Analoog aan de vraagstelling in het artikel ’Juf, ze moeten Bush vermoorden’ in NRC/Handelsblad van dit weekend kan de vraag gesteld worden: moet een leraar met zijn leerlingen in discussie gaan over normen en waarden en andere maatschappelijk relevante zaken buiten de leerstof om.
In ‘De verweesde samenleving’ schrijft Fortuyn dat de school géén leerfabriek moet zijn, maar vorming (Bildung) moet aanbieden.
In de discussie naar aanleiding van ‘Vijf jaar Fortuyn’ zeggen sommige deelnemers zich liever bij de leerstof alleen te willen houden dan controversiële zaken te willen bespreken in de les.
Een interview in bovengenoemde krant met Jan Obbeek, voormalig leraar aan het Montessori College Oost in Amsterdam, maakte eind vorig jaar veel reacties los.
Obbeek vertelde over de agressieve houding van vooral jongens, het seksisme, het anti-semitisme en de homohaat, waar hij in discussies met zijn leerlingen dagelijks tegen opbokste.
Na zes jaar gaf Obbeek het op en vertrok naar een witte school. Hij kreeg bijval van collega’s die het ook niet meer zagen zitten. Zij herkenden de haat en ellende en de onmogelijkheid van de leraar daar iets aan te veranderen. Anderen vonden hem veel te negatief en verweten hem zelfingenomenheid en een gebrek aan respect voor andere opvattingen (NRC/Handelsblad).
De discussie roept de vraag op of het de taak van de leraar wel is om met leerlingen gesprekken aan te gaan over maatschappelijk gevoelige onderwerpen.
Óf kan de leraar zich maar beter houden bij kennisoverdracht en de door de school en overheid voorgeschreven leerstof.
In de uitwerking van de vraagstelling in NRC/Handelsblad klinkt daarover geen eensluidend antwoord.
Openbare scholen zullen zich waarschijnlijk overwegend neutraal willen opstellen.
Confessionele en andere bijzondere scholen zullen de problemen liever naar de vakken godsdienst, levensbeschouwing of maatschappijleer verschuiven.
Of de docenten van de andere vakken zich onder de druk van de omstandigheden nog langer afzijdig kunnen houden, is op dit moment de vraag.
Reacties zijn gesloten.
Meer dan alleen kennisoverdracht
Ik ben zeker de mening toegedaan dat een docent meer is dan alleen maar een kennisoverdrager. Hij geeft ook een bepaald voorbeeld.Dus een docent dient ook oog te hebben voor andere zaken die in een klas spelen, of die in de wereld om de klas heen spelen. Hij is dus medeopvoeder. Er bestaan binnen de school tenslotte ook regels en dat is ook al een stukje van de opvoeding.
Het woord docent geeft het ook al aan: doceren, toedienen in afgemeten porties. Wat toedienen? Allereerst dat waar hij voor opgeleid is, zijn vak. Ten tweede normen en waarden, respect voor anderen en de mening van anderen. En de portie groottes hangen af van het kind/de kinderen, de klas, de leeftijd en het onderwerp.
Daarbij dient de docent heel goed in de gaten te houden dat hij niet zijn normen en waarden, zijn overtuiging, zijn beeld aan de kinderen oplegt. Collegae vergeet nooit dat wij een machtspositie hebben ten op zichjte van de kinderen. Wanneer we zogenoemde ‘penibele’ onderwerpen in de les krijgen, dan moeten we extra voorzichtig zijn, de kinderen zijn behoorlijk gevoelig voor invloeden van leraren, maar ook medeleerlingen, maar dit is denk ik overbodig te melden. Alhoewel ik me nu ook afvraag welke aandacht daar tegenwoordig op de lerarenopleidingen aan besteed wordt.
Het gebeurt bij mij best wel (afhankelijk van de klas en het leerjaar) dat er totaal andere onderwerpen ter sprake komen dan die met mijn vakgebied te maken hebben. Er is dan blijkbaar ergens behoefte aan en ik ga dat niet uit de weg, maar leid het gesprek, vat het samen, en als de kids mijn mening vragen dan geef ik die, altijd met de mededeling dat dat mijn mening is en dat zij hun eigen mening moeten gaan vormen uit de informatie die zij krijgen in de loop van de jaren. Een ander punt wat ik altijd onder de aandacht breng is dat er meer dan één of twee meningen zijn dus luisteren, nadenken en vormen.
