Oproep aan de Tweede Kamer van 194 prominenten: volledige tekst

(Een verkorte versie van deze tekst verscheen op 29 maart 2019 als opiniestuk in de Volkskrant: ‘Kamerleden, de toekomst van het Nederlands ligt in uw handen’.)

Eens met de oproep? Word lid van BON voor 15 euro per jaar!

Betuig hieronder uw steun aan de oproep.

Op zaterdag 30 maart debatteerden Tweede Kamerleden over de toekomst van het Nederlands in het hoger onderwijs op het gratis toegankelijke symposium van BON in Driebergen. Meer informatie hierover vindt u hier.

Lees ook: Lotte Jensen, ‘Iedere universiteit moet haar taalbeleid op orde hebben’

(Deze oproep aan de Tweede Kamer in pdf-vorm)

Oproep aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Preambule

Geachte leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,

Door schending van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), met name art. 1.3 en art. 7.2, wordt inmiddels driekwart van de masteropleidingen aan de Nederlandse universiteiten alleen nog maar in het Engels verzorgd, terwijl het niveau van dat Engels ver achterblijft bij de taalvaardigheid in de moedertaal. Ook de bacheloropleidingen worden nu in een rap tempo verengelst, zodat het gevaar dreigt dat we in ons land binnen enkele jaren hoofdzakelijk Engelstalige universiteiten krijgen, met wat restjes Nederlands hier en daar. Onze taal raakt zo haar academische status kwijt.

Er bestaan in de meeste gevallen geen goede inhoudelijke redenen voor een volledige verengelsing van het onderwijsprogramma. Oorzaken van deze ontwikkeling zijn dan ook vooral het huidige systeem van bekostiging en een eenzijdige kijk op het proces van globalisering. De Nederlandse universiteiten, met de VSNU voorop, blijken niet in staat om een gezamenlijk beleid te ontwikkelen waarin de kwaliteit van onderwijs en de zorg voor onze taal gewaarborgd zijn.

De verwaarlozing van de Nederlandse taal aan onze universiteiten en soms zelfs de openlijke minachting daarvoor leiden niet alleen tot een dramatische daling van het aantal studenten dat kiest voor de studie Nederlands, maar ondergraven het hele stelsel van publiek bekostigd onderwijs.

De grote toestroom van buitenlandse studenten – vooral veroorzaakt door deze verengelsing – heeft namelijk mede tot gevolg dat er steeds minder geld per student beschikbaar is. Kind van de rekening zijn dus in de eerste plaats de studenten zelf, die hoe dan ook slechter onderwijs krijgen en van wie de Nederlandse taalvaardigheid op academisch niveau wordt prijsgegeven, wat tevens een verschraling inhoudt van hun culturele en persoonlijke vorming. En aangezien een goede Nederlandse taalvaardigheid voor veel beroepsgroepen van groot belang blijft, heeft een verminderde taalvaardigheid met name voor de wat taalzwakkere studenten ook nadelige gevolgen voor hun positie op de arbeidsmarkt.

De huidige ontwikkeling leidt bovendien tot een verdere sociale tweedeling van onze samenleving en werkt etnische segregatie in de hand. Zij ondermijnt daarnaast de samenhang van het Nederlandse onderwijsgebouw als geheel, bemoeilijkt de werving van academisch geschoolde leraren voor het onderwijs en plaatst de universiteit op verdere afstand van de samenleving.

Onze publiek bekostigde universiteiten en de VSNU, evenals steeds meer hogescholen, miskennen helaas hun maatschappelijke en culturele verantwoordelijkheid en moeten daarom door de politiek tot de orde worden geroepen. Er dient op korte termijn een zinnige balans te komen tussen het gebruik van het Nederlands en het Engels in het hoger onderwijs.

Mede vanwege de doorgeslagen verengelsing van het hoger onderwijs is er momenteel nieuwe wetgeving in de maak. Zolang echter onvoldoende wordt onderkend wat de aard is van de huidige problemen, is nieuwe wetgeving alleen geen garantie voor verbetering. Daarom schetsen wij hieronder tien prangende kwesties rond het proces van verengelsing. Wij verzoeken u met klem om hiervan kennis te nemen en hopen dat u zich daarvan bij de behandeling van de nieuwe wet rekenschap zult geven.

