De Algemene Onderwijs Bond heeft de opvatting van het Algemeen Dagblad gewraakt volgens welke vooral in Nederland de leraar een grote kostenpost in het onderwijs is. Omdat haast iedereen probeert zijn ideeën over wenselijke veranderingen in het onderwijs kracht bij te zetten door vergelijkingen met het Finse onderwijssysteem te maken is zo´n reactie ook van belang voor veel BONleden. Bij het bespreken van deze reactie zijn door mij aanvullingen gemaakt. In “Docenten duur? Nee, onderwijs is goedkoop! In haar reactie in onderwijsblad Nr. 1 van 2013 heeft het AOBbestuur ook korte metten gemaakt met de gemaakte de vergelijking van de Nederlandse leerkrachten met de Finse leerkrachten. In de eerste plaats zijn de werkomstandigheden voor een leraar in Finland veel gunstiger: een grotere eigen verantwoordelijkheid voor de docent bij het lesgeven en het beoordelen van de leerlingen, kleinere klassen en minder lesuren, kortere werkdagen en een cultureel tamelijk homogene schoolpopulatie. De grotere voldoening die een Finse leraar daardoor bij het lesgeven ervaart zal zeker voor sommige leraren het lagere salaris compenseren. In vergelijking met de Nederlandse leraren zijn Finse leraren deeltijdwerkers. En als je de kleine klassen en het gering aantal lesuren dat een leraar in Finland bij een standaardaanstelling te vervullen heeft mee beschouwt kom je in Finland tot een hoog salaris per leerling-lesuur. Voor de bovenbouw VWO zijn ook zo beschouwde salarissen inderdaad nogal aan de lage kant en niet veel hoger dan in het daaraan voorafgaande onderwijs. Die gelijkheid lijkt logisch omdat alle leraren een universitaire vooropleiding hebben maar als veel mensen een universitaire studie doen dan kan dat alleen maar omdat het gemiddelde universitaire niveau gedaald is. Twee universitair opgeleide personen met elkaar vergelijken is als het vergelijken van appels met peren. In een tijd van hoogconjunctuur lopen in Finland veel bovenbouwleraren weg naar functies buiten het onderwijs.
Als Nederlandse docenten Finse arbeidsomstandigheden zouden krijgen zouden de leraren nog een veel grotere kostenpost in het onderwijs blijken. Het zal dan ook niet verbazen dat Finland meer geld per leerling uitgeeft dan Nederland. Als men dan bedenkt hoeveel mensen in Nederland in de onderwijsschil zitten en dus niet voor de klas staan realiseert men zich welke ongehoorde eisen in Nederland aan een docent gesteld worden.
Ik geef even een erg
Ik geef even een erg subjectieve reactie:
Als ik aan landen als Noorwegen en Finland denk, zie ik weidse ruimte. Ik zie schooltjes die ruim zijn opgezet: er is immers ruimte genoeg. Ik zie houten gebouwen met veel lokaaltjes waarin zich weinig kinderen bevinden. Ik zie voor alles: RUST. Er is geen hectiek in die schooltjes. Er is geen sprake van een bijenkorf waar voortdurend allerlei volk in en uit loopt. De regering is er gul. De kleine klassen worden begeleid door diverse personen die elk hun eigen ruimte hebben; ze hoeven niet op een gang te zitten waar voortdurend volk heen en weer loopt. Er zijn lokalen voor de leraren die extra hulp bieden. Rond de school is er rust, natuur en ruimte. Er is voldoende tijd om met een kleine groep even de school te verlaten en de natuur in te wandelen. Iedereen werkt er ontspannen en heeft alle tijd en alle ruimte, dankzij een gulle overheid. Op die manier, met die kleine klassen, die extra handen, die hoog opgeleide leerkrachten en die ruimte en rust in het schoolgebouw, wordt er gestaag gewerkt aan fraaie resultaten. Men schijnt te weten wat men wil.
Hoe anders is het in het drukke overbevolkte Nederland. Alles moest er op een koopje. We zitten dicht op elkaar in veel te krappe ruimten boordevol leerlingen. Rond de school is vooral krappe nieuwbouw zonder veel natuur. In de school zelf is het voortdurend onrustig: het lijkt wel een bijenkorf vol overspannen mensen. Matig opgeleide leerkrachten zijn speelbal geworden van allerlei roependen vanaf de zijlijn die mee willen eten uit de onderwijssubsisiepotten. Niemand weet precies wat hij/zij wil; men holt van de ene mode naar de andere, van de ene hype naar de andere hype. Presteren is vies, maar iedereen schreeuwt moord en brand als de prestaties ondermaats blijken te zijn. Ouders willen voor alles 'modern' zijn en de school volgt gedwee alle fratsen van elke 'vernieuwing'. Men heeft nauwelijks benul van de waarde van een vernieuwing, maar vernieuwen moet, juist vanwege dat vernieuwen. De klassen blijven groot maar intussen verlangt men volledige ontplooiing en volledige creativiteit bij elke leerling, hoewel niemand precies weet wat dit eigenlijk betekent. Het Nederlandse onderwijs is een compleet gekkenhuis geworden, boordevol rondrennende kippen zonder kop; boordevol zinloos gekakel.
In Scandinavie zie ik rust, wijsheid, doelgerichtheid, gulheid en ruimte. Maar ik schreef al: het is mijn subjectieve indruk. Wie zegt mij dat anderen niet eenzelfde indruk er op nahouden?