Uitspraken (4)

Uitspraken "(1)*, "(2)", "(3)" , "(4)", "(5)", "Rekenen", *Ict*, *Kritische uitspraken*

--------------------

HET BASISONDERWIJS

Trefwoorden: Excellentieprogramma Primair Onderwijs - High Performance Schools - Projectbureau Kwaliteit van de PO-Raad - Onderwijs Pionier PO - Making Shift Happen Innovatie Award - Rekenpilotscholen - Rekencoördinatoren - Rekencoach - Rekenexpert - Rekenatelier - Rekentuin - Drieslagmodel Functioneel Rekenen - Doelgericht reken-wiskundeonderwijs - Duurzaam rekenen - Gecijferdheidscompetenties - Gecijferdheidscoach - APS Rekentoetsen - Taalbus - Taalatelier - Opbrengstgericht werken in een lerende cultuur - Handelingsgericht werken - Bovenschoolse managers - AVS School for Leadership - Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA) - Kerncompetenties voor onderwijskundig leiderschap - Naar een ambitieuze leercultuur - PO-manifest ‘In tien jaar naar de top’ - Bouwen aan een lerende school - Onderwijs voor een nieuwe tijd (O4NT) - Omgaan met mentale modellen - Onderwijsleerprocessen - Leerprocesbegeleider - Systeemdenken in de klas - Mindmaps - Relatiecirkels - Systeembenadering voor duurzame schoolontwikkeling - Competenties voor duurzame ontwikkeling - Opbrengstgericht Leiderschap - Coachend Leiderschap - Verbindend leiderschap - Inspirerend leiderschap - Innovatief leiderschap - Moreel leiderschap - Duurzaam leiderschap - Opleidingskundig leiderschap in de professionele ruimte - Ontwikkelen van een professionele cultuur - Kwaliteitsagenda PO - Best practices - Leraar 2020 : een krachtig beroep! - Doorlopende leer- ontwikkelings en zorglijnen - Het realiseren van een dekkend onderwijscontinuüm in het samenwerkingsverband - Ontwikkelingsgericht zorgprofiel - Ontwikkelen van en sturen op een pedagogisch convenant - Aansturen van professionals - Aansturen van het primaire proces - Policy Governance - Ontwikkelassessments - Leerlandschappen als onderdeel van het concept Levend leren - Valued-based education - Activerende leerstrategiën - Elke school een TOP-school - De Digitale Topschool - Academische basisschool - Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs (ALPO) - Pabo ambassadeur - Duurzame PABO - Duurzaam Onderwijs Coalitie (DOC) - Kernleerplan Leren voor Duurzame Ontwikkeling - Platform Duurzaam Onderwijs (PLADO) - Keurmerk Duurzaam Hoger Onderwijs - Visueel-ruimtelijke intelligentie - Interpersoonlijke intelligentie - Intrapersoonlijke intelligentie - Naturalistische intelligentie - Collectieve intelligentie - Creatieve intelligentie - Spirituele intelligentie - Existentiële intelligentie - Vloeibare intelligentie - Gekristalliseerde intelligentie - Intuïtieve intelligentie - Dynamische intelligentie - Groene Intelligentie - Visueel denken - Auditief denken - Beelddenken - Lineair denken - Systeemdenken - Kinetisch denken - 'Out of the box'-denken - Digitaal denken - Design denken - Mediaal denken - Fractal-denken - Divergerend denken - Ecologisch denken - Denklessen - Declaratieve kennis - Procedurele kennis - Conceptuele kennis - Kennisconstructie - Kenniscreatie - OntwikkelingsGericht Onderwijs (OGO) - ErvaringsGericht Onderwijs (EGO) - Programma Gestuurd Onderwijs (PGO) - Geïntegreerd Interactief Semi-Digitaal Onderwijs (GISDO) - Breinvriendelijk onderwijs - Breinbewust onderwijs - Toekomstbestendig onderwijs

"We gebruiken geen leerboeken. Leerstof uit een boek zegt veel leerlingen weinig." Kirsten Meijer (Onderwijzeres basisschool Veerezon)

"Wanneer de juffrouw zegt dat we gaan masseren dan zijn we altijd heel snel stil. Het is zo lekker om even niks te doen!" Ties (Groep 8) (‘Leerkrachttraining onderlinge kindermassage’)

