Door: Paul Chung – De laatste tijd hebben we in het onderwijs de term AI eindelijk ontdekt! En nu zullen we het weten ook. In discussies, workshops, seminars, netwerken en bijeenkomsten is de term AI niet meer weg te slaan. Toch kijken we in die gesprekken mijns inziens niet altijd breed of diep genoeg naar AI. Veel gesprekken gaan over de vraag hoe we in de klas met AI moeten omgaan. Het gaat over de kansen en uitdagingen voor leerlingen, de veranderende rol van docenten, toetsing, digitale vaardigheden en de risico’s die AI met zich meebrengt. Terechte zaken, maar er zit nog een hele organisatie en voor velen een onbekende wereld schuil achter de klaslokalen.
Tijdens mijn dagelijkse rit in de auto naar Rotterdam plopte er een heel ander soort vraag op. Wat is de impact van AI op de organisatie van scholen en schoolbesturen eigenlijk? Achter het primaire onderwijsproces bevindt zich bij schoolbesturen een best omvangrijke organisatie, van HR en financiën tot ICT, facilitair management, kwaliteitszorg, beleidsontwikkeling en bestuurlijke ondersteuning. Allemaal functies en processen die noodzakelijk zijn om goed onderwijs mogelijk te maken.
Toch vraag ik me af of we onze processen zo effectief en efficiënt mogelijk organiseren. Wellicht liggen hier nog wel wat kansen die we stap voor stap kunnen benutten.
Laat ik eerst proberen een voor de hand liggend element van zorg weg te nemen. AI moet niet als bezuinigingsinstrument worden ingezet. De gedachte dat ondersteunende functies zoveel mogelijk moeten verdwijnen, vind ik onverantwoord, want onderwijs is bij uitstek mensenwerk. Dit geldt zowel voor het klaslokaal als voor de organisatie eromheen.
Ik vind het interessanter om te onderzoeken hoe AI kan bijdragen aan een hybride manier van organiseren. Daarbij denk ik aan een organisatie waarin menselijke expertise, professionele verantwoordelijkheid en kunstmatige intelligentie elkaar weten te versterken. Voorbeelden? Ik denk dan aan efficiëntere administratieve processen, slimmere personeelsplanning, betere financiële analyses, ondersteuning bij beleidsontwikkeling en het terugdringen van onnodige bureaucratie, om wat grote zaken op te noemen.
De laatste paar maanden denk ik veel na over de mogelijkheden voor een andere vorm van co-creatie. Niet alleen tussen collega’s, teams en organisaties, maar ook tussen professionals en AI. AI voert daarbij niet uitsluitend opdrachten uit, maar helpt ook bij het analyseren van lastige vraagstukken, het ontwikkelen van alternatieven en het verbeteren van de besluitvorming. En ja, de professionele verantwoordelijkheid blijft uiteraard bij onszelf, de mens achter de machine.
Organisaties als scholen kosten geld. En de vraag hoeveel geld we uiteindelijk door de inzet van AI kunnen besparen, is interessant. Boeiender is de vraag wat we met die vrijgekomen tijd, capaciteit en middelen doen. Want als we dankzij AI onze organisatie (bestuur, scholengroepen, locaties enzovoort) slimmer kunnen inrichten, zou de opbrengst wat mij betreft zoveel mogelijk moeten terugvloeien naar de klas en de leerlingen. In praktische zin gaat het dan om meer ruimte voor docenten (bijvoorbeeld door betere facilitaire ondersteuning of begeleiding), meer zorg en aandacht voor leerlingen en kleinere klassen. Kortom, om onderwijs dat merkbaar beter wordt.
AI dwingt ons bijna om onze manier van werken aan te passen. Kunstmatige intelligentie zal naar alle waarschijnlijkheid steeds meer invloed krijgen op bestaande werkzaamheden, verantwoordelijkheden en professionele verhoudingen, zowel in de klas als achter de schermen. Dat vraagt om zorgvuldig verandermanagement, want ingrijpende en disruptieve veranderingen kunnen spanning en onzekerheid op de werkvloer veroorzaken. De korte versie is: adaptatie en transformatie.
Daarom is het verstandig om vooraf te onderzoeken welke gevolgen de inzet van AI voor de organisatie kan hebben. Daarbij is het aan te raden om transparant te communiceren, medewerkers blijvend te betrekken en gezamenlijk te bepalen waar AI daadwerkelijk toegevoegde waarde biedt. Zoals we weten, vraagt succesvolle verandering om meer dan alleen draagvlak. Daar is ook draagkracht voor nodig.
Laten we ons binnen het onderwijs vragen blijven stellen en nieuwsgierig blijven. Wat kan AI voor onze leerlingen en docenten betekenen? En hoe kan AI ons helpen om de organisatie achter het onderwijs zo te verbeteren dat onze leerlingen en medewerkers daar uiteindelijk de zoetste vruchten van plukken?
Belangrijke vragen, dus laten we in gezamenlijkheid de zoektocht voortzetten om zo tot mogelijke antwoorden te komen.
Paul Chung
Directeur
Accent Hoogvliet
Laat een reactie achter
Je moet ingelogd zijn op om een reactie te plaatsen.