blogs

Als docent Hbo mocht ik weer eens aanschuiven bij een cursus, ditmaal voor toekomstige assessoren. Onze cursusleider bleek een bevlogen aanhanger van het nieuwe leren. Zoals dat tegenwoordig hoort begon hij ons eerst uitgebreid te motiveren. Hij koos er voor om het nieuwe leren en toetsen te koppelen aan de nieuwe leerling, de leerling van deze eeuw. Zijn verhaal schoot het doel overigens volledig voorbij omdat een groot deel van de geachte cursisten die leerling helemaal niet herkende. Bij mij kwam zelfs de gedachte op dat deze leerling misschien wel ontstaan was door genetisch gemanipuleerd voedsel. Deze cursusleider had het echt over een ander mens. De middelen zijn niet alleen gewijzigd de mens zelf is gewijzigd. Vanuit de wetenschap had ik hier echter nog nooit iets over gehoord zodat mij tot op heden niet duidelijk is waar hij dat mensbeeld vandaan heeft. Deze nieuwe student zou alleen maar geprikkeld hoeven te worden middels uitdagende projecten waarna deze leerling m.b.v. m.n. de ict en vrijwel geheel autodidactisch, eventueel samen met andere geprikkelde,zelf zijn of haar ongebreidelde honger naar meer competenties zou gaan stillen. De onderwijsinstelling hoeft alleen nog maar voor de prikkels en de toetsen te zorgen en deze leerling is daarvoor bereid grote offers te brengen zowel in geld als door inspanning. Je hoeft zelfs als onderwijsinstelling eigenlijk bij het toetsen alleen nog maar de door de student aangedragen bewijzen te controleren en met de prikkels kun je aansluiten bij de massa aan prikkels die de student ontvangt via mail, tv etc.. Jammer dat het overgrote deel van de leerlingen die ik, tot op heden ben tegengekomen dat genvoedsel duidelijk nog niet hebben gehad.

Al enkele dagen probeer ik bij de 10 stellingen van BON argumenten te bedenken die de ‘waarom’ vraag zouden kunnen beantwoorden, dit om voor mij het doel van BON op korte termijn beter inzichtelijk te maken. Nu loop ik bij twee stellingen tegen een muur, zouden jullie me hierbij kunnen helpen?

Stelling 1:
Directie- en beheersfuncties mogen niet exuberant beloond worden en moeten primair worden vervuld door mensen met onderwijservaring, die bij voorkeur naast hun bestuurs- of beheerswerkzaamheden zelf onderwijs verzorgen. Zeggenschap over de inrichting van het onderwijs binnen de instituten moet liggen bij leraren en docenten.

“Verschillende ervaringen leiden tot verschillende hersen structuren”– Dr. Bruce D. Berry, Baylor College of Medicine

Onze kinderen groeien in een hele andere manier en omgeving als hun ouders. 10.000 uur aan videospelletjes, 200.000 email en instant messaging berichten verstuurd of ontvangen, 10.000 uur mobiel bellen, 20.000 uur televisie kijken, meer dan 500.000 reclame boodschappen gezien en dat allemaal voordat ze school überhaupt verlaten. Dit zijn de ‘Digital natives’ [1] van vandaag.

In mijn vorige blog is te lezen hoe Marc Prensky [2] uiteenzet hoe de jonge mens (Digital Natives) wezenlijk verschillen van de oudere mens (Digital Immigrants). Dat hun hersenen anders in elkaar zitten als gevolg van andere input en omgevings variabelen tijdens hun eerste levensjaren. Omdat dit natuurlijk al snel ongefundeerd lijkt, wil ik hier iets verder op in gaan.