“Wat zou het toch mooi zijn als er één school bereid is het pad vol onzekerheden op te gaan in de richting van werkelijke onderwijsverandering. We hebben dringend behoefte aan een proeftuin, waaruit anderen inspiratie kunnen opdoen om moed te vatten eens anders naar kinderen en onderwijs te kijken.” “Waar nu gewerkt wordt aan de hand van strakke schema’s, toetsuitslagen en beoordelingen zou de leraar kunnen worden tot partner bij het samen zoeken naar dat wat waar (kennis), mooi (schoonheid) en goed (moreel) is.” Piet Meivogel (Directeur basisschool de Windroos)

"Toen ik de doos eind januari openmaakte werden de Verkenners (PDA’s) zo ongeveer uit mijn handen gerukt. Het is geweldig om te zien hoe geconcentreerd ze nu al bezig zijn met de basisvaardigheden: een muziekje downloaden, het speciale handschrift oefenen en een visitekaartje naar elkaar versturen." Leon Heusschen (Leerkracht basisschool de Octaaf, betrokken bij het project ‘Lopend Leren’)

Benedict Hal (Directeur Basisschool 'De Octaaf')

N.a.v. het gesubsidieerde project '*Lopend Leren* waarin kinderen met een PDA op stap gaan:

De grote bulk van hun tijd brengen kinderen buiten school door. Daar communiceren ze zich rot. Maar op school houdt het meteen op. De school is een museum: daar moet het mobieltje meteen uit en is de computer een uurtje per dag beschikbaar. Ik vind dat de school als een facilitair bedrijf kinderen in staat moet stellen om over de nieuwste apparatuur te beschikken. Dit apparaatje mag mee naar huis en slaat zo een brug tussen school en de vrije tijd. Ik hoop dat het de leerlingen uitdaagt tot kennis vergaren en kennis delen.
Leerlingen gaan naar het winkelcentrum om klanten en winkeliers te interviewen over voeding. Ze gaan ook vergelijkend warenonderzoek doen bij verschillende supermarkten. Weer op school kunnen ze die informatie eenvoudig uitwisselen. Zo worden vaardigheden (samenwerken, interviewen) gecombineerd met kennis vergaren en uitwisselen (hoe ziet een passievrucht eruit – foto!- en hoeveel duurder is een pond gehakt bij de slager dan bij de kiloknaller?).
Eigenlijk kun je als je de winkel in het middelpunt stelt, bijna alles wat kinderen moeten leren aanbieden. Niet alleen rekenen, lezen en schrijven, maar ook aardrijkskunde, biologie en sociale vaardigheden. Alles is er te vinden. Volwassenen zien het vaak niet, kinderen wel.

Ton van Rijn (Directeur van ‘Wittering.nl’, een basisschool bedacht door Harry Gankema)

[Geen lokalen, wel een Eurekaruimte]

"Het is een geweldige steun in de rug als gerenommeerde wetenschappers als Luc Stevens en Rob Martens ons uitgewerkte concept vanuit de wetenschap over leren en ontwikkelen volledig ondersteunen." Nieuwsbrief Wittering.nl

Een groepsbezoek aan 'Wittering.nl' kost € 900,-. Er is gelegenheid om een dag in een unit mee te draaien voor een bedrag van € 100,- p.p.

Het huidige onderwijs is te talig. Terwijl elk kind anders leert; je hebt beelddenkers, die leren niet in taal. Je kunt van een hyacint ook geen tulp maken.
Waarom moeten we eigenlijk breuken kunnen vermenigvuldigen? Welke volwassene maakt er nog een staartdeling? Onderwijs zou moeten gaan over talentontwikkeling.
De echte intelligentieontwikkeling zit in sport, beweging en kunstzinnige vorming: in verbeelding en goed in je vel zitten.
Op traditionele scholen gaat in groep 3 het roer om: vanaf dat moment bepaalt de leerkracht wat er gebeurt, wanneer dat gebeurt en hoe het gebeurt. Zo maak je leerlingen afhankelijk.
Er werkt hier iemand die geen enkele opleiding heeft. Ooit deed ze in België iets met de naaldvakken, handwerken. Nu werkt ze hier als begeleider. Laat de inspectie me maar op de vingers tikken omdat ze op mbo-niveau werkt en niet bevoegd is als leerkracht. Ik zie vooral een vrouw met geweldige vaardigheden wat betreft het omgaan met kinderen, iemand die haar talent geweldig heeft ontwikkeld.

