Een tragisch ongeluk vanochtend iets na zes uur op een Spaanse snelweg: een Nederlandse touringcar verongelukt bij een manoeuvre. Een leerlinge dood, achttien anderen gewond in het ziekenhuis. De oorzaak is nog onbekend. De chauffeur beroept zich er op dat hij ‘schrok van iets dat de weg overstak’. Op het moment van het ongeluk was de bus al 20 uur onderweg van Nijmegen (Canisius College) naar Zuid-Spanje. Wie de dode is, is nog onbekend omdat er ‘ruis op de lijn zit’, aldus de rector.
Mij treft, naast de tragiek, ook het feit dat het tripje met 60 vwo-leerlingen in diverse landelijke kranten een ‘studiereis’ of ‘studieweek’ wordt genoemd. De reis ging naar Calella, een onbeduidende badplaats tussen Barcelona en Lloret de Mar. De reis vindt plaats in de week vóór de herfstvakantie, die in Nijmegen pas volgende week begint.
De scholiere is dus omgekomen onder schooltijd.
Volgens het AD was er maar een chauffeur mee voor de reis, maar dat kan ik me slecht voorstellen. Zou echt een enkele chauffeur op deze ‘studiereis naar Zandvoort’ twintig uur achter elkaar hebben gereden? Om maar een overnachting uit te sparen?
Er was geen reisbegeleiding aanwezig. Alle begeleiding wordt verzorgd door ‘de docenten’. Hoeveel docenten? Geen idee.
Waarom beschouwt OCW tijd die wordt besteed aan – laten we eerlijk zijn – vakantietripjes naar mondaine badplaatsen als ‘onderwijstijd’? Waarom maken scholen ueberhaupt onder lestijd tripjes naar Spaanse badplaatsen?
Is de wederzijdse minachting en het cynisme tussen OCW en de scholen inmiddels zo groot, dat de laatsten een loopje nemen met OCW, en OCW al niet meer omziet naar de malversaties van de kant van de scholen?
Een mooie studieweek is nooit weg
Het is een aanleiding, maar eigenlijk een verkeerde aanleiding om deze kwestie te bespreken. Dus ik ga er even van uit dat deze reis op een normale manier was verlopen.
In dat geval vind ik het eigenlijk helemaal niet zo vreemd. Een werkweek in een of andere fatsoenlijke vorm lijkt me een waardevolle aanvulling op het bestaande onderwijs. Hoe een school dat invult verschilt per school.
Het probleem is alleen dat we nu in een onderwijscrisis zitten. Kinderen leren veel te weinig op school en om in die situatie ook nog eens een weekje weg te gaan lijkt de ellende alleen maar te completeren. Als het onderwijs van hoog niveau was geweest, dan had je wellicht minder problemen met een dergelijke reisje couzijn.
Ik in ieder geval wel. Als het onderwijs goed is, kan een reisje iets extra’s en iets waardevols bieden. Niks mis mee.
Als het onderwijs slecht is, dan maakt die week ook niet veel uit, die is wellicht ook slecht georganiseerd of heeft geen inhoudelijk niveau.
Kortom: ik voel wel voor een “terug naar de basis” in het onderwijs, daar is BON bijna voor opgericht, maar ben in principe positief over goede werkweken, mits dat niet te vaak gebeurt natuurlijk.
Is een mooi weekje feestvieren ook nooit weg?
Ik gun iedereen heel veel vakantie, heel veel feestvieren en heel veel liggen in de zon. Laat dat duidelijk zijn.
De vraag is echter of dat allemaal onder werktijd dan wel schooltijd moet gebeuren. Mag elke school zijn leerlingen voor een week ‘studie’ naar de Spaanse vakantiezon gebeuren, zolang de Inspectie de school niet heeft aangemerkt als ‘zéér zwakke school’? Wat is dan nog het verschil met ophokuren?