En dit alles maakt het van van leraar toch tot een pracht vak, elk lesuur anders.
je eigen normen en waarden opleggen
Beste Mc,
Hier is er weer eentje: wie kan daar nou op tegen zijn (zie mn blog). Natuurlijk moet je als docent niet je eigen normen en waarden opleggen aan die kinderen. Er is een machtspositie en die mag je niet misbruiken.
Maar ik denk (met respect) dat het onzin is. Kinderen vinden wellicht de vreselijkste dingen. Omdat ze die thuis horen of op de TV zien. Als docent heb je daar neem ik aan andere normen en waarden voor. Natuurlijk MOET je die opleggen. Niks laat ze zelf maar ontdekken of ze homo’s mogen pesten. Je bent als docent en opvoeder volslagen onmogelijk als je je eigen waarden NIET mag opleggen aan die kinderen.
Wellicht zijn er andere volwassenen en andere kinderen in de groep rondom de betreffende leerlingen die andere normen en waarden opleggen. Het zij zo. Op die manier komen de verschillen aan bod. Maar als je op voorhand al leraar je eigen normen en waarden wal wegrelativeert, dan ben je niet bepaald een goed voorbeeld. Als jizelf het al niet zo belangrijk vindt dat je niet mag XXXXX (vul maar in ) dan neem je als kind die waarden toch niet serieus.
expliciet voorbeeld
Vanuit mijn levensovertuiging heb ik de waarde dat abortus moord is, net als actieve euthenasie.
Moet ik dit een leerling, een kind van een ander, deze norm op gaan leggen, nee.
Vroeger had ik een andere norm, in de tijd van baas in eigen buik, abortus vrij, ik keek toen heel anders tegen de zaken aan dan nu.
Dat is wat ik de kids wel mee geef, dat het niet verkeerd is om je normen op grond van verandering van je inzicht aan te passen.
Ik leer de kids wel dat moord verkeerd is, ik praat met ze over respect voor (al) het leven.
Je haalt het voorbeeld aan van homo’s pesten, dat dat niet kan is toch in Nederland een algemeen aanvaarde norm. überhaupt is pesten ontoelaatbaar, het toont een gebrek aan respect voor iemand anders.
Ook is voor mij het uitdragen en naleven van je eigen normen en waarden iets anders dan ze aan een ander opleggen. Daar belemmer je de ander in zijn eigen keuze vrijheid, een groot???? goed in Nederland, met zijn multiculturele samenleving. Het uitdragen en naleven is een voorbeeld geven aan de kids ipv het opleggen
waar ligt de grens
Dank voor je voorbeeld. Het zet aan tot denken.
Er is een vage grens tussen normen en waarden die universeel zijn en normen en waarden die binnen een bepaalde samenleving privé zijn.
Ik weet niet waar die grens ligt, maar ik ben geneigd te denken dat ik (soms) wel weet of die grens is overschreden. Het abortusvoorbeeld ligt ergens in het schemergebied. Ook ik denk daar veel restrictiever over dan in de b-i-e-b jaren zeventig. Maar beide mogelijke standpunten zijn in zekere zin begrijpelijk. Je hoeft er geen ruzie met je beste vrienden voor te krijgen als de ander er anders over denkt.
Ik krijg wel ruzie mijn mijn hypothetische beste vriend als hij zegt dat 11 september terecht is geweest. Als het van Gogh zijn eigen schuld was. Deze voorbeelden liggen dus aan de andere kant van de grens. Ik denk dat in die situaties waarin je zelf duidelijk hebt of het universele of privé waarden zijn, dat je in de universele waarden volslagen duidelijk moet zijn. Inclusief opleggen.
In situaties waarbij verschillende normen en waarden denkbaar zijn, dan nog zou ik mijn eigen mening niet onder stoelen of banken steken, maar niet opleggen natuurlijk.
Overigens: opleggen kan niet werkelijk. Je kunt iemand niet verplichten ook zo te denken. Maar in een klasse situatie kun je kinderen wel verplichten zich zo te gedragen. Dat is in mijn ogen een essentiëel onderdeel van het voordoen, van het zelf naleven en voorbeeld geven.
McNeacol
Correctie:
doceren: onderwijzen
doseren: in porties verdelen
(twee verschillende stammen)
stom hè
in het vuur van de strijd en de woorden gesproken niet goed nagedacht,
dank je
Zelf kies ik allereerst voor
Zelf kies ik allereerst voor kennisoverdracht. Daarvoor komen leerlingen naar school. Ook is het zo dat ik in eerste instantie betaald word om kennis over te dragen. Ik ga een “uitstapje” totaal niet uit de weg. Integendeel, leg ik bewust verbanden tussen de lesstof én de maatschappelijke actualiteit. Wel is voor mij van essentieel belang dat het “uitstapje” in het teken van de les moet staan.
