Onderwijs krijgt miljard, maar onenigheid blijft

De nog niet financieel onderbouwde plannen voor het hoger onderwijs oogsten waardering. Maar uitgeverijen en middelbare scholen zijn woedend over de „bezuinigingen”.
Het miljard is verdeeld. Sinds het kabinet in het regeerakkoord bekendmaakte dat het dat bedrag voor onderwijs zou uittrekken, hebben alle sectoren in het onderwijs er om gevochten. De grootste vrees was dat er weinig zou overblijven voor een investering in de kwaliteit van het onderwijs. Ook de gratis schoolboeken en de invoering van maatschappelijke stages moesten worden betaald van het miljard, dat bovenop de 29 miljard euro van de onderwijsbegroting komt.
Gisteren, bij de presentatie van het beleidsprogramma, werd duidelijk hoe de strijd om het miljard heeft uitgepakt. Op het oog lijkt de onderwijskwaliteit ruim bedeeld. Driekwart van het miljard gaat naar het bestrijden van het lerarentekort en voortijdig schoolverlaten, en naar het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden van leraren. Maar deze 747 miljoen euro is ook voor kwaliteitsverbetering in het hoger onderwijs, en voor de invoering van maatschappelijke stages.
Voorzitter Sjoerd Slagter van de VO-raad, de organisatie van middelbare scholen, noemt de verdeling van het miljard om die reden „een bittere teleurstelling”. Er staan mooie plannen in het programma, zegt hij, maar per saldo wordt er alleen maar bezuinigd op het voortgezet onderwijs. „Er wordt ook 84 miljoen weggenomen bij middelbare scholen. De kloof tussen het kabinet en het onderwijs wordt groter.”
De universiteiten spreken op hun beurt juist van een hersteld vertrouwen in het kabinet. De dialoog is hervat, zegt voorzitter Sijbolt Noorda van universiteitenvereniging VSNU. De belangstelling van het kabinet voor onderzoek, kennis en innovatie kan op zijn waardering rekenen, al kan hij nog niet veel zeggen over de financiële onderbouwing.
Ook de hogescholen zijn positief gestemd. De studenten zijn iets minder enthousiast. De plannen zijn niet zo vernieuwend, oordeelt voorzitter Sebastiaan den Bak van studentenbond ISO.
De vakbonden zijn eensgezind: de plannen bevatten te weinig geld voor leraren. Voorzitter Marleen Barth van CNV Onderwijs wijst verder op de in te voeren maatschappelijke stage van drie maanden. „Eerst mogen scholen geen minuut minder lesgeven dan 1.040 uur. En nu kunnen scholieren wel drie maanden op stage.”
De rest van het miljard gaat op aan onderwijsachterstanden – meer basisscholen krijgen geld voor leerlingen met een achterstand – en gratis schoolboeken. Voor dat laatste doel heeft minister Plasterk (Onderwijs, PvdA) ook geld gekregen uit een potje om de koopkracht te verhogen, en uit het potje ‘kinderen, jeugd en gezin’. Volgend jaar trekt hij eerst 90 miljoen euro uit voor de boeken in de onderbouw van de middelbare school. De rest van het voortgezet onderwijs volgt pas vanaf het schooljaar 2009/2010. Dan is er 295 miljoen euro beschikbaar.
De educatieve uitgeverijen waren aanvankelijk redelijk positief over de gratis schoolboeken, maar noemen dat bedrag nu „onverantwoord”. Bestuurslid Stephan de Valk van de branchevereniging: „De investering loopt terug met de jaren, terwijl er juist meer geld nodig is. Bovendien is een deel van de financiële onderbouwing onzeker. Op deze manier kun je de schoolboeken beter niet gratis maken.”
Ouders & Coo, de organisatie die de gratis schoolboeken bij de politiek onder de aandacht heeft gebracht, is tevreden. Directeur Werner van Katwijk: „Het is jammer dat het nog twee jaar duurt, maar ik ben blij dat ze gratis worden.”

(Bron: NRC/Handelsblad vrijdag 15 juni)