Mag elke gemeente de afdeling Bouw- en Woningtoezicht voor een week ’teambuilding’ naar Marbella sturen, zolang de rijksoverheid de gemeente niet onder curatele heeft gesteld? Zo nee, welke afdelingen BWT verdienen het dan wél om naar de Costa Brava te worden gestuurd “van mijn belastingcenten” en “in de baas zijn tijd”?
In je reactie spreek je van ‘studieweken’ en ‘werkweken’. sterker nog, over ‘goede werkweken’. Nu ben ik dol op werkweken en meer nog op studieweken. Maar als die plaatsvinden in Zandvoort of op Benidorm, krijg ik twijfels over die ‘invulling die per school verschilt’. Gaat het dan nog wel om ‘werkweken’ en ‘studieweken’ zoals door jou bedoeld? Gun scholen dan meteen ‘ophokweken’.
Wie erg zijn best doet, kan vast de flora en fauna van het Zandvoortse strand bestuderen. Of de taal en cultuur van Torremolinos aan een onderzoek onderwerpen vanuit sociaal-economisch perspectief. Het gekke is nu dat ik niet zomaar het vertrouwen heb dat scholen alleen maar op zulke serieuze ondernemingen aankoersen.
Als alle gemeentelijke diensten BWT volgend jaar een week naar Mallorca gaan, met uitzondering van de onder curatele gestelde gemeenten, is dat vast niet direct te merken aan de resultaten in de dienstverlening, en hebben veel mensen een erg leuke week.
Toch vind ik dat niet in de haak.
leerlingen zijn geen gemeenteambtenaren
Ik weet niet wat die leerlingen in Spanje zouden doen. En wellicht kijk ik teveel terug naar mijn eigen middelbare schooltijd. Maar de werkweer Duitsland in de tweede klas en die in Apeldoorn in de vierde klas herinner ik me vooral als momenten die me op een of andere maneir toch hebben gevormd. Niets dramatisch, maar even weg van mijn ouders, in een andere sociale structuur met andere regels. Ik denk er veel aan te hebben gehad. Het waren de eerste momenten dat ik werkelijk van thuis weg was (op wat logeren bij oom en tante na).
Mischien ben ik naief en is het reisje inderdaad zuipen en vrijen, maar ik wil dat op voorhand niet aannemen. Ook begreep ik dat het reisdoel Barcelona was, daar is cultuur genoeg te zien.
Je vergelijking met de gemeenteambtenaren gaat natuurlijk helemaal niet op. Die zijjn geen gemeenteambtenaar om iets te leren, maar om te werken.
Meer studiereizen
Lloret de Mar en Marbella zijn tegenwoordig erg in trek voor studiereizen, vaak ook al buiten schooltijd. Mijn zoon denkt erover om een jaartje aan de universiteit van Lloret te gaan studeren. Dat, of de Polytechnico van Rosas. Staat lekker op je CV, als je in het buitenland gestudeerd hebt.
Couzijn heeft wel een punt; vaak lijkt alles belangrijker dan gewone lessen.
Onvoorzichtig, couzijn….
Je kent de feiten niet en de timing is ook niet erg gelukkig.
1 chauffeur
Op onze reizen hebben we ook maar 1 chauffeur, maar de persoon daarachter wisselt: tijdens de lange heen- en terugreis is er ergens in Belgie een chauffeurswissel. Standaard procedure. Chauffeurs moeten zich tegenwoordig ook strikt aan de rijtijden houden. Vaak zit er aan boord van de bus apparatuur die het registreert.
Volgens nu.nl schrok de chauffeur van iets dat plotseling de weg overstak en gooide in een reflex het stuur om. Dat kan altijd gebeuren, ook als de chauffeur pas een kwartier gereden heeft en nog helemaal fris is. Vreselijk treurig dat het zo heeft moeten aflopen.