Op een doorsnee zondag, met mijn gezin op bezoek bij een oude tante kom ik bladerend door HP de Tijd een rekentest tegen. Het blijkt een test te zijn voor toekomstige Pabo-studenten, een niveaumeting. Uitgangspunt is dat je deze test binnen een uur moet kunnen maken en dat je niet meer dan 10% van de vragen fout maakt, wil je slagen. Verder mag je alleen een rekenmachine gebruiken om je uitkomsten te controleren. De doelgroep heeft Havo of Mbo gedaan en wil door naar het Hbo. Het niveau van de rekentest betreft groep 8 van de lagere school. Mijn interesse is gewekt en mijn zondag krijgt ineens een andere wending. Ik ga deze test maken. Ik heb weliswaar geen kladpapier ter beschikking en twee om aandacht vragende kinderen om mij heen maar ik ga deze ultieme uitdaging aan. Ik neem hierbij een onverantwoord risico want wat als ik zak voor deze test. Een groot deel van de Havo-studenten met vijf jaar wiskunde op zak slaagt niet voor deze test. Hij moet dus wel moeilijk zijn. Zal ik nog ooit ergens over het niveau van het onderwijs mogen praten? Deze gedachten drijven de spanning op en ik word zelfs kribbig tegen mijn kinderen. Maar snel aan de slag dan. Herhaaldelijk word ik gestoord door mijn kinderen en mijn tante maakt het er ook niet makkelijker op. Zelfs mijn vrouw begint te kijken wat er aan de hand is met mijn humeur. Na 18 minuten zijn de vragen op. Ik kijk op de volgende pagina maar daar staat ook niets. Hoe kan dat nu? Ben ik in een val gelopen? De goede antwoorden naast de mijne leggend blijk ik 5 % fout te hebben gedaan. Het blijken echter fouten omdat ik geen kladpapier ter beschikking had. Ik vind dit heel erg teleurstellend. Mijn ego is weliswaar weer opgepoetst maar hoe moet ik nu op de volgende ouderavond van mijn kinderen omgaan met die juf die mij breedvoerig het leerrendement van mijn kinderen aan mij probeert uit te leggen. Ga ik nu luisteren hoe mijn kinderen het op school doen of ga ik nu juist luisteren hoe de juf het doet? Ik heb weer gezondigd tegen mijn eigen regel: meten is weten, twee keer meten is zeker weten en als je niet wilt weten ga je niet meten. Ik blijf deze zondag toch weer met een kater zitten, eigen schuld dikke bult.

T.v. interviewer Wilfred Kemp, laat in het programma wereldontmoetingen, tijdens een gesprek met psycholoog/arts Theodoor Dalrymple zien dat het mogelijk is om in begrijpelijke taal, oorzaken bespreekbaar te maken. Zijn analyse van onze huidige maatschappij, kan inzicht en bewustwording veroorzaken. Kant en klare oplossingen zijn er natuurlijk niet direct. Quote: Kan er sprake zijn van totale vrijheid. Nee, vrijheid zonder beperkingen is geen vrijheid. Dat klopt, want de vrijheid voor de een, houdt op wanneer de ander(en) onevenredig benadeeld worden. M.a.w. mensen kunnen in principe niet zonder regels, wetten en waarden/ethiek. Ontzuiling en het gevolg individualisme, geeft mensen het idee geheel zelf te kunnen en mogen, ja soms moeten bepalen wat zij willen bereiken. Velen leggen die lat daarom te hoog, bereiken dit punt niet en zijn daarom ontevreden. Kijken nog alleen maar naar wat ze niet hebben. Dit geldt ook en vooral voor kinderen. Steeds jonger, immers aangemoedigd door hun omgeving, willen en kunnen de kinderen de “volwassene” spelen.

Motivatie en passie zijn de drijfkrachten van leren. Zonder motivatie is er immers geen leren. Is een leerling gemotiveerd, zal weinig hem of haar kunnen stoppen. Leren komt uit passie en motivatie, niet uit discipline! Maar eigenlijk weet de neurowetenschap nog maar bar weinig van leren. Wat we weten is dat leren en verzameling van ervaring en kennis is, bij elkaar gesprokkeld in je levensjaren. Feiten, oordelen, vaardigheden, gedrag, theorieën, processen, creativiteit, taal, systemen en communicatie gefaciliteerd door vergelijken, beslissen, luisteren, schatten, vragen, voorspellen, proberen en controleren.

