{"id":516,"date":"2015-05-24T18:09:48","date_gmt":"2015-05-24T17:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/?p=516"},"modified":"2015-05-28T08:56:37","modified_gmt":"2015-05-28T07:56:37","slug":"beschermde-status-leraar-herstelt-balans-in-onderwijs","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/2015\/05\/beschermde-status-leraar-herstelt-balans-in-onderwijs\/","title":{"rendered":"Beschermde status leraar herstelt balans in onderwijs"},"content":{"rendered":"

\"Walter<\/a>door Walter Dresscher<\/strong>, voorzitter van de Algemene Onderwijsbond (AOb)<\/p>\n

In de huidige wetgeving is het beroep van leraar niet beschermd. Daar komt in 2017 verandering in: dan is het beroepsregister voor leraren een feit. Leraren zijn zelf eigenaar van dat register. Wie een loopbaan voor de klas ambieert, moet zich registreren en wordt geacht zijn vak bij te houden. Maar over de vraag hoe een leraar zijn vak moet bijhouden oordeelt de beroepsgroep zelf, zoals dat gebruikelijk is in de medische wereld of in de advocatuur. Zonder afgeronde lerarenopleiding is toelating tot het register niet mogelijk. Niet om onbevoegden te plagen, maar als stok achter de deur waarmee we werkgevers dwingen collega\u2019s zonder de juiste papieren de ruimte te geven om in twee jaar tijd hun opleiding te voltooien.<\/p>\n

In Nederland vragen we veel van onze leraren. We vinden dat onze scholieren recht hebben op maatwerk zodat iedereen optimaal wordt uitgedaagd; we zijn van mening dat een leerling die een zorgplan nodig heeft daar recht op heeft. Excellentie moet worden gestimuleerd en het onderwijs moet stevig verankerd zijn in onze voortdurend veranderende maatschappij.<\/p>\n

Bij de Algemene Onderwijsbond vinden we die verwachtingen terecht. Maar er moet wel aan een aantal belangrijke voorwaarden worden voldaan. De belangrijkste betreft de leraar zelf. Die moet de tijd en de ruimte krijgen om zijn werk goed te doen. En hij moet ter zake kundig zijn. Dat stellen we in de regel niet vast op basis van de vraag of de bestuurder van een school het in hem of haar ziet zitten, maar aan de hand van een heel eenvoudige vraag: beschikt degene die op sollicitatiegesprek komt over een universitair of hbo-diploma waarmee hij voor de klas mag?<\/p>\n

Eigenlijk is het heel simpel. Zoals je niet mag autorijden zonder rijbewijs of niet in mensen mag snijden zonder voltooide artsenopleiding, zou je niet voor de klas mogen staan als je geen volwaardige lesbevoegdheid hebt. Toch moeten we als leraren al jaren met bestuurders en politici in discussie over de vraag hoeveel nut \u2018dat diploma\u2019 nu eigenlijk heeft.<\/p>\n

Geweldige neef of buurvrouw
\n<\/strong>Veel bestuurders beginnen bij gesprekken over bevoegdheid over een neef of buurvrouw die al jaren voor de klas staat zonder diploma. Die doen het zonder uitzondering geweldig. En ofschoon ik van mening ben dat we talent voor ons onderwijs moeten koesteren en ik al deze mensen met genoegen tot collega wil rekenen: ze horen dat diploma te hebben of alsnog te halen.<\/p>\n

Waar die neven en buurvrouwen dan precies werken, weten we trouwens niet. Eind vorig jaar onderzochten de journalisten van het Onderwijsblad hoeveel scholen melding maken van het aandeel onbevoegde collega\u2019s: slechts een op de drie instellingen doet dat.<\/p>\n

Wie zich de vraag stelt of zoiets in de medische wereld zou kunnen, hoeft niet eens na te denken over het antwoord. Daar is Leiden in last zodra er \u00e9\u00e9n chirurg wordt ontmaskerd die zonder de benodigde papieren aan het werk is. Dat vindt men \u2013 terecht \u2013 een schandaal. Onbevoegdheid toestaan op de manier die bestuurders en politici in het onderwijs normaal zijn gaan vinden zou in de zorgsector leiden tot lege ziekenhuizen en een run op behandelingen over de grens.<\/p>\n

