Een klacht uit 1974

Ons BON-aanhangers wordt vaak voorgehouden dat klagen van alle tijden is. Dat je dan moet concluderen dat dus die klachten ongegrond zijn, of ‘dat het allemaal wel zal meevallen’ is natuurlijk onzin, maar een amusant voorbeeld van dat klagen las ik bij W.F. Hermans in een stukje uit 1974. Hij schrijft over de manier waarop hij zichzelf Frans heeft geleerd, en dat die methode ‘barbaars’ en al heel oud is.
Toen werd de kinderziel ontdekt. Sindsdien is beweerd dat het ‘stomme uit het hoofd leren’ niet deugde, dat het ging om ‘begrip aan te kweken’ en dat de school zich bovendien niet moest inspannen de kindertjes iets te leren, maar hun karakter te vormen (leest u mee, mijnheer Winsemius?). Deze ontwikkeling was in mijn jeugd (jaren ’40, BW) al in volle gang met het gevolg dat ik, aan het einde van mijn schooljaren, tot de ontdekking kwam heel wat oervervelende uren besteed te hebben aan het niet leren van allerlei kundigheden die zogenaamd werden onderwezen en het krijgen van een zeer slecht karakter.
Hoewel ik het helemaal met hem eens ben, was Hermans natuurlijk geen autoriteit op onderwijsgebied. Wat hieruit vooral naar voren komt is een richtingenstrijd in het onderwijs die kennelijk al meer dan zestig jaar aan de gang is. De laatste 20 jaar hebben we de triomf van de ‘kinderziel’-richting meegemaakt en de consequenties daarvan.