Uitwerking van de problemen in 10 punten

  1. Grootschalige schending van de wet

Onder het mom van noodzakelijke internationalisering in een geglobaliseerde wereld wordt aan de Nederlandse universiteiten het Nederlands in rap tempo verdrongen door het Engels; na het onderzoek volgt nu ook het onderwijs. Een rapport van de Onderwijsinspectie uit december 2018 bevestigt wat critici van de ongeremde verengelsing allang wisten, maar wat door inspectie en regering jarenlang oogluikend is toegestaan: het hoger onderwijs (en dan vooral de universiteiten) schendt op grote schaal de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Die wet schrijft voor dat het onderwijs in beginsel in het Nederlands wordt verzorgd, en dat instellingen van hoger onderwijs de Nederlandse taalvaardigheid van Nederlandse studenten bevorderen. De huidige situatie leert ons dus ook dat het bestaan van wetgeving op zichzelf geenszins garandeert dat universiteiten hun beleid daarop afstemmen. Zolang toezichthoudende instanties als de Onderwijsinspectie en de NVAO niet toezien op naleving van de wet en geen sancties instellen op overtreding daarvan, zal er niets veranderen. Zinvolle aanpassing van de WHW impliceert daarom dat ook de handelwijze van de toezichthoudende instanties bij overtreding van de wet gedefinieerd wordt.

  1. Excessief aanbod Engelstalige opleidingen zonder inhoudelijke noodzaak

Driekwart van de universitaire masteropleidingen wordt nu uitsluitend in het Engels aangeboden. Zeker waar het niet gaat om zogenoemde ‘researchmasters’ bestaat daar in veel gevallen geen inhoudelijke noodzaak toe. De bacheloropleidingen zijn aan een inhaalslag begonnen; dit academisch jaar is opnieuw het percentage uitsluitend Engelstalige bacheloropleidingen toegenomen, met 5 procentpunt naar een totaal van 28%. Daarnaast bestaan er inmiddels tal van opleidingen die tweetalig genoemd worden maar dat de facto niet zijn, omdat alle hoorcolleges uitsluitend in het Engels gegeven worden. Zonder streng toezicht en resoluut ingrijpen kan de verengelsing van ons universitaire onderwijs binnen een enkele studentengeneratie totaal en onomkeerbaar zijn. Het maken van intentie-afspraken en hopen op verbetering is zinloos: het Nederlands is – zo is helaas gebleken – bij universiteiten niet in goede handen.

  1. Bekostigingssysteem als primaire oorzaak

De manier waarop de Nederlandse universiteiten worden bekostigd dwingt hen ertoe met elkaar te wedijveren bij het werven van studenten. Ze geven het in het openbaar niet ruimhartig toe, maar de strijd om het ‘marktaandeel’ is de primaire drijfveer achter het verengelsen van het onderwijs.

Volledig Engelstalige opleidingen oefenen namelijk een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op buitenlandse studenten, die hier, als zij uit Europa komen, relatief goedkoop een publiek bekostigde opleiding kunnen volgen. In steeds meer universitaire opleidingen vormen buitenlandse studenten de meerderheid. Niet alleen het Nederlands, maar ook de Nederlandse student raakt daardoor in de verdringing, vanwege strengere selectie en een extra taalbarrière; bij een aantal studies ook letterlijk, in steeds vollere collegezalen. De gestage groei van het aantal studenten aan Nederlandse universiteiten wordt de laatste jaren uitsluitend veroorzaakt door de toestroom van buitenlandse studenten. Deze groei gaat echter niet gepaard met een evenredige toename in het budget voor onderwijs en leidt daarom onvermijdelijk tot slechter onderwijs. Er ontstaat een race naar de bodem. Het huidige bekostigingsstelsel is onhoudbaar, omdat er qua bekostiging geen verschil wordt gemaakt tussen Engelstalig en Nederlandstalig onderwijs.

  1. Ontoereikende Engelse taalvaardigheid

De Nederlandse student levert door onderwijsverengelsing nog meer in, zoals het vanzelfsprekende recht op het gebruik van de moedertaal als steunpilaar in zijn academische ontwikkeling. Verreweg de meeste Nederlandse studenten hebben een aanzienlijk geringere taalvaardigheid in het Engels dan in het Nederlands. De vaak hogere schoolcijfers voor Engels zijn misleidend, omdat die corresponderen met een lager toetsniveau. Het zwakkere Engels belemmert hun uitdrukkingsvermogen, begripsvermogen en denkvermogen in Engelstalig onderwijs. Dat geldt overigens ook voor de meeste docenten. Het gebrekkige Engels belemmert zodoende bij studenten de kennisverwerving en academische ontwikkeling en bij docenten de overdracht van kennis en vaardigheden. De huidige verengelsing zet de kwaliteit en toegankelijkheid van het universitair onderwijs dus ernstig onder druk.

