Veel meer geld en toch lagere onderwijsresultaten.

Sinds 1995 zijn de reële onderwijsuitgaven in de sectoren po en vo per leerling ongeveer verdubbeld, terwijl de onderwijsresultaten juist zijn verslechterd. Dat valt te lezen in het artikel ‘Verdubbeling Rijksuitgaven aan onderwijs bleef zonder resultaat’ van Misha van Denderen ( 2september 2026, ESB).

De belangrijkste oorzaken van de stijging van de onderwijsuitgaven zijn:

Onderwijshuisvesting: Scholen betalen steeds meer voor beheer en onderhoud, terwijl gemeenten minder investeren in nieuwbouw en renovatie. Meer investeren in moderne schoolgebouwen zou juist, volgens van Denderen, bij kunnen dragen aan betere resultaten.
Meer niet- lesgevend personeel: Leraren geven minder uren les per week. Daardoor zijn meer leraren nodig om alle lessen te verzorgen. Tegelijkertijd is het aantal niet-lesgevende medewerkers sterk toegenomen, onder andere door meer administratieve en organisatorische taken.
Hogere salarissen: De salariskosten per fte zijn sterk gestegen. Hoewel hogere salarissen kunnen helpen bij het aantrekken van personeel, blijkt volgens de aangehaalde onderzoeken niet dat ze de onderwijsresultaten verbeteren of het lerarentekort oplossen.
Meer regels en toezicht: Door uitgebreidere inspectiecriteria en veel wetswijzigingen is de administratieve last voor scholen toegenomen.

Uit het onderzoek van de ESB komt naar boven dat van de 19,2 miljard euro aan extra onderwijsuitgaven in 2024 om het onderwijs te verbeteren ongeveer 17,2 miljard samenhangt met beleidsaanpassingen binnen de onderwijssector. Deze extra uitgaven weinig tot niets bijgedragen aan het voorkomen van de daling van de onderwijsresultaten.

De achteruitgang van de onderwijsresultaten blijkt ook uit de gestaag dalende scores van Nederlandse leerlingen in opeenvolgende edities van het internationale PISA-onderzoek: in 2022 was het gemiddelde van de scores voor leesvaardigheid, wiskunde en natuurwetenschappen aanmerkelijk lager dan in 2003. Deze achteruitgang is ook opmerkelijk omdat het gemiddelde opleidingsniveau van ouders in dezelfde periode volgens het CBS juist flink zou zijn gestegen.  Meer geld voor onderwijs leidt niet automatisch tot beter onderwijs. Volgens van Denderen is vooral belangrijk waaraan het geld wordt besteed en moet beleid meer gericht zijn op maatregelen die aantoonbaar de leerprestaties verbeteren.

In zijn onderzoeks-artikel pleit van Denderen onder andere voor:

• Meer centrale verantwoordelijkheid voor nieuwbouw en renovatie van scholen.
• Het verhogen van de lestijd van leraren om het lerarentekort te verminderen.
• Minder nadruk op administratieve/procedurele inspectiecriteria.
• Verminderen van het aantal klassenassistenten.
• Leerlingen vaker naar niveau indelen, omdat dit de onderwijsresultaten kan verbeteren zonder veel extra kosten.

Bron: ‘Verdubbeling Rijksuitgaven aan onderwijs bleef zonder resultaat’ van Misha van Denderen (2 september 2026, ESB)

Meer lezen of het artikel downloaden, klik hier.