Piet Derikx (Voorzitter van de scholengroep Signum, waar Wittering.nl onder valt)

Wittering.nl is een basisschool waarin geen klaslokalen, leerplannen en vakken meer zijn, maar een rijke leeromgeving en kernconcepten. Taal en rekenen worden zoveel mogelijk geïntegreerd in de kernconcepten.
In de basisschool Wittering gaan de leerlingen zelf op zoek naar antwoorden op hun intrinsieke vragen.
Elk team dat een groep begeleidt bestaat uit een regisseur, een mentor (beginnend leerkracht), onderwijsassistenten en wisselende specialisten; ze hebben een coachende taak.
In Wittering staat de autonomie van leerlingen centraal.

Ed Booms (Clusterdirecteur van twee basisscholen in IJsselstein. Initiatiefnemer van ‘Slim Fit’, waar men, met overheidssubsidie, zoekt naar een nieuwe manier van onderwijsorganisatie)

We blijven de leerlingen lastig vallen met boekjes en schriftjes, terwijl ze thuis al op hyves zitten. Het onderwijs is allang niet meer van deze tijd. Kom op, we moeten mee.
Experimenteren is eng, maar de volgende kinderen zullen zeker profiteren van de kennis die we hebben opgedaan.
We moeten af van het principe koning, keizer, admiraal, baas in eigen klaslokaal.

Hanneke van Mierlo (Projectleider MINT bij 'Samen Koersen op Zichtbare Onderwijskwaliteit', een onderwijsstichting met 31 scholen)

Meervoudig IN Talent (MINT) is een project op basisschool De Wilderen dat opgezet is om meer recht te doen aan het onderzoekend vermogen van kinderen. Uit onderzoek blijkt dat kinderen van nature onderzoeksvaardigheden bezitten. In ons talige onderwijs komen die echter onvoldoende aan bod. Ook andere wetenschappers, zoals Harry Gankema, doen onderzoek op dit gebied (hoe ontwikkelen hersenen zich?)
Mensen kenmerken zich door drie manieren van denken en leren, te weten: - reflexmatig en geconstrueerd gedrag - patroonherkenning, opslag van ervaring en koppeling aan emoties - talige benadering van de wereld MINTdoet vooral een appél op de tweede, gestalt-achtige manier van de wereld benaderen.

Maaike van Mourik (Directeur van ‘De Vallei’, de school voor Natuurlijk Leren. Ze heeft een website ‘natuurlijkleren.net’)

De lesmethodes in de klas, kunnen allang niet meer concurreren met de reclame op televisie of met de folders die in de bus vallen.
Vroeger was school een van de weinige plekken om met ‘verstandelijke’ kennis in aanraking te komen. Dit is achterhaald.
De maatschappij zelf, vormt een grotere aantrekkingskracht dan alles wat er op scholen of zelfs universiteiten te vinden is.
Wat kennis is en dus als waarheid wordt ervaren, is afhankelijk van de normen, waarden en inzichten binnen die gemeenschap. Het belang van een actieve rol wordt bevestigd vanuit de neurobiologie. Een binnen een praktijkgemeenschap gedeelde opvatting, kan dan als objectieve waarheid worden ervaren.

Anko van Hoepen (Directeur basisschool die valt onder Alpha Scholengroep)

Je gaat min of meer toevallig naar een onderwijsconferentie en binnen de kortste tijd wordt heel het onderwijs op je school overhoop gehaald. Op die conferentie werd ons een spiegel voorgehouden. Zo werd ons duidelijk gemaakt dat als je een beeld van een klaslokaal anno 1930 bekijkt en je bekijkt een gemiddelde klas van nu, dan is er maar bar weinig veranderd. De bewuste conferentie ging over 'natuurlijk leren'. Onder dat begrip vallen termen als duurzaam leren, meervoudige intelligentie en systeemdenken. Het tegengestelde van boeiend onderwijs is saai onderwijs. Maar dat is slecht voor kinderen. Dat betekent dat je niet leert. We willen de kinderen op school leren over de maatschappij, maar ook leren om die maatschappij te veranderen. Ze laten zien dat heel veel dingen met elkaar samenhangen.