Wanneer zich bepaalde (schokkende) zaken hebben voorgedaan (bijv. Van Gogh, verkiezingsuitslag) laat ik het van de bedoelingen van de leerlingen afhangen of ik echt inga op opmerkingen uit de klas. Als ik merk dat het erom gaat wie de stoerste dingen roept of hoe lang de docent in de maling te nemen ten einde al kletsend de lestijd te verprutsen, dan kies ik voor oplossingen zoals Trudi Coenen dat doet.
[Misschien off topic maar ik wil even kwijt dat kwesties als homohaat simpelweg naast zwarte scholen leggen niet echt hout snijdt. Ieders visie op dat gebied kan vandaag verbreed worden door de actualiteit in bijvoorbeeld Italië te volgen. Gisteren hebben tienduizenden mensen in Rome geprotesteerd tegen het voornemen van de regering om ongetrouwde stellen, ook homoseksuele partners, meer rechten te geven.
De organisatie lag in handen van conservatieve groeperingen en de rooms-katholieke kerk…..
Voorts leert de actualiteit in eigen land ons ook dat je voor agressie niet van “schoolkleur” hoeft te veranderen.]
Alleen kennisoverdracht!
Wanneer ik met mijn leerlingen iets bespreek van enig maatschappelijk belang kan ik rekenen op veel respons. Ik vermoed echter dat die respons vooral komt van kinderen die het begin van de ‘echte’ les zo lang mogelijk willen uitstellen. Begrijpelijk, dat wel (kan me herinneren dat mijn eigen klas de leraar Duits, een fervente Feijenoorder, zo lang mogelijk aan de praat hield over voetbal), maar als je daar aan toegeeft zullen de leerlingen je gaan minachten, omdat je je eigen vak niet serieus neemt. Misschien ook wel omdat ze denken dat je niet doorhebt dat men je aan de praat wil houden.
Die Trudy Coenen in het krantenartikel reageert op die stompzinnige opmerking over Bush dan ook met: ‘natuurlijk schat, maar nu even niet’, en terecht.
Ik ben er voorstander van dat dergelijke ‘discussies’ tot een minimum beperkt worden, en dan vooral bij de maatschappijvakken plaatsvinden. Ik wil er ook op wijzen dat er een groep leerlingen is die helemaal geen zin heeft om meningen te moeten aanhoren over Allah, God of minderheden, en ook geen zin heeft om daar zelf een mening over te hebben. Deze groep komt op school omdat ze moeten, en als ze dan toch moeten, dan willen ze wat meer leren dan alleen vrijblijvend gepraat.
Ik merk dat deze groep in geen enkel krantenartikel aan bod komt. En toch bestaan die kinderen; misschien zijn het er wel veel meer dan wij denken.
Ik wil ook nog op iets anders wijzen. Heb je een klas vol pubers, dan zullen die al gauw in de contramine gaan. Hoe meer de docent stelt dat we elkaar moeten respecteren, des te groter de kans dat hij na zijn les de kreet ‘homo’s dood’ ergens op een van de tafeltjes aantreft. Maar dat hoeft niet meer te betekenen dan dat de betreffende puber zich verveelde en over een viltstift beschikte.
Precies…
… hoe krijgen we de docent op zijn praatstoel. Scheelt weer een uur huiswerk. Niet aan beginnen.
nou nee
Het scheelt helemaal geen huiswerk, dat ligt al vast voor de hele periode. Het is ook niet de leraar zijn praatstoel, het gaat om zaken die bij leerlingen spelen, waar ze vragen over hebben en een vmbo leerling is daar heel direct in.
vertrokken
vertrokken
Is dat niet…
…. heel cynisch?
Dikwijls krijg je in het onderwijs terug wat je de leerlingen geeft.
Ik geef toe, lang niet altijd. Er zijn veel parels voor de zwijnen.
Maar als het gehele onderwijsveld zo cynisch reageert, valt er weinig goeds terug te verwachten.
Ik geef toe, er zitten heel wat kleine ratjes tussen, maar toch, na heel veel jaren les geven, zie ik nog vele leuke leerlingen om me heen en ben ik lang niet zo negatief.
Mijn ervaring …
… ook Hals. Wat je van de leerlingen krijgt is wat je hebt gegeven. En de uitzonderingen bevestigen de regel.