Natuurlijk zijn de mogelijke gevolgen van onbevoegdheid in het onderwijs minder fataal dan in een operatiekamer. Toch blijft de vergelijking overeind: dankzij de lerarenopleidingen hebben we allemaal onze basisvaardigheden onder de knie gekregen en hebben we voldoende vakkennis opgebouwd. Die gebruiken wij als beroepsgroep als de kern. We bouwen onze expertise uit dankzij ervaring en scholing, maar we kunnen bij een nieuwe situatie altijd terugvallen op de basis.<\/p>\n

Garantie voor de samenleving
\n<\/strong>Daarin schuilt ook het maatschappelijk belang van de hele bevoegdheidsdiscussie: als samenleving hebben wij met elkaar bepaald aan welke eisen een leraar minimaal moet voldoen en die zijn uitgangspunt bij de opbouw van de lerarenopleiding. Een diploma van zo\u2019n opleiding geeft Nederland de garantie dat er iemand voor de klas staat die zijn vak verstaat.<\/p>\n

Ook deze waarheid als een koe wordt door sommige werkgevers terzijde geschoven met de suggestie dat die opleidingen niets meer voorstellen en dat het dus veel beter is dat je de selectie van goede collega\u2019s overlaat aan de nukken van de directeur en de personeelsfunctionaris. Ik hoef denk ik aan niemand uit te leggen dat grotere flauwekul bijna niet te bedenken is. Op het moment dat wij met elkaar zouden constateren dat het lerarenonderwijs beter moet, dan moeten we er met elkaar voor zorgen dat het beter wordt. Zo blijft de maatschappelijke garantie van toepassing op de gehele sector en zijn we minder afhankelijk van de mate waarin een personeelsfunctionaris inzicht heeft in wat er nodig is voor een loopbaan voor de klas.<\/p>\n

Daarbij komt dat de vraag waaraan onze lerarenopleidingen moeten voldoen op dit moment bij voorkeur niet aan docenten wordt gesteld. Het curriculum komt in feite tot stand via een onderonsje tussen het departement, de werkgevers en de VSNU of de Vereniging Hogescholen. De werkgevers die roepen dat de lerarenopleidingen niet meer deugen, zijn dus in een belangrijke mate verantwoordelijk voor het inhoudelijk niveau. Wat de AOb betreft komt daar overigens vandaag nog verandering in en claimen we als beroepsgroep een centrale rol bij de inrichting van onze lerarenopleidingen. We worden immers in grotere mate verantwoordelijk voor de kwaliteit van ons werk en dus is het niet meer dan logisch dat wij zelf bepalen aan welke eisen de bouwstenen moeten voldoen.<\/p>\n

Onbevoegde collega\u2019s
\n<\/strong>Helaas kampen we in het voortgezet onderwijs met een tekort aan leraren in bepaalde vakken en staan er soms noodgedwongen onbevoegden voor de klas. Daar zijn we bij de Algemene Onderwijsbond geen voorstander van, maar bij hoge uitzondering moet het kunnen. Omdat het alternatief \u2013 geen les in een vak als wiskunde \u2013 helemaal geen optie is. Voorwaarde is wel dat zo\u2019n collega er in overleg met de werkgever voor zorgt dat hij binnen twee jaar over de juiste papieren beschikt. De school waar hij werkt moet dus worden verplicht die studiegelegenheid te bieden, zoals ook bij het aantreden van zo\u2019n onbevoegde docent moet vaststaan dat deze een vaste betrekking krijgt zodra de opleiding is voltooid.<\/p>\n

Jammer genoeg zijn er de afgelopen jaren ontzettend veel collega\u2019s zonder de juiste papieren ingestroomd die vervolgens nauwelijks gelegenheid kregen hun lerarenopleiding te volgen. En er zijn er ook genoeg die in het zicht van hun diploma aan de dijk werden gezet. Ingeruild voor een nieuw \u2018slachtoffer\u2019 dat alvast aan het echte werk begint en het diploma zogenaamd mag halen in de tijd van de baas. Reden voor dit soort acties? Mensen die niet beschikken over het juiste profiel kunnen geen aanspraak maken op een vast contract en zijn daardoor minder mondig. Dat vinden werkgevers makkelijk.<\/p>\n

