Hoogleraar onderwijssociologie aan de Universiteit van Maastricht Jaap Dronkers luidt de noodklok over de manier waarop bestuurders in het onderwijs de macht hebben en docenten, politiek, ouders en de maatschappij als geheel machteloos is. Niets nieuws voor de regelmatige bezoekers van ons onvolprezen forum natuurtlijk. Ook Dronkers leest ons forum goed, hetgeen blijkt uit het volgende citaat:
Een recent voorbeeld van het machtsverlies van de leerkracht is het ontslag van hoogleraar Casper Erkelens als hoofd van het departement Natuur- en Sterrenkunde van de Universiteit Utrecht. Erkelens is door het bestuur van die universiteit uit zijn functie ontheven omdat hij verzet aantekende tegen de toekomstplannen van de faculteit. De website van Beter Onderwijs Nederland staat vol met soortgelijke voorbeelden in het basis- en voortgezet onderwijs – bestuurders verwijderen leerkrachten die niet instemmen met de
plannen van het bestuur.
Ik kan hier aan toevoegen dat dat verwijderen gebeurt met hulp van de onderwijsverzorgingskleilaag, bijvoorbeeld een organisatie als het APS.
Ik kan het artikel (opiniepagina 9) niet vinden op de openbare website van NRC.
Citaat
“Het herstellen van deze systeemfout is in principe niet moeilijk. Tussen bestuurders en leerkrachten kan een betere balans worden gevonden, waarbij de laatsten meer zeggenschap krijgen over het onderwijs. Te grote onderwijsorganisaties moeten worden opgebroken, opdat de afstand tussen werkvloer en bestuurder afneemt. In raden van toezicht moeten alleen leraren, ouders en echte maatschappijvertegenwoordigers zitting hebben – geen politici of andere bestuurders.”
Raadseltje:
Wat is een “echte” maatschappijvertegenwoordiger?
Iemand van de “maatschappij tot nut van het algemeen” misschien?
Uit/nav het NRC-artikel
Professor Dronkers spreekt niet, zoals Prof. Heertje ten tijde van de stichting van BON, over Maffiose kenmerken. Maar hij schrijft wel: “Helaas is het, door de grote verwevenheid tussen onderwijsbestuurders en politici, zeer de vraag of deze systeemfout onder het huidige bestel kan worden hersteld”. Is de verwevenheid van de Maffiabazen met bestuurders en politici niet een kenmerk van een Maffiose organisatie? De scholen besturende organisaties kennen niet zoals beursgenoteerde bedrijven ongedurige aandeelhouders die willen dat hun aandeelkoersen stijgen. Voor de schoolbestuurderen betekent dit dat er meer geld voor mooie beloningen voor henzelf is. De raad van toezicht kan geen controle uitoefenen omdat ze alleen informatie van de schoolbesturen krijgt. De Onderwijsraad staat onder politiek toezicht. De inspectie heeft geen bevoegdheid om de systeemfouten te signaleren en door het ontbreken van aandeelhouders zijn er geen scherpe analisten en er is geen onafhankelijke en goed geïnformeerde onderwijspers. Het Ministerie van onderwijs heeft zijn macht afgestaan.
Wat Dronkers tot mijn verbazing niet noemt is de gedwongen winkelnering. De zware stichtingsvoorwaarden voor onafhankelijke gesubsidieerde scholen maakt immers van de onderwijsorgsnisaties een onbedreigd kartel en dat is nooit goed voor de afnemers.
Dronkers noemt Het excessieve beloningsbeleid voor onderwijsbestuurders als één van de redenen waarom de kwaliteit van het onderwijsbestuur in het gedrang komt. Ik denk dat hij bedoeld dat excessieve betalingen het verkeerde soort mensen aantrekt of eerlijke mensen corrumpeert. Het machtsverlies van de leraar noemt hij daarbij als tweede reden.
Hoogleraren zijn ook kwetsbaar geworden. Op de UVU is Prof. Erkelens is nu departementshoofd af ij omdat hij verzet aantekende tegen de toekomstplannen van de faculteit. Maar hij blijft wel hoogleraar.