  1. Stagnerende Nederlandse taalvaardigheid

Wat Nederlandse studenten in volledig Engelstalige opleidingen ook ontzegd wordt, is de mogelijkheid hun Nederlands verder en op academisch niveau te ontwikkelen. Bovendien kan hun Nederlands gedurende hun studie zelfs verslechteren, en dit terwijl volgens de huidige Wet op het hoger onderwijs de bevordering van de uitdrukkingsvaardigheid in het Nederlands uitdrukkelijk een kerntaak van het hoger onderwijs is. Dat studenten door verengelsing van het onderwijs in elk geval wel een goede Engelse taalvaardigheid ontwikkelen, is een veelgehoorde maar ongefundeerde bewering. Daartoe zou hun ook Engelse les en onderwijs door moedertaalsprekers moeten worden aangeboden.

  1. Afnemende kwaliteit beroepsuitoefening

Het functioneren van allerlei maatschappelijke sectoren waarin studenten die volledig Engelstalig onderwijs genoten hebben na hun studie komen te werken – onderwijs, toegepast onderzoek, rechtspraak, openbaar bestuur, bedrijfsleven, gezondheidszorg, maatschappelijk werk, journalistiek en politiek – dreigt te verslechteren door het tekortschietende Nederlands van deze studenten. De bewering van bestuurders in het hoger onderwijs dat deze studenten beter worden voorbereid op de arbeidsmarkt dan studenten in Nederlandstalige opleidingen, is dan ook onjuist. De noodzaak van goede Nederlandse taalvaardigheid is in deze tijd van informatie- en communicatietechnologie zeker niet kleiner geworden. Dat geldt ook bij de exacte vakken, die in hun praktische toepassing veelal aangewezen zijn op zorgvuldig taalgebruik. Daarvoor is goede kennis van de moedertaal onontbeerlijk. Veel misvattingen, misverstanden, ongelukken en conflicten ontstaan door onzorgvuldig en/of tactloos taalgebruik.

  1. Ondergang Nederlands als wetenschapstaal

Ongebreidelde verengelsing van het hoger onderwijs heeft nog meer nadelige gevolgen. Wanneer de studenten het Nederlands niet meer op academisch niveau aanleren, verliezen we uiteindelijk de mogelijkheid om in die taal complexe ideeën te bedenken en uit te wisselen. Vanuit het hoger onderwijs zal het Engels doorsijpelen naar onderliggende lagen van het onderwijsgebouw en geleidelijk het Nederlands als cultuur- en wetenschapstaal verdringen. Bovendien verdwijnt in het voortgezet onderwijs de noodzaak om de kwaliteit van het Nederlands taalgebruik te onderhouden, met een verdere achteruitgang van onze algehele taalvaardigheid als gevolg. Een goede beheersing van de moedertaal is namelijk voorwaarde voor het goed leren van welke vreemde taal dan ook. Daarnaast wordt zo de Nederlandse literatuur minder toegankelijk en verslechtert de kwaliteit van alle culturele uitingsvormen in het Nederlands – literatuur, dichtkunst, film, televisie. Onze taal zal op deze manier onherroepelijk verschralen. Bij middelbare scholieren is de indruk al gewekt dat het Nederlands een tweederangs taal is. De eerste sluiting van een universitaire bacheloropleiding Nederlands is mede daardoor al een feit.

  1. Bedreiging andere talen

Met zijn slecht doordachte taalbeleid maakt het hoger onderwijs het Nederlands tot bedreigd erfgoed. En niet alleen het Nederlands, want voor andere vreemde talen dan het Engels is ook steeds minder aandacht. Terwijl het hoger onderwijs – de universiteiten voorop – via onderwijsverengelsing meer pluraliteit in het onderwijs beoogt, neemt die juist af door de eenzijdige oriëntatie op de Angelsaksische wetenschap en mondiale monocultuur. Deze uniformering van het taalgebruik druist juist in tegen het ideaal van diversiteit en heeft tot gevolg dat werkelijke voeling met andere culturen – en daarmee dus internationalisering in de ware zin des woords – juist afneemt. Studenten maken in feite steeds minder kennis met andere talen en culturen.

