Forum

Uit de tijd dat de onderwijsvernieuwing nog onschuldig leek, herinner ik me mijn plotselinge kennismaking met Marzano. Destijds werd de lerarenopleiding wiskunde gecomplementeerd door een toegevoegd onderwijskundige: Wietske Miedema. Zij verzorgde de lessen onderwijskunde voor onze studenten en daar was iedereen destijds gelukkig mee, ook al omdat de wiskundecollega's zich dat zelf niet zagen doen. Ook ik had er niet aan moeten denken om met mijn zeer beperkte kennis van kennis van de theorieën van Piaget, Galperin en Vygotski daar zinnig college over te kunnen geven.

Op een gegeven moment was Wietske een paar weken naar Amerika. Bij terugkomst bleek dat ze daar op studiereis was geweest en volledig in de ban van ene Marzano was geraakt. In een soort studiebijeenkomst werden wij, de collega's van de exacte vakken, op de hoogte gesteld van de zegeningen van Marzano, maar al snel werd de recalcitrante ik in mij wakker. Marzano had het leren opgebouwd rondom 5 dimensies. Als wiskundige kon ik wel wat met dat begrip. Ik realiseerde me dat ik natuurlijk iets breder moest kijken dan de drie ruimtelijke coördinaten, aangevuld met tijd en wat je er nog meer bij zou willen betrekken. Marzano zou ongetwijfeld een wat overdrachterlijker beeld van dimensie hebben. Dus enthousiast wachtte ik op de volgende powerpointslides.

Motivatie bleek de eerste dimensie. Kon ik goed inkomen en ik verwachtte voor de volgende dimensies zaken als voorkennis, intelligentie en eventuele andere aspecten die ik wellicht niet paraat had, maar waar Marzano lang over had kunnen nadenken.

Dimensie 2: het verwerven van kennis. Nu begon ik onrustig te twijfelen. Het verwerven van kennis was toch zo'n beetje wat ik onder onderwijs verstond en leek in de verste verte niet op een dimensie van leren. Maar de man zou het ongetwijfeld beter weten dan ik: ik kon nog net Piaget spellen, maar ging bij Vigotsky al regelmatig de mist in.

Dimensie 3: uitbreiden en verfijnen van kennis. Nu zal ik een vervelende cursist zijn geworden. Als verwerven van kennis een dimensie is, dan is verfijnen van kennis (wat in zichzelf natuurlijk ook verwerven van kennis is) toch zeker geen aspect zijn dat daar orthogonaal op kon staan, het lag eerder in het verlengde of was zelfs identiek. Dimensies zijn toch onderling onafhankelijk, een beweging in de ene dimensie kan onafhankelijk zijn van bewegingen in een andere dimensie, maar hier werd het allemaal door elkaar gegooid. Dit had geen ene moer met dimensies te maken. Ook de verdere powerpointsheets (dimensie 4: zinvol gebruik maken van kennis en dimensie 5 studie en denkgewoontes) brachten me niet het vertrouwen dat Marzano ook maar iets zinvols had bedacht. Een dergelijke toevallige opeenvolging van onderling volslagen onvergelijkbare deelaspecten kun je toch geen dimensies noemen. Wellicht waren alle genoemde aspecten bij het leerpoces relevant, maar de theorie als zodanig kan geen zinvol model voor het leren zijn. En wellicht nog belangrijker: iemand die jaren nadenkt, professor is, en dan de term dimensie zo volslagen verkeerd gebruikt, die is het niet waard dat zijn werk nog bestudeerd wordt.

Gelukkig bleek Marzano voor ons geen dagelijkse verplichte confrontatie: destijds waren docenten nog vrij om de lessen in te richten zoals ze zelf wilden en hebben we er ons verder nooit meer mee bezig gehouden. Toch bleek al snel dat de wind gedraaid en the times gechanged waren. De lerarenopleiding werd snel daarna een experimentele lerarenopleiding, gestoeld op het idee van het door studenten laten maken van "leerpraktijken", in eerste instantie nieuwe leerpraktijken genoemd, tot dat de afkorting NLP teveel werd geassocieerd met Ratelband. Achteraf bleek dat het begin van het nieuwe leren... een stroming jongens en meisjes waar we nog veel meer van zouden horen ;-)

Bij het schrijven van deze reactie heb ik mijn kennis over de precieze dimensies weer even opgepoetst en wat zag ik, niet geheel tot mijn verbazing, het nieuwe leren en marzano worden in één adem genoemd. Kijk hier.

En: zowel Wietske Miedema als Marzano worden genoemd op "make shit happen". Wietske als "Marzano Expert". Iemand die veel van Marzano weet, denk ik dan. Je hebt kennelijk onderwijzers, mensen die onderwijzen, je hebt onderwijskundigen, die kunnen zelf niet onderwijzen, maar kunnen boeken volschrijven over onderwijs en de overtreffende trap zijn de onderwijskundigenkundigen, mensen die alles weten over een specifieke onderwijskundige. Het heeft een beetje hoog inteeltgehalte en dat allemaal op een basis waarin geen onderwijzerervaring of vakkennis voorkomt.