In dit bericht wil ik me voorstellen en ook tot een genuanceerde uitspraak komen over ervaringsleren.
Ik ben afgestudeerd als theoretisch pedagoog in 1987. Ik ben daarna de beeldende kunst ingegaan en in de kunsteducatie terecht gekomen. Hierin is geen ruimte voor theorievorming of verdieping, zoals ik gewend ben vanuit mijn pedagogische achtergrond. Instellingen die projecten inzetten op scholen gaan vooral voor leuke dingen doen, zij zien basisscholen als klanten die hun producten afnemen. Daar kunnen ze ook niet veel aan doen, want dat is de filosofie van de jaren ’90 en daarna. Bovendien worden ze op cijfers afgerekend.

De Volkskrant meldt vandaag dat ‘havisten en vwo’ers die net zakken voor hun eindexamen (…) in de regio Amsterdam en Flevoland niet een jaar (hoeven) te wachten voor ze gaan studeren.’ De gezakte leerlingen kunnen alvast een jaartje meedraaien, mét betaling van collegegelden maar zonder verbruik van rechten op studiefinanciering. Ze kunnen meedoen met tentamens, en als ze een jaar later wel hun voordiploma hebben gehaald worden de behaalde resultaten alsnog geldig.

Het klinkt als een goed idee: het kan toch geen kwaad als de leerlingen alvast een vakje meedraaien? Dan kunnen ze alvast een beetje wennen? En het levert natuurlijk geld op voor de hogeschool.

Vanavond stafvergadering gehad met allemaal wollige taal dat het beter moet. Uitgesproken door een iets te dikke blozende heer in keurig pak die als interim even op onze afdeling komt langswaaien om ons strategieplan te schrijven. Hij komt als gast vertellen wat wij zelf gaan willen in de toekomst. Hij heeft van ons vak geen kaas gegeten en ook nooit aan den lijve ondervonden wat het betekent. Hij heeft waarschijnlijk lang achter zijn computertje gezeten om deze voordracht in elkaar te draaien terwijl ik stond te zweten op de werkvloer en geen tijd (en energie) overhield om zelf te bedenken wat ik wil.

Rustig mijn hamburger verorberend bij McDonalds geniet ik van de slimheid van de McDonaldsformule. Je levert iets wat de consument graag wil terwijl je de productiekant ervan zo vereenvoudigd en genormeerd hebt dat het bijna zonder mensen kan maar in ieder geval met zeer laag geschoold personeel en dus goedkoop personeel. Waarom werkt dat nu bij McDonalds? De belangrijkste reden is de eenduidigheid van het product. Het gaat altijd om dezelfde hamburger van exact hetzelfde gewicht en baktijd. Is McDonalds dan misschien de plaats geweest waar de moderne onderwijsmanager zijn inspiratie vandaan heeft gehaald? Immers deze wil toch ook graag een systeem scheppen waarmee hij of zij zonder vakbekwaam personeel een kwalitatief hoogwaardig onderwijsproduct op tafel kan zetten. Telkenmale hoor ik het uitgangspunt van het management dat iedereen alles moet kunnen, je bent immers een academicus en dan moet die eerstejaars stof toch geen probleem zijn ook al heb je dan op de universiteit iets anders gestudeerd. Veel van die collegae die daarmee opgeschept zijn, en dat zijn er inmiddels al heel veel, willen ook graag eenduidige antwoorden van de vakdocenten bij wie ze te raden gaan, om “vooruit te kunnen”. “Ik wil niet weten wat er allemaal kan, maar ik wil een antwoord waar ik mee verder kan, wees nu eens pragmatisch a.u.b. ”. “Kun je niet even een handleiding maken zodat we allemaal op dezelfde wijze kunnen begeleiden etc”.