  1. Verdieping tweedeling samenleving

Door hun keuze voor steeds verdere verengelsing plaatsen de universiteiten en hogescholen zich niet alleen buiten de wet, maar ook buiten de samenleving, en verworden zij tot omheinde enclaves voor geprivilegieerde burgers en buitenlui. Ze bevorderen niet de cohesie in de samenleving via een gemeenschappelijke taal voor hoger- en lageropgeleiden, maar vergroten juist de al zichtbare tweedeling. Door het Nederlands niet op waarde te schatten, miskennen ze zijn belangrijke rol in de vorming van onze nationale identiteit en tradities. Ze bevestigen bij buitenstaanders de indruk dat er voor hogeropgeleiden andere regels gelden dan bijvoorbeeld voor Nederlanders met een migratieachtergrond, die immers voortdurend het belang van het Nederlands als gemeenschappelijke taal wordt voorgehouden. Ze belemmeren de integratie van buitenlandse staf en studenten door hen nagenoeg volledig van het Nederlands af te schermen – ook in vergaderingen en op de campus dreigt het Engels de voertaal te worden. Zo verkleinen ze ook de kans dat de buitenlandse staf en studenten in Nederland blijven en zo worden toekomstige bestuurders ook niet geoefend in de democratische gedachtewisselingen in de eigen taal.

  1. Noodzakelijke balans tussen Engels en Nederlands

Dat het Engels, naast het Nederlands, een prominente plaats inneemt in ons universitaire onderwijs is natuurlijk onomstreden. Maar dat het Engels het Nederlands verdrijft uit steeds meer opleidingen is een ontwikkeling die enkel verlies en verliezers oplevert. De balans is momenteel zoek. Vergeleken met de wetgeving en wetshandhaving in Vlaanderen zijn we in Nederland te laconiek geweest. Als de huidige ontwikkeling doorzet, zijn onze universiteiten binnen enkele jaren volledig verengelst – met alle gevolgen van dien. De verengelsing zal dus voor een deel moeten worden teruggedraaid. Dat vraagt moed en daadkracht van de politiek.

Oproep

Leden van de Tweede Kamer, het is code rood. Het Nederlands is bij de universiteiten en hogescholen niet in veilige handen. Tref dus per direct maatregelen om de teloorgang van het Nederlands in het hoger onderwijs tegen te gaan. Roep een halt toe aan de verengelsing van universiteiten en hogescholen en draai haar voor een aanzienlijk deel terug. De verantwoordelijke minister heeft in januari een conceptwetsvoorstel voor onder meer een nieuw WHW-artikel 7.2 voorgelegd, met het verzoek om daarop te reageren. De concepttekst van dat nieuwe artikel gaat in onze ogen niet ver genoeg en geeft zich onvoldoende rekenschap van de hierboven geschetste kwesties. Er moet een wettekst komen die het Nederlands daadwerkelijk beschermt en die zich niet meer laat omzeilen. In concreto vragen wij:

  • dat het bestaande WHW-artikel 7.2 vooreerst strikt wordt gehandhaafd, en
  • dat zo snel mogelijk een nieuwe, strengere wettekst wordt ingevoerd, die striktere en afdwingbare voorwaarden stelt aan het aanbieden van opleidingen in een andere taal dan het Nederlands, en die zorgt voor een herleving van het Nederlandstalige onderwijsaanbod. De vereniging Beter Onderwijs Nederland gaf in haar reactie op de door de minister ter consultatie voorgelegde wetswijziging een concreet voorbeeld van een mogelijke wettekst die het Nederlands wél zou beschermen.

Zie hiervoor, ter inspiratie:

www.beteronderwijsnederland.nl/nieuws/2019/01/reactie-wetswijziging/

Wij danken u voor uw aandacht en wensen u de komende maanden veel wijsheid toe in deze belangrijke kwestie.

Hoogachtend,

Annette de Groot, emeritus hoogleraar Experimentele Taalpsychologie, UvA

Erik Jurgens, emeritus hoogleraar recht, UM en VU

Ad Verbrugge, filosoof aan de VU, voorzitter Beter Onderwijs Nederland

 

Mede ondertekend door 191 hoogleraren, schrijvers en andere prominenten uit de maatschappelijke en culturele sector:

