraads lerarenopleiding Frans van de Hogeschool in Arnhem of in Den Haag? Voor 90 procent boeken over communicatie in de klas en effectief leren. Vakinhoudelijk zijn de twee boekjes Carte Orange nodig, die worden gebruikt in de tweede klas van het HAVO.

Heertje noemt hogeschool crimineel (PZC 03-11-2006)

DEN HAAG – Het hoger beroepsonderwijs in Nederland is ziek. Alles moet wijken voor het binnenhalen van geld. De kwaliteit van het onderwijs doet er niet meer toe.
Dat is de strekking van een betoog van PvdA-econoom prof. Arnold Heertje in de novembereditie van Ondernemen!, het blad van MKB-Nederland. Heertje richt zijn pijlen vooral op de Fontys Hogescholen, die hij een instituut noemt met ’de formele karakteristieken van een criminele organisatie’.

Fontys neemt de aanval niet al te serieus. „Blijkbaar mag je in een column alles schrijven“, aldus de school in een reactie.

In november 1996 waren fractievoorzitters van de grote partijen het
roerend eens: “in de volgende kabinetsperiode zal niet op onderwijs
worden bezuinigd.” Ook nu weer worden verkiezingsbeloften gedaan.
Ondertussen trekt de nieuwe CDA-VVD-begroting vrijwel niets extra uit
voor onderwijs. Ondertussen bereidt Van Kemenade de zoveelste top-
down PvdA-”vernieuwing” van onderwijs voor. Tegen lerarentekort
stelde de CDA-minister voor om overtollige soldaten voor de klas te
zetten. Van de VVD mag Verdonk onderwijs gaan doen, opdat regels
belangrijker blijven dan mensen.

Een vergeten groep: leraren met een bijnaam

Vroeger hadden leraren en leraressen vaak een bijnaam. Dat kwam omdat ze waren vergroeid met de school en minder mobiel als tegenwoordig. Zij konden beklijven, zorgden voor vastigheid en vormden een dankbaar onderwerp van gesprek in huis. De oudste zus of broer wist precies wat de jongste doormaakte en kon deze, 18 of meer jaar na dato nog van advies dienen waar het de juiste aanpak van een bepaalde leraar betrof. Dat was leuk en dat zorgde voor sfeer.
Sommige leraren of leraressen hadden géén bijnaam. Dat kon verschillende redenen hebben. Òf ze hadden een korte,bevredigende naam van zichzelf òf ze vielen niet op (maar dat kwam zelden voor) òf het waren notoire rotzakken. Er zullen ook nog wel andere redenen zijn geweest.