Maar wat houdt inclusief onderwijs op scholen nu eigenlijk in?

In een podcastgesprek met Nicole Teeuwen, voorzitter van de Sectorraad Praktijkonderwijs, sprak ik bij Accent Hoogvliet over onze school en o.a. over de reis die we als scholen maken van passend naar inclusief onderwijs.

Maar wat houdt inclusief onderwijs op scholen nu eigenlijk in?

Disclaimer: ik word inmiddels een beetje moe van het woord, maar goed, we gaan verder.

Voor mij betekent inclusie niet dat alle leerlingen per definitie op dezelfde school of in dezelfde klas moeten zitten. Verschillen mogen er zijn; daar gaat het niet om. Het gaat erom dat leerlingen vanuit hun eigen mogelijkheden deelnemen aan goed onderwijs en (niet onbelangrijk) aan de samenleving.

Ik ben niet bij voorbaat voor- of tegenstander van de ingeslagen route naar inclusief onderwijs. Wel is het belangrijk om tijdens deze reis alvast enkele vraagtekens te plaatsen, zodat we goed beslagen ten ijs komen als inclusief onderwijs in 2035 verder vorm krijgt. Als inclusie bijvoorbeeld betekent dat steeds meer leerlingen vanuit het vso (bijv. leerlingen met intensieve gedrags- en ondersteuningsbehoeften) binnen het reguliere onderwijs worden geplaatst, bestaat het risico dat fysieke aanwezigheid wordt verward met werkelijk meedoen. Dan kan inclusie doorslaan, ten nadele van zowel de groep als het individu.

Randvoorwaarden zoals kleine klassen, voldoende deskundigheid en goede zorgstructuren moeten daarom vooraf goed worden geregeld en blijvend beschikbaar zijn. Anders bestaat de reële kans dat sommige leerlingen alsnog worden buitengesloten.

Ik heb lange tijd in Zuid-Korea gewoond (2007-2023) De onderwijsprofessionals met wie ik daar sprak, keken altijd met veel belangstelling naar de verschillende onderwijsroutes die wij in Nederland aanbieden. In Korea ligt een sterke nadruk op academische resultaten. De aandacht, en gek genoeg ook zorg, gaan vooral uit naar leerlingen die goed kunnen meekomen. Leerlingen die cognitief, sociaal of mentaal moeite hebben om aan te sluiten, kunnen binnen een klas waarin iedereen formeel samen onderwijs krijgt toch uit beeld raken. Dan ontstaat exclusie binnen een inclusieve setting. Just saying.

Het praktijkonderwijs is in de kern al een inclusieve vorm van onderwijs. Bij Accent Hoogvliet gebeurt dat niet alleen in de klas. In onze autowasstraat, tweedehandswinkel en lunchroom ontmoeten leerlingen echte klanten uit de wijk. Via DUSTIN werken zij samen met professionals uit een internationaal bedrijf. Senioren van zorginstelling Siloam komen bij ons op school lunchen en nemen deel aan activiteiten die door onze leerlingen worden verzorgd. Vanaf het tweede leerjaar lopen onze leerlingen bovendien stage bij plaatselijke bedrijven.

Zo brengen we onze leerlingen naar de samenleving toe en halen we tegelijkertijd de samenleving onze school binnen. Dat is voor mij inclusie: in en samen met de wijk en haar bewoners, met ruimte voor verschillen en met echte kansen om mee te doen.

(veel dank Nicole voor een goed en prettig gesprek!)

Paul Chung