Hoogleraren en emeritus-hoogleraren uit binnen- en buitenland

Paul Abels hoogleraar Inlichtingenstudies
Remieg Aerts hoogleraar Nederlandse Geschiedenis
Wim van Anrooij hoogleraar Historische Nederlandse Letterkunde
Arnoud Arntz hoogleraar Klinische Psychologie
Amand Berteloot hoogleraar Middeleeuwse Letterkunde
Matthias Bickelhaupt hoogleraar Theoretische Chemie
Hans Blom hoogleraar Nederlandse Geschiedenis en voormalig directeur NIOD
Rens Bod hoogleraar Computationele en Digitale Geesteswetenschappen
Jan Boersema hoogleraar Grondslagen van de Milieuwetenschappen
Anna Bosman hoogleraar Orthopedagogiek
Koen De Bosschere hoogleraar Computerarchitectuur
Gerard Boter hoogleraar Griekse Taal- en Letterkunde
Hans Boutellier hoogleraar Veiligheid en Veerkracht bij Bestuurswetenschappen
Erica van Boven hoogleraar Letterkunde
Hugo Brems hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde
Gabriël van den Brink hoogleraar Wijsbegeerte
Luc Brunsveld hoogleraar Chemische Biologie
Adam Bžoch hoogleraar Nederlandse Letterkunde
Paul Cobben hoogleraar Wijsbegeerte
Floris Cohen hoogleraar Vergelijkende Geschiedenis van de Natuurwetenschap
Gert De Cooman hoogleraar Onzekerheidsmodellering en Systeemtheorie
Norbert Corver hoogleraar Nederlandse Taalkunde
Piet Couttenier hoogleraar Geschiedenis van de Nederlandse Literatuur
Maghiel van Crevel hoogleraar Chinese Taal en Letterkunde
Trudy Dehue hoogleraar Theorie en Geschiedenis van de Psychologie
Gita Deneckere hoogleraar Sociale Geschiedenis
Yra van Dijk hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde in Mondiaal Perspectief
Faustina Doufikar-Aerts hoogleraar Arabisch en Islamstudies
Douwe Draaisma hoogleraar Geschiedenis van de Psychologie
Pieter Duvenhage hoogleraar Wijsbegeerte, decaan Geesteswetenschappen Akademia (Zuid-Afrika)
Olga Fischer hoogleraar Taalkunde van de Germaanse Talen
Bas de Gaay Fortman hoogleraar Recht en oud-lid Eerste en Tweede Kamer
Hans Franken hoogleraar Encyclopedie Rechtswetenschap en oud-lid Eerste Kamer
Willem Frijhoff hoogleraar Cultuurgeschiedenis
Jan Hein Furnée hoogleraar Europese Cultuurgeschiedenis
Lia van Gemert hoogleraar Historische Nederlandse Letterkunde
Jaap Goedegebuure hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde, voorzitter Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
Beatrice de Graaf hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen en terrorismedeskundige
Gjalt de Graaf hoogleraar Bestuurskunde
Ralf Grüttemeier hoogleraar Nederlandse Literatuurwetenschap
Edward de Haan hoogleraar Neuropsychologie
Emily Hemelrijk hoogleraar Oude Geschiedenis
Philippe Hiligsmann hoogleraar Nederlandse Taal- en Letterkunde
Rob van Houwelingen hoogleraar Nieuwe Testament
Marli Huijer hoogleraar Publieksfilosofie en voormalig Denker des Vaderlands
Annelies Huygen hoogleraar Regulering van de Energiemarkten