Over de vraagtekens die worden gesteld bij de bestemming: steeds meer scholen doen een reis naar Noord-Spanje. Je kunt daar mooi het vak Spaans combineren met kunstgeschiedenis (Gaudi, Dali) en wie wil kan ook geschiedenis, gym, maatschappijleer nog in het programma betrekken. Ik zou er niet direct vanuitgaan dat het hier een ‘strandhangvakantie’ betrof. In de omgeving Barcelona/Figueres is veel interessants te zien.
Ik hoop natuurlijk …
… dat de vervoersmaatschappij zich aan de regels heeft gehouden en dat er werkelijk van een bijzonder ongelukkig toeval sprake is. Het is de tweede keer in korte tijd dat een Nederlandse bus verongelukt op dezelfde Spaanse snelweg.
Volgens De Gelderlander zou de chauffeur deze bus in Béaune (Midden-Frankrijk) hebben overgenomen van zijn collega. Dat is dus de figuur die classica bedoelt. Ten tijde van het ongeluk zat hij een uur of acht achter het stuur.
We kennen de feiten niet, daar heeft Hals gelijk in, en daarom opende ik deze draad ook niet als woedende aanval op onverantwoordelijke chauffeurs. Ik zette een vraagteken bij de ‘studiereis naar de Calella’, dat twee keer zo ver van Barcelona (en drie keer zo ver van Figueres) ligt als Zandvoort van Amsterdam. Maar met anderhalf uur in de bus zit je ’s ochtends in Barcelona, dat is waar. De school beschouwt Calella als ‘uitvalsbasis’, lees ik op de website.
Ik geef 1989 graag toe dat werkweken een grote waarde (kunnen) hebben, sociaal wellicht nog meer dan inhoudelijk. Ik herinner me elke werkweek van mijn eigen vo-school met plezier, en inderdaad als eerste schreden op de weg van onthechting en zelfstandigheid.
Toch heb ik mijn twijfels bij het modieuze buitenlandse gesjouw met leerlingen. Begin 4-vwo is wel een sociaal evenement op zijn plaats, omdat er vaak nieuwe klassen en nieuwe contacten ontstaan. Maar waarom dat op sommige scholen per se in het buitenland moet, met alle risico’s van dien, heb ik nooit begrepen. Wellicht gewoon omdat het kán.
Met uitzondering van de Romereis waren al mijn werkweken gewoon in Nederland. Ik geloof niet dat ze daardoor aan sociale of andere waarde inboetten.
Het aantal scholen waar Spaans wordt gedoceerd is erg klein (mijn lerarenopleiding heeft altijd veel moeite om stageplekken te vinden). Op het Canisius in Nijmegen wordt geen Spaans gegeven.
concurrentie
Dat gaat puur om P.R. Als concurrerende scholen reizen aanbieden naar Barcelona, Florence, Parijs, Rome, Athene, West-Turkije, Praag, Londen (geen van deze voorbeelden is verzonnen: naar al deze bestemmingen gaan schoolreizen) en jij niet, dan kiezen leerlingen en ouders niet voor jouw school, zo denken schoolleiders. Of ze daar gelijk in hebben kan ik niet beoordelen.
Van mij mag het ook wel wat minder, omdat ik weet dat de eigen bijdrage die van ouders wordt gevraagd vaak voor problemen zorgt. Het is hartverscheurend om je kind een Romereis te moeten weigeren waar al zijn klasgenoten wel naartoe gaan. Scholen bieden financiele steun als een gezin het echt niet kan betalen, maar het is nogal een drempel om daarom te moeten vragen.
De paden op, de lanen in
Zouden scholen waar Chinees gegeven wordt ook schoolreisjes naar China organiseren?
Mijn eigen school (’65-’70) organiseerde alle reisjes op één plaats in Nederland, op 1½ uur rijden van de school. De pret voor de leerlingen was inderdaad grotendeels sociaal van aard, net als nu. Ik had niet de indruk dat iemand er mee zat dat we niet in Florence waren. Alleen het gymnasium mocht naar Trier of naar Rome.