Bevoegdheid voorwaarde voor vrijheid van onderwijs
\n<\/strong>Dat is geen cynisme maar realisme. Iedereen die opkomt voor de belangen van onderwijspersoneel wordt geconfronteerd met deze verhalen. Naar de basis van ons systeem wijzen en vaststellen dat de bevoegdheidseis misschien wel de belangrijkste voorwaarde is voor onderwijsvrijheid, doet blijkbaar niet meer ter zake in een tijdvak waarin de manager te belangrijk is gemaakt en er iets te veel lieden in die functie rondlopen die in hun eigen onmisbaarheid geloven.<\/p>\n

Ook de politici die in Nederland stuk voor stuk pal staan voor vrijheid van onderwijs zijn vergeten dat bevoegde leraren essentieel zijn voor zo\u2019n systeem. Die hebben nu eenmaal een groter probleem wanneer we een diploma als harde voorwaarde zouden eisen. Op veel scholen zouden gaten vallen in de roosters vanwege een gebrek aan gediplomeerde leraren wiskunde of Duits. Waarmee ons onderwijs niet meer zou voldoen aan de eisen die we met elkaar stellen. Ergerlijk zijn de pogingen het probleem te verbloemen door te praten over onderbevoegdheid: onder dat eufemisme valt de collega die gediplomeerd scheikunde geeft en ook de wiskundeles mag (of moet) verzorgen, of tweedegraads docenten Nederlands die bovenbouwleerlingen in het vwo voorbereiden op hun eindexamen.<\/p>\n

Blijft over dat er een probleem is waarvan we eigenlijk de omvang niet weten. De oplossing ligt voor de hand: schoolbesturen moeten worden verplicht in hun jaarcijfers duidelijk te maken hoeveel onbevoegde leraren zij in dienst hebben, welk aandeel van de lessen deze collega\u2019s voor hun rekening nemen en hoe het loopt met hun trajecten naar volwaardig docentschap.<\/p>\n

Werken aan beschermde status voor leraar: het register
\n<\/strong>Met onder meer Beter Onderwijs Nederland werkt de AOb in het verband van de Onderwijsco\u00f6peratie samen aan een wet die van het leraarschap een beschermd beroep maakt, door middel van een register. Dat traject kent vele beren op de weg, maar uitgangspunt is dat de beroepsgroep zelf zeggenschap krijgt over de eisen waaraan een leraar moet voldoen. Voor het basisonderwijs is zo\u2019n register ogenschijnlijk eenvoudiger dan voor het voortgezet onderwijs. Je hebt als basisschoolleerkracht immers de pabo doorlopen en je kunt van start. Over hoe we moeten omgaan met specialisaties komen we later nog te spreken.<\/p>\n

Maar hoe zit dat in het vo? Als je een eerstegraads bevoegdheid geschiedenis hebt \u2013 of voldoet aan de bekwaamheidseisen vho geschiedenis, zoals het formeel heet \u2013 beschik je niet over de vakkennis waarmee je wiskundeles kunt geven. Tegelijk willen we geen eindeloze reeks met miniregisters voor iedere discipline. De discussie over de invulling van dit detail moeten we nog gaan voeren. Met goede wil komen we daar uit. Daar ben ik van overtuigd. Zolang wij vanuit de Onderwijsco\u00f6peratie maar duidelijk zijn: het register is van de beroepsgroep zelf en de afspraak is dat vakbevoegdheid binnen het register intact blijft.<\/p>\n

Eindelijk een beschermde status
\n<\/strong>We staan aan de vooravond van een nieuwe fase in ons onderwijs: de beroepsgroep krijgt eindelijk officieel een beschermde status. Dankzij het register dat van de beroepsgroep zelf. Een register waarmee we als leraren veel meer zeggenschap krijgen over zaken als scholing, en die werkgevers in feite verplicht tijd vrij te maken waarin wij ons vak kunnen bijhouden en verdiepen. Daarmee worden leraren veel minder de speelbal van politici, bestuurders en ook ouders. Het register is daarin een zeer bruikbaar instrument, mits we het op de juiste manier inzetten: als wij het structureel niet zo nauw zouden nemen met vakspecifieke bekwaamheden voor bijvoorbeeld geschiedenis en als beroepsgroep van mening zijn dat je in dat vak ook wel leraren Nederlands mag gebruiken, dan schieten we onszelf in de voet.<\/p>\n