Carel Jansen hoogleraar Communicatie- en Informatiewetenschappen
Lotte Jensen hoogleraar Nederlandse Taal en Cultuur
Goffe Jensma hoogleraar Friese Taal- en Letterkunde
Peter de Jong hoogleraar Onderwijskunde
Barbara Kalla hoogleraar Nederlandse Filologie
Jacques Van Keymeulen hoogleraar Nederlandse Taalkunde
Robert Kirsner hoogleraar Nederlands en Afrikaans
Maarten Kleinhans hoogleraar Geowetenschappen
Trudie Knijn hoogleraar Interdisciplinaire Sociale Wetenschappen
Jerzy Koch hoogleraar Filologie, i.h.b. Nederlandse en Afrikaanse Taalkunde
Hans van Koningsbrugge hoogleraar Geschiedenis en Politiek van Rusland
Jan Konst hoogleraar Nederlandse literatuur
Kees van der Kooi hoogleraar Systematische Theologie
Ruud Koole hoogleraar Politicologie, oud-politicus
Folkert Kuiken hoogleraar Nederlands als Tweede Taal en Meertaligheid
Lisa Kuitert hoogleraar Boekwetenschap
Victor Lamme hoogleraar Cognitieve Neurowetenschappen
Klaas Landsman hoogleraar Mathematische Fysica
Elisabeth Leijnse hoogleraar Nederlandse Letterkunde
Maria Leuker hoogleraar Nederlandse Letterkunde
Pim Levelt hoogleraar Psycholinguïstiek en oud-president van de KNAW
Jan Lokin hoogleraar Rechtsgeschiedenis
Jom Luiten hoogleraar Technische Natuurkunde
Frans van Lunteren hoogleraar Geschiedenis van de Natuurwetenschappen
Willy Martin hoogleraar Lexicologie
Marita Mathijsen hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde
Lut Missinne hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde
Pieter Muysken hoogleraar Algemene Taalwetenschap
Frits van Oostrom universiteitshoogleraar en oud-president van de KNAW
John van Opstal hoogleraar Biofysica
Willem Otterspeer hoogleraar Universiteitsgeschiedenis
Sebastiaan Overeem hoogleraar Intelligente Systemen voor Slaapstoornissen
Herman Pleij hoogleraar Historische Nederlandse Letterkunde
Christianne de Poot hoogleraar Criminalistiek
Lukas Prakke hoogleraar Staatsrecht
Jelle Reumer hoogleraar Vertebratenpaleontologie
Hans Roldanus hoogleraar Kerkgeschiedenis
Johan Rooryck hoogleraar Franse Taalkunde
Paul Scheffer hoogleraar Europese Studies, publicist
Paul van der Schoot hoogleraar Theorie van Complexe Biomoleculaire Systemen
Rint Sijbesma hoogleraar Supramoleculaire Polymeerchemie
Nicoline van der Sijs hoogleraar Historische Taalkunde van het Nederlands
Heleen Slagter hoogleraar Brein, Cognitie en Plasticiteit
Rint Sybesma hoogleraar Chinese Taalkunde
Yves T’Sjoen hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde
Henk Tijms hoogleraar Toegepaste Wiskunde
Pieter Tordoir hoogleraar Economische Geografie en Planologie
Rik Torfs hoogleraar Kerkelijk Recht en oud-rector Universiteit Leuven
Margo Trappenburg hoogleraar Grondslagen van het Maatschappelijk Werk
Henk Verkuyl hoogleraar Semantiek en Nederlandse Taalkunde
Philip Vermoortel hoogleraar Europese Letterkunde
Sacco de Vries hoogleraar Biochemie

