Vroeger wist ik nog wel wat ik moest doen aan Kerstmis met mijn klas.
Mooie verhalen en gedichten in overvloed. Niet dat ik ze voorlas, zoals mijn eigen leraren nog wel deden, maar de achtergrond van leraar en leerling was gelijk.
Ik zou mij nu in vele verschillende godsdiensten moeten verdiepen met alle verschillende interpretaties van dit oude Midwinterfeest. Ik heb er echter geen zin meer in.
Bovendien lijken na de recente onthullingen over de Rooms-Katholieke kerk ook de kerstliedjes en verhalen bezoedeld.
Voorlopig dus maar even niets.
Reacties zijn gesloten.

We hebben in Nederland een
We hebben in Nederland een christelijke geschiedenis. Deze dominante cultuur mag en moet wat mij betreft worden uitgedragen op onze christelijke en openbare scholen. Openbare scholen horen niet actief de christelijke religie uit te dragen maar iets als kerstmis of pasen transcendeert de religie, dat is gewoon een onderdeel van de Nederlandse cultuur wat voor velen meer een traditie dan een religieuze viering is. Natuurlijk hebben mensen die een andere religieuze achtergrond hebben het recht om hun eigen tradities te beleven, zolang dat niet conflicteert met onze wetgeving, maar dan moeten ze voor een school met een dergelijke achtergrond kiezen, met de werkgever zien te regelen dat ze op specifieke dagen een vrije dag kunnen opnemen enz.
Wanneer je kiest voor een christelijke of een openbare school, zelfs al is dat in Nederland vaak geen keuze, dan moet je de dominante cultuur van zo’n school aanvaarden.
Moeilijk…
Wat je zegt zou logisch zijn, maar is best moeilijk op een openbare school waar een vmbo-klas hoofdzakelijk uit allochtone kindertjes bestaat.
Naar een verhaal luisteren kunnen ze niet meer, laat staan naar een gedicht.
De rust om naar een serieuze film te kijken hebben ze ook al niet (als ik dat al zou willen).
Maar het belangrijkste, en dat geldt voor alle leerlingen, is dat ze de bijbelse namen en verhalen niet meer kennen, en zo wél dan dikwijls met een andere betekenis.
Ik moet in dit kader ook denken aan het nieuwe boek van Paul Cliteur waarin hij het christendom, de islam en de Joodse geschiedenis naast elkaar zet en, bang al hij is, in alledrie de opvattingen naar extremen van geweld heeft gezocht, vooral maar om de islam niet te beledigen.
Het gevolg is dat ook het bijbelse verhaal haar laatste onschuld heeft verloren.
Nee, ik heb geen oplossing gevonden.
Universeel én Nederlands
Kerstmis levert niet voor niets een vakantie en minimaal twee vrije dagen op. Het is een feest van betekenis voor de Nederlandse cultuur. Daarnaast zit in Kerstmis ook een universele boodschap: de boodschap van hoop, van toekomst; gesymboliseerd door de geboorte van een kind.
Er lijkt me niets mis mee dat de diepere laag van dát verhaal aan leerlingen duidelijk kan worden gemaakt, ook zonder de religieuze betekenis van ‘kind van god’.
Wat ik erg lastig vind met collega’s, is het idee dat we op die laatste dag iets ‘leuks’ moeten doen. De activiteit moeten de leerlingen dus ‘leuk’ vinden. Dat heeft als gevolg dat de collega’s als vanzelfsprekend iets willen doen wat de leerlingen ook normaal in hun vrije tijd al doen (kneukfilms bekijken of zo). Op het argument dat een school wat toe zou moeten voegen aan wat ze al kennen werd werkelijk met verbazing gereageerd. Voor mij is het voor zo’n laatste dag: óf gewoon les, óf iets speciaals, maar dan wel met een educatief doel. Voor het bekijken van kneukfilms hebben ze de school echt niet nodig. Het werd uiteindelijk een compromis.
Iets leuks
Mijn antwoord op die vraag was simpel.
Ik doe het hele jaar al leuk dus nu mogen jullie iets leuks doen.
Daar kwam merkwaardigerwijs nooit iets uit voort en dan ging ik maar weer gewoon leuk lesgeven.
Mooie film?
Mooie film (er zijn er nog steeds genoeg met een mooie moraal en zonder platte seks of ruig geweld) en iedereen iets lekkers laten meenemen voor de pauze. Daarna een extra uurtje vrij; het ultieme Kerstcadeau 🙂
A christmas carol?
Een film kan inderdaad geschikt zijn om over kerst in gesprek te raken met de leerlingen. Maar dan niet zoals men het bij ons had georganiseerd gisteren: tweehonderd leerlingen in de aula proppen, waarvan de helft het slecht kon zien. Dan krijg je zo’n lacherige flauwegrappensfeer. Keuze uit drie films, waaronder de hel van ’63 (‘welke leerlingen willen naar de hel van 63?’). Kerst is bij ons op school verworden tot een soort ‘feel-good’ gevoel. Iets voor je naaste overhebben. Carnaval, maar dan met licht in de duisternis. Woorden als kribbe en Bethlehem nergens te bekennen. Het gaat nergens meer over.
Iedereen goede kerstdagen en een hele rustige vakantie gewenst!
Jesus Christ Superstar
Ik zag gisteren of eergisteren, daar wil ik van af zijn, dat op een van de commerciële zenders Jesus Christ Superstar was geprogrammeerd. Kerst, was dat niet iets met Jesus?
Toch ben ik benieuwd wat er op school gebeurt als je als docent met overtuiging wel vertelt over de religieuze en culturele betekenis van kerst.