Tegelijkertijd bewijzen we onszelf ook geen dienst wanneer we vanwege de beschermde status van het beroep het imago van \u2018Dr. No\u2019 krijgen: mocht het voorkomen dat de lerares Duits met zwangerschapsverlof is en je kunt ter overbrugging geen bevoegde collega vinden, dan is het natuurlijk meegenomen als er een collega van aardrijkskunde even inspringt omdat zij toevallig geboren en getogen is in Bremen.<\/p>\n

Halsstarrigheid is wat dat betreft misschien wel net zo gevaarlijk voor onze toekomstige positie als wankelmoedigheid. Dat zullen we moeten leren. Feit is dat het register ons vanaf 2017 een duidelijke positie geeft en daar zit een enorme winst. We krijgen veel meer zeggenschap over onze loopbaanontwikkeling. En om aanspraak te kunnen maken op zoiets als bijscholing heb je straks gewoon een plek in het register nodig. Daarmee krijgt bevoegdheid het noodzakelijke karakter dat het verdient. Via het register wordt bovendien inzichtelijk welke collega\u2019s op welke school allemaal bevoegd zijn, al had de verplichte registratie voor de AOb niet per se gehoeven; de positieve voorwaarden die aan inschrijving zijn gekoppeld waren voor mijn bond voldoende.<\/p>\n

Herstel van de balans
\n<\/strong>Voor bestuurders en managers zal de nieuwe situatie misschien even wennen zijn. En we zien vertegenwoordigers van de werkgevers nog vaak met een moeilijk gezicht door Den Haag banjeren als het om dit plan gaat. Dat wennen begrijp ik, maar van dat moeilijke gezicht snap ik niets. Wij gaan immers niet over de invulling van de vacatures maar om de invulling van ons vak. Dat is een essentieel verschil. De lobby voor een beschermde status is nooit een anti-bestuurdersactie geweest, maar een pleidooi voor herstel van de balans. Goed onderwijs valt of staat met goede leraren, maar goede leraren zijn op hun beurt afhankelijk van goed management. Want hoe kun je fatsoenlijk lesgeven als de organisatie op je school aan alle kanten rammelt?<\/p>\n

Sommige werkgevers smijten intussen met brandbrieven waarin wordt gepleit voor een aspirant-register voor zij-instromers die nog niet bevoegd zijn. Laat \u00e9\u00e9n ding helder zijn: we willen bij de AOb met alle liefde opkomen voor de belangen van die groep. Doen we zelfs al: inferieure leden kennen we niet bij de Algemene Onderwijsbond. Maar voor een plaats in het register komen ze niet in aanmerking zolang ze niet aan de voorwaarden voldoen. Er is ook geen register voor verpleegkundigen in opleiding, of een Nederlandse Orde van bijna-advocaten. Wij helpen deze mensen op de manier waarop we dat het beste kunnen. We blijven erop hameren dat onze onbevoegde collega\u2019s alleen voor de klas kunnen staan als de werkgever ze in staat stelt binnen twee jaar hun diploma te halen. En door van werkgevers te eisen dat ze die mensen voor dat harde werken en studeren belonen middels een volwaardig contract.<\/p>\n

Het argument dat het register demotiverend werkt voor de mensen die er nog geen toegang tot hebben, kunnen we met gemak naar het rijk der fabelen verwijzen. Hooguit verkleint het de kans om voor sommige werkgevers te marchanderen met de toestroom van onbevoegden. Collega\u2019s die zonder diploma aan het werk voor de klas beginnen, moeten het dus eerder zien als stok achter de deur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Vanaf 2017 is het beroepsregister voor leraren een feit. Leraren zijn zelf eigenaar van dat register. Wie een loopbaan voor de klas ambieert, moet zich registreren en wordt geacht zijn vak bij te houden. Een goede zaak, vindt AOb-voorzitter Walter Dresscher.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":517,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[15,19,34,13],"tags":[37],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=516"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":532,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions\/532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/517"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.beteronderwijsnederland.nl\/vakwerk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}