Schrijvers en andere prominenten uit de maatschappelijke en culturele sector

Hein Aalders hoofdredacteur literair-historisch tijdschrift De Parelduiker
Ruud Abma psycholoog en wetenschapshistoricus
Frits Abrahams columnist
René Appel schrijver en taalwetenschapper
Maarten Asscher schrijver en uitgever
Erdal Balci schrijver
Frits Barend televisie- en radiopresentator en journalist
Benno Barnard dichter, essayist en toneelschrijver
Presley Bergen hogeschooldocent Nederlandse taal en cultuur
Frits Bolkestein oud-politicus en publicist
René ten Bos voormalig Denker des Vaderlands, hoogleraar Wijsbegeerte van de managementwetenschappen
Elsie de Brauw actrice
Walter van den Broeck schrijver
Caspar Broeksma oud-lid Raad van Bestuur Koninklijke Wessanen
Jan Brokken schrijver
Paul Claes schrijver en literair vertaler
Job Cohen oud-burgemeester Amsterdam
Thera Coppens schrijfster
Niels Cornelissen uitgever Ten Have
Hans Croiset acteur en regisseur
Peter Debrabandere hoofdredacteur Neerlandia
Luc Devoldere schrijver en hoofdredacteur van Ons Erfdeel
Adriaan van Dis schrijver
Elma Drayer schrijfster en columniste
Anna Enquist schrijfster
Jan Fontijn neerlandicus en literatuurcriticus
Geurt Gaarlandt uitgever en schrijver
Piet Gerbrandy dichter en essayist
Ger Groot filosoof en essayist
Wim Hazeu biograaf en oud-voorzitter PEN Nederland
Arend Jan Heerma van Voss journalist en publicist
Kristien Hemmerechts schrijfster
Tilly Hermans uitgever Atlas Contact
Joke Hermsen filosoof en schrijfster
Arnold Heumakers criticus en universitair docent cultuurwetenschap
Louis Hoeks hoofdredacteur Filosofie Magazine
John Jansen van Galen journalist
Bert Janssens eindredacteur Human
Stine Jensen filosofe en publiciste
Atte Jongstra schrijver en essayist
Marc Josten onderzoeksjournalist en hoofdredacteur omroep Human
Jort Kelder journalist en programmamaker
Tom Kellerhuis hoofdredacteur HP/De Tijd
Mensje van Keulen schrijfster
Liesbeth Koenen taalkundige en wetenschapsjournalist
Jacob Kohnstamm oud-lid Eerste en Tweede Kamer en oud-staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
Gerrit Korthals Altes oud-directeur Toneelgroep Amsterdam
Guus Kuijer schrijver
Carel ter Linden predikant
Bart Van Loo schrijver en conferencier
Bert Luppes acteur en docent toneelschool
Geert Mak schrijver
Jan Marijnissen oud-politicus
Nicolaas Matsier schrijver
Vonne van der Meer schrijfster en voorzitter van PEN Nederland
Frits van der Meij uitgever De Geus
Dick Meijer universitair docent Wiskunde en lid faculteitsraad en universiteitsraad TU Twente
Aad Meinderts directeur Literatuurmuseum
Erwin Mortier schrijver
Charlotte Mutsaers schrijfster
Egbert Myjer oud-rechter Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Ramsey Nasr schrijver, acteur en regisseur
Nelleke Noordervliet schrijfster
Huub Oosterhuis theoloog en dichter
Henk van Os kunsthistoricus en oud-directeur van het Rijksmuseum
Willem Jan Otten schrijver en dichter
Bram Peper oud-burgemeester Rotterdam
Tiziano Perez directeur-bestuurder van het Nederlands Letterenfonds
Yves Petry schrijver en essayist
Ilja Pfeijffer schrijver, dichter en classicus
Clairy Polak journaliste en presentatrice
Annette Portegies uitgever Querido
Jean Pierre Rawie dichter
David Van Reybrouck cultuurhistoricus, archeoloog en schrijver
Beatrijs Ritsema columniste en essayiste
Daan Roovers Denker des Vaderlands, filosofe
Felix Rottenberg
Hans Schnitzler filosoof, schrijver en essayist
Johan Simons theaterregisseur
René van Stipriaan literair-historicus en schrijver
Naema Tahir schrijfster
Peter Terrin schrijver
Ed van Thijn oud-burgemeester Amsterdam
Aleid Truijens schrijfster, publiciste en columniste
Manon Uphoff schrijfster
Meral Uslu documentairemaakster
Maarten van Veen oud-bestuursvoorzitter Hoogovens
Thomas Verbogt schrijver
Maria Vlaar schrijfster en voorzitter van de Auteursbond
Pietha de Voogd vertaler
Ward Wijndelts hoofdredacteur Vrij Nederland
Mark Wildschut filosoof en vertaler
Agaath Witteman oud-lid Eerste Kamer en theaterregisseur
Via deze pagina mede ondertekend door:
73 Henk van Vessem docent geschiedenis en maatschappijleer jun 03, 2019
72 Minke Muilwijk docent Nederlands mei 26, 2019
71 Heinrich Matthee Docent conflictstudies mei 26, 2019
70 Redbad Veenbaas Gastdocent en onderzoeker VU Amsterdam mei 23, 2019