Irma Schaatsenberg (Onderwijzeres voor groep 3 en ict-coördinator op 'de Trampoline' in Leidschendam. Ze won een reis naar Wenen voor het European Innovative Teachers Forum, een door Microsoft georganiseerde forum over ict-lessen en ict-projecten)

Uitspraken door haar gedaan op een driedaags congres in Wenen over innovatie in het onderwijs:

De alwetende juf bestaat niet meer. Normaal zijn wij degenen die informatie geven. Maar kinderen hebben tegenwoordig ook andere plekken waar ze informatie vandaan halen.
Ik leer nu zelf van mijn leerlingen. Ik ben niet opgegroeid met computers. Wij lopen achter en je moet ook niet willen dat je hen bijhoudt. De scholieren en ik moeten van elkaar leren.
Om te leren lezen gingen mijn leerlingen zelf met een digitale camera aan de slag, legden de foto’s van voorwerpen vast, plaatsen de spelling eronder en de foto’s werden uiteindelijk klassikaal via een PowerPointpresentatie behandeld.

Lidwien Kok (Directeur Sterrenschool Zevenaar. Ze was hiervoor werkzaam als coach: inspireren en trainen van leerkrachten, teams en directies vanuit de 4 pijlers Coaching & Perspectief, Talent & Competent, Visie & Advies en Teambuilding & Succes).

Ik vat het onderwijsconcept Sterrenschool graag samen als: ‘Talentontwikkeling vormgeven in Individuele Leerreizen die niet begrensd zijn in tijd of locatie’. Op de sterrenschool kiezen ouders begin-en eindtijden en deze worden vastgelegd in een leerreis. In deze leerreis staan ook het onderwijsaanbod, de leerstijl, reflectie en de eigen leervragen van de leerling beschreven.
De bedoeling is dat ict een middel is om het onderwijsaanbod op maat te kunnen realiseren. In feite logt een leerling straks in en staat er een arrangement voor iedere leerling klaar. Serious games worden daar zeker ook aan toegevoegd.

Bas Rosenbrand (Mede-oprichter van 'Iederwijs')

[Stevens voorziet radicale onderwijsvernieuwing]

Een meisje kon op haar tiende nog niet lezen. Toen kreeg ze belangstelling voor ponys en ontdekte dat er allerlei boeken over ponys waren. Vervolgens heeft ze in no time lezen geleerd.
In een maatschappij waar kennis ruim voorhanden is, denk ik dat de jongen die is voorbestemd om banketbakker te worden dit ook zeker zal worden.

Yolanda Eijgenstein (Mede-oprichter van 'Iederwijs'. Zakenvrouw van het jaar 1997. Schrijfster van o.a. “Het kleine boek van het succes”)

De leerlingen van iederwijs worden helemaal niet gestuurd, ook niet door een leercontext. De leerlingen kiezen zelf hoe, wanneer en wat ze willen leren. Als een kind verder zegt: ik wil later dit of dat worden, dan kijken we samen naar wat het kind daarvoor nodig heeft.
Kinderen onder de 12 jaar weten donders goed wat goed voor hen is. Wij denken dat we het beter weten, maar dat is niet zo.
Ik heb jaren geschiedenis en aardrijkskunde gehad en daar weet ik nu niets meer van. Sinds drie jaar weet ik pas dat Amsterdam boven Leiden ligt. Als ik het wil weten, vraag ik het wel. Trouwens, waarom is geschiedenis belangrijker dan voetballen?
De leerkracht volgt met liefde het kind, en het kind volgt zichzelf met zelfvertrouwen.

------------------------------------------------

HET VOORTGEZET ONDERWIJS

Trefwoorden: Teamteaching - Teamcoach - Team Ontwikkelings Plan (TOP) - Van Teambuilding naar Teamwork - Zelfsturende teams - Kernteam - Van teamontwikkeling naar persoonlijke ontwikkeling - Team Onderwijs op Maat (TOM) - Reflectiecyclus van Korthagen - Krachtige leeromgeving - Rijke leeromgeving - Persoonlijke leeromgeving - Hybride leeromgeving - Globale leeromgeving - Leermanagementsysteem - Innovatieplatform-VO - Innovatiestrategie - Innovatiemonitor - Innovatiecoach - Innovatiebrigadier - Krachtig innovatieconcept - Innovatieplatform Onderwijs Anders NU! - Innovatieatelier - Innovatielaboratorium - Consortium voor Innovatie - Expeditiescholen - Expeditie Durven Delen Doen - Elektronisch bekwaamheidsdossier - Persoonlijk ontwikkelingsplan docenten - VO content - User generated content - Co-creatie - Technological Pedagogical Content Knowledge - Good