Een op de zes leerlingen in tweede klas van het voortgezet onderwijs haalt schrijfniveau basisschool (1F) niet. Dat betekent zoveel als dat middelbare scholieren aan het einde van de tweede klas nog geen eenvoudige verhalen en berichten kunnen schrijven. Zo blijkt uit een rapport van de onderwijsinspectie. Vooral bij de scholieren in het vmbo-basis en -kader is er een grote groep die dat niveau niet haalt.
Van de leerlingen uit die twee vmbo-leerwegen haalt 40 procent het niveau dat eigenlijk al aan het einde van de basisschool – of zelfs iets daarvoor – zou moeten worden behaald, niet. Bij vmbo gemengde en de theoretische leerweg is dat 18 procent. Van de havo/vwo-scholieren haalt 4 procent niveau 1F niet.
“Om het concreet te maken: dat zijn tienduizenden leerlingen met een risico op laaggeletterdheid”, schrijft de inspectie. “Dit past bij het beeld dat we in de Staat van het Onderwijs beschreven, namelijk dat de basisvaardigheden een zorgpunt zijn omdat de leerprestaties weinig verbeteren of zelfs verslechteren in de onderbouw van het voortgezet onderwijs.” (bron: rapport Peil. Schrijfvaardigheid, Inspectie van het Onderwijs)
Bronnen: NOS en De Volkskrant (20-11-2025
Onderwijs is een mammoettanker.
Heus.
Ga je nu terug naar je eigen middelbare school van lang geleden, dan zie je hoeveel er nog hetzelfde is gebleven: klassen, leraren, boeken, lessen, huiswerk, proefwerken, s.o.’s, uitleg, voordoen, zelf doen.
Voor miljoenen leerlingen, op duizenden scholen.
Dat verander je niet zo een-twee-drie.
Toch zien we dat de feitelijke *resultaten* een-twee-drie zijn gedaald. Veel sneller dan we voorzagen.
Dat kan dus NIET in hoofdzaak liggen aan het onderwijs; want dat bleef grosso modo hetzelfde tussen 2000 en 2025. Ook in 2000-2015, toen Nederland nog hartstikke goed scoorde op PISA en TIMMS, werd op onze scholen onderwijs gegeven in lees- en rekenstrategieën. ‘Realistisch rekenen’ deed al in 1990 zijn intrede.
Anno 2025 blijken de kansen gekeerd. PISA en TIMMS zijn fors gedaald. Met voor 80% dezelfde leraren, en voor 90% dezelfde soort schoolboeken.
Leg dat maar eens uit.
WAT is er serieus anders in 2025 dan in, pakweg, 2010? Is de leerlingpopulatie anders, qua taalachtergrond? Wordt de populatie dagelijks gevangen door een aandachteisend apparaat?
De vraag stellen is haar beantwoorden. Dunkt mij.
‘Generation AandachtOpslorb’.
We staan erbij en kijken ernaar.