Seger Weehuizen
Erkelens
Ik lees zojuist het artikeltje in de Volkskrant.
Ik vind drie aspecten zeer zorgwekkend:
1. De Universiteit Utrecht wordt niet bestuurd zoals een universiteit bestuurd hoort te worden. Het bestuur van de universiteit heeft machtspoliitiek bedreven, het respecteerde niet de autonomie van de leiders van de departementshoofden. Op het moment dat Erkelens weigerde een drastisch bezuinigingsplan voor zijn departement te ondertekenen, iets wat elk zichzelf respecterend departementshoofd in eerste instantie zou doen, werd hij direct uit zijn functie ontheven. Hoe het anders had gekund en gemoeten lijkt mij evident: argumenteren net zolang totdat je het met elkaar eens wordt. Dat past heel wat beter in de universitaire traditie, nietwaar?
2. Op de kleine, maar meer prestigieuze, faculteiten wordt net zo zeer bezuinigd als op de grote faculteiten terwijl bezuinigingen op kleine faculteiten veel meer impact hebben.
Ik preek hier voor eigen koor maar ik kan het toch niet laten om nog even te benadrukken dat ik het absurd vind dat dit kabinet de universiteiten zomaar eventjes 20% laat bezuinigen, duidelijk is dat dit kabinet Rutte, evenals voor de kabinetten Balkennde gold, geen kenniseconomie nastreeft. Put your money where your mouth is!
3. In de paradepaardjes wordt net zo hard gesneden als in de, met alle respect, minder belangrijke faculteiten zoals bijv. rechten (geen wetenschap, minder belangrijk onderzoek, te veel studenten). Het departement natuurkunde & sterrenkunde heeft n.b. nog de laatste echt Nederlandse nobelprijswinnaar in dienst (zij het als emeritushoogleraar)!
Maar ja, het is zo gemakkelijk voor bestuurders om de kaasschaafmethode te gebruiken.
Zorgwekkend
Het is nog zorgwekkender. Een hoogleraar uit Cambridge beschreef Cambridge in de media onlangs als volgt: `a self-governing community of scholars’. Dit zijn Nederlandse universiteiten zeker niet. De Universiteit Utrecht heeft een ex-politicus als hoogste baas. Nu zie je het gevolg daarvan.
wat is de ratio achter ontslag na weigering?
Wat mij bij 1 bijzonder interesseert is de ratio achter dit ontslag. Waarom moest het departementshoofd Erkelens een bezuinigingsplan waarmee hij het niet eens was ondertekenen? Is hij een soort constitutioneel monarch en is het universiteitsbestuur een soort junta die een staatsgreep uitgevoerd heeft? Of geldt zijn handtekening als een loyaliteitsverklaring zoals de Duitsers die in 1940 na de capitulatie van Nederlandse officieren eisten? Dus “Verboden om dingen te doen die de belangen van het bestuur schaden”? Om een verklaring van Erkelens dat hij nota had genomen van de bestuursplannen kan het niet geweest zijn. Waarom zou hij weigeren om die te tekenen? Of dient zijn handtekening om de schijn op te houden dat de mening van de hoogleraren er toe doet en is hij gestraft omdat hij weigerde om die schijn hoog te houden?
Is er iemand die het bestuur durft te vragen hoe dat nu zit?
Seger Weehuizen
Een manifest
uit de Illegale Trouw; 1e jaargang, nummer 5, pagina 10, 30 april 1943
7. Daarom, mannen, kent thans uw plicht. Weest solidair en weigert unaniem! Trekt één lijn met het verzet van de artsen, van de studenten en Hoogescholen, van het Bijzonder Onderwijs.
Sluit u aan bij het spontane verzet van het Nederlandsche volk, dat zich aanstonds in STAKINGEN uitte.
Onthoofd
Als nu geen enkele hoogleraar bereid is om Prof. Erkelens op te volgen gaat het bestuur dan een hoogleraar aanwijzen? Krijgt die persoon een dienstbevel om departementshoofd te worden en het bezuinigingsplan te ondertekenen en wordt hij dan ontslagen als weigert departementshoofd te worden of het bezuinigingsvoorstel voor akkoord te tekenen?
Seger Weehuizen