Classica zal wel gelijk hebben met haar opmerking over de PR. Het toont eens te meer aan hoe kwalijk het is dat scholen bedrijfje proberen te spelen. Of het werkt? Dat weten die schoolleiders net zo min als u. Ze maken elkaar gek, zoals vertegenwoordigers allemaal de grootste auto willen hebben. De scholen doen wedstrijdjes in de meeste computers, de meeste smartboards, het mooiste betalab, de verste schoolreisjes en de hemel weet wat er nog meer voor volstrekt irrelevante onzin wordt bedacht. Een wedstrijd die er echt toe zou doen is de wedstrijd wie de beste school is, maar voorlopig is het deelnemersveld nog niet zo groot.
De reddende markt
Mij is het vermoeden dat ook de zucht naar gelijke behandeling een rol speelt bij de wildgroei van buitenlandse excursies. Als in een scholengemeenschap de Gymnasiasten recht hebben op hun Rome-reis moeten ook het Atheneum, de HAVO en de MAVO hun excursie naar het buitenland krijgen. Je kunt dus alleen een einde aan die wildgroei maken door de Gymnasiasten hun Rome-reis af te pakken.
De bijdrage van Bernard Wijntuin, De paden op, de lanen in , KAN er toe leiden dat verdere marktwerking als zeker optredend horrorscenario in plaats als een mogelijkheid om het onderwijs te verbeteren gezien wordt. Op dit moment gaat de wedstrijd “wie de beste school is” hoofdzakelijk om “welke school is de leukste gezelligheidsvereniging”. Vrijwel de enige scholen die zich in de eerste plaats met scholing bezig houden zijn de Zelfstandige Gymnasia. Hun schoolexamens zijn meestal moeilijker en toch hebben vele een numerus clausus moeten invoeren. Concurreren op hoge schoolse eisen is dus wel degelijk mogelijk. Dat dat maar weinig gebeurt komt ook door de bijna monopoliepositie van de vele schoolconglomeraten die onder één bestuur vallen. Het beëindigen van die monopoliepositie door het toegankelijker maken van het onderwijsveld voor nieuwkomers in het gesubsidieerde onderwijs en daarmee het verruimen van de concurrentie, meer marktwerking dus, kan wel degelijk tot beter onderwijs in Nederland leiden.
Seger Weehuizen
reisjes
Toen ik allang afgestudeerd was deden m’n vrouw en ik, om ons Frans op te halen, een cours d’été in Bretagne.
Daar liep ook een door een stevig aantal docenten begeleide klas high school lln. rond uit de VS.
Die deden ’s ochtends de cursus en kregen ’s middags aanvullende instructie en overhoringen van de eigen docenten. In de weekends culturele dagtripjes naar musea.
Willem Smit
Een studiereis heeft iets met de studie te maken, vind ik
Ik neem aan dat van deze leerlingen Frans onderdeel uitmaakte van hun curriculum.
Van de leerlingen van het Nijmeegse Canisius die naar Calella reisden, maakt noch Spaans, noch kunstgeschiedenis deel uit van het curriculum. Daarom denk ik dat voor hun opleiding een reis naar Spanje beduidend minder essentieel is dan de Romereis voor gymnasiasten of de Franse cours d’été voor die Amerikaanse highschoolers die zich inspannen om Frans te leren.
Nog afgezien van het feit dat verreweg de meeste van de Nederlandse leerlingen twee maanden geleden nog enkele weken in een of ander buitenland verbleven.
Mijn kritische vraag geldt dus zowel de zin of de noodzaak van een verre buitenlandse reis met school, als de extra risico’s die het met zich meebrengt als we elk jaar tienduizenden leerlingen 40 tot 50 uur per touringcar over buitenlandse snelwegen laten vervoeren.
Als we vinden dat het doel de middelen heiligt, dan moeten we het risico op tragische ongevallen zoals dit incalculeren. Het kan immers steeds opnieuw gebeuren.
Trouwens, met de trein naar Lunteren of Texel is voor een aantal leerlingen nog exclusiever dan een week naar Spanje.