… volgens de aanhef van een tussenbalans die 29 september 2009 verscheen:
Aan het begin van dit schooljaar zijn de schoolboeken door de scholen «om niet» aan hun leerlingen ter beschikking gesteld. Scholen en partijen in de educatieve boekenmarkt hadden zich hierop gedegen voorbereid, ook dit is voorspoedig verlopen. Daarmee is de implementatie van de wet «gratis schoolboeken» afgerond.
Het handvest eindigt met de komende tijd zullen we gebruiken om de puntjes op de i te zetten maar misschien is het goed dit nu al te doen, want het hele grapje kost de belastingbetaler ongeveer 36 miljoen euro…
Onder de schoolkosten:
Met de invoering van de gratis schoolboeken is een grote slag geslagen in het verder verlagen van de schoolkosten voor ouders met schoolgaande kinderen in het voortgezet onderwijs. Dit is het hoofddoel van de wet.
De – sinds jaar en dag stijgende – kosten van de schoolboeken komen niet langer voor rekening van de ouders. Uit tussentijdse steekproeven van OCW blijkt het draagvlak voor deze kabinetsmaatregel bij ouders keer op keer zeer groot.
Begin 1999, na vragen van Van Bommel had staatssecretaris Adelmund toch duidelijk uitgelegd dat de Kamer zelf in grote mate verantwoordelijk was voor de prijsstijging van het boekenpakket:
Bij de recentelijk ingevoerde onderwijsvernieuwing in de tweede fase van havo/vwo zijn de kosten voor leermiddelen gestegen. Dit is gedeeltelijk een gevolg van het – in de wet opgenomen – grotere aantal vakken, gedeeltelijk van de wijze waarop de leermiddelen volgens de hedendaagse opvattingen dienen te zijn uitgevoerd.
Maar dat zal de jubelende ouders verder worst wezen…
Onder innovatie:
Uit onderzoek blijkt dat de keuze voor lesmateriaal hoofdzakelijk wordt bepaald door docenten en vaksecties.
Wel is door de invoering van gratis schoolboeken het management meer betrokken bij deze keuze, vooral door budgettaire kaders te stellen. De invloed die de vaksecties hebben op de keuze van lesmateriaal neemt echter nauwelijks af. Sinds de invoering van de gratis schoolboeken wordt het leermiddelenbeleid van scholen (verder) ontwikkeld, waarbij er meer aandacht komt voor digitaal en zelf ontwikkeld lesmateriaal. Dit «vliegwieleffect » van de invoering van gratis schoolboeken is ook beoogd. Keuzes omtrent leermiddelenbeleid moeten passen bij de onderwijsvisie van de school, maar ook bij het ict-beleid, het personeelsbeleid en het financieel beleid.
Uit een onderzoek onder 1440 VO-docenten blijkt dat 66% van de leraren aangeeft steeds minder zelf te kunnen kiezen met welke methode wordt gewerkt. Deze leraren geven aan dat de eigen keuze onder druk komt te staan of dat er zelfs helemaal geen keuze meer is. Volgens Kretzsch: Roeien met de riemen die je hebt of niet hebt!
Het CPB over het vliegwieleffect:
Gegeven de hoge ervaren werkdruk is het niet aannemelijk dat docenten opeens (meer) vrije tijd gaan steken in het doorontwikkelen van digitaal lesmateriaal, tenzij daar expliciete prikkels in termen van uren of financiële prikkels tegenover staan.
Welnu daar heeft van Bijsterveldt, volgens een onderonsje met Slagter, geen financiele ruimte voor:
Ik zou het een goede zaak vinden als werkgevers en werknemers hun verantwoordelijkheid nemen en zich opnieuw goed buigen over deze, gelet op het tijdsgewricht, dure cao
Daar ga je als docent niet van jubelen…
Onder Europees aanbesteden:
Scholen zijn al sinds 1992 aanbestedingsplichtig op grond van Europese en nationale regelgeving. Europees aanbesteden van lesmateriaal was echter tot de discussies rondom de invoering van de wet «gratis schooleen nieuw gegeven.
Feit blijft dat pas december 2007 de europese aanbesteding bij de Kamer in beeld komt. Maar goed. Door schade en schande wordt men wijzer. De VO-raad mag voor 263.000 euro de Taskforce Gratis Schoolboeken runnen.
Een complottheorietje? Werd de Europese aanbesteding bewust door OCW buiten het invoeringsproces gehouden?
Onder Ondersteuning van de scholen:
Om de implementatie van gratis schoolboeken goed te laten verlopen heb ik de scholen ondersteund, zowel financieel als inhoudelijk. Alle scholen hebben een tegemoetkoming ontvangen in de invoeringskosten van € 10 000,– per school en € 31,– per leerling.
Tegen de achtergrond van het feit dat Europees aanbesteden zowel voor de scholen als voor partijen in de educatieve boekenmarkt een nieuw gegeven was, konden ook de kosten van scholen voor eventuele rechterlijke procedures in het invoeringsjaar – onder bepaalde voorwaarden – voor vergoeding in aanmerking worden gebracht. Van de zogeheten «Regeling schadevergoeding, vergoeding advocaat- en proceskosten aanbestedingsprocedures schoolboeken» is overigens minimaal gebruik gemaakt. In het afgelopen schooljaar heeft de rechter zich pas recent en slechts in één kort geding tussen een distributeur en schoolbesturen hoeven uitspreken.
Volgens de jongste loon- en prijsbijstellingen voor 2009 gaat de pakketprijs met 1,739% omhoog naar € 321.50 per leerling. Voor de 940.000 leerlingen die op onze 640 VO-scholen ronddollen komen de implementatiekosten dan op ongeveer 35,8 milj euro. Per pakket wordt dit 38 euro = 11% van de gemiddelde prijs voor een boekenpakket.