69 Herman Plagge Directeur van Juridisch Adviesbureau mei 14, 2019
68 Cor Heeres mei 10, 2019
67 Piet Coucke mei 09, 2019
66 marinus van den broek paremioloog/publicist mei 08, 2019
65 Cees van Gils oud adjunctdirecteur Van Het Bureau voor Belgische Zaken mei 07, 2019
64 Leo Callens Internationaal projektmanager mei 07, 2019
63 Miet De Bosschere voorzitter Vlaamse tafel sociëteit De Witte Den Haag mei 07, 2019
62 robert maene mei 07, 2019
61 Toon Rekkers Docent Economie mei 07, 2019
60 Raymond Bijster mei 06, 2019
59 Rudi Dierick Ingenieur, onderzoeksjournalist, zakelijk adviseur mei 01, 2019
58 Jan Van Campenhout emeritus gewoon hoogleraar UGent, elektronica/computerwetenschappen apr 28, 2019
57 Linde De Potter Postdoctoraal medewerker UGent apr 24, 2019
56 Laurens Ruijs apr 22, 2019
55 Magda Devos ereprofessor Universiteit Gent apr 22, 2019
54 Kees de Glopper hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands apr 17, 2019
53 Clara Brinkgreve historicus; beeldend kunstenaar apr 17, 2019
52 christien brinkgreve hoogleraar sociale wetenschappen apr 17, 2019
51 Anique Bokdam docent Nederlands apr 17, 2019
50 Celia Fonseca Guerra hoogleraar Theoretische Chemie apr 16, 2019
49 Matt Salusbury journalist, docent English, London School of Economics apr 16, 2019
48 Pier Philipsen Programmeur bedrijfsleven apr 16, 2019
47 Wim Klooster Emeritus hoogleraar Nederlandse Tallkunde apr 16, 2019
46 Frits (Spits) Ritmeester Programmamaker apr 16, 2019
45 Jan Boerstoel dichter apr 15, 2019
44 Richard Vollenbroek Docent Nederlands hbo apr 15, 2019
43 Maaike Vervoort Docent Nederlands HBO apr 15, 2019
42 Jo Bardoel Emeritus hoogleraar Journalistiek en Media apr 14, 2019
41 Gert Brinkman Docent apr 12, 2019
40 Klaas Kars apr 11, 2019
39 Mechtilda Jansen historica; onderwijzeres basisschool apr 11, 2019
38 Ton Bastings leraar Nederlands mbo apr 11, 2019
37 Johan Oosterman Hoogleraar Oudere Nederlandse Letterkunde Radboud Universiteit apr 11, 2019
36 Helmer Helmers Universitair docent apr 10, 2019
35 nathalie meijer jurist apr 10, 2019
34 Rick Honings Universitair docent moderne Nederlandse letterkunde apr 10, 2019
33 André Vos Student apr 10, 2019
32 Jos Stap decaan Chr. College de Noordgouw apr 10, 2019
31 Helen de Hoop hoogleraar Theoretische Taalwetenschap apr 09, 2019
30 Jenny van der Ende docent Nederlands en studievaardigheid apr 09, 2019
29 Jon Wieringa emeritus-hoogleraar meteorologie apr 09, 2019
28 Bill Banning Docent - identiteitsbegeleider apr 09, 2019
27 Francisca Wagenmakers Docent apr 09, 2019
26 Koos Meisner Oud docent Geografie WO, HBO en MO apr 08, 2019
25 Marion van Noesel docent Frans HBO apr 08, 2019
24 Marc Alliët Docent Engels HBO apr 08, 2019
23 Stefan Paauwe Docent Hbo apr 08, 2019
22 Karel Heeren leraar apr 08, 2019
21 Jaap Bijleveld gewezen milieu-inspecteur voor Noord-Brabant apr 08, 2019
20 W.J. Boot emeritus-hoogleraar Taal en Cultuur van Japan apr 08, 2019
19 Erik Berghuis Docent HBO apr 08, 2019
18 Jos Aarts Universitair Docent apr 08, 2019
17 J.E.M. Verhoog-Poiesz apr 08, 2019
16 Ed Wichers Docent Frans apr 08, 2019
15 Tilly Jaarsma Gepensioneerd na 45 jaar onderwijs apr 08, 2019
14 Lieke Blaauw Docent Frans VO apr 08, 2019
13 jos van roosmalen em. prof safe motherhood and health systems apr 08, 2019
12 Winfried Scheulderman IT-professional apr 08, 2019
11 S. van Gelder Docent apr 08, 2019
10 Marjo de Haas Docent apr 08, 2019
9 Peter Flaton literatuurhistoricus Hovo Limburg/Open Universiteit apr 08, 2019
8 Tine Sterrenburg Gewezen docent nederlands apr 07, 2019
7 Kristin De Winter Docent Latijn en Grieks apr 05, 2019
6 Thomas Kuyper persoonlijk hoogleraar apr 05, 2019
5 Elja Schroder apr 05, 2019
4 René Koekkoek Universitair docent apr 04, 2019
3 Hans Anten neerlandicus apr 03, 2019
2 Ghislain Duchateau Vicevoorzitter Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) en Vicevoorzitter Vereniging Vlaamse Academici (VVA) apr 03, 2019
1 F.L. Huygen apr 03, 2019

Nederlands in het hoger onderwijs: onderteken de oproep aan de Tweede Kamer

Word mede-ondertekenaar van bovenstaande oproep aan de Tweede Kamer.

**uw handtekening**

73 signatures

   

2 Trackbacks / Pingbacks

  1. The ‘Maastricht Bubble’ – A small international community
  2. Blog: Nederlander is open-minded ten opzichte van internationalisering - AHA24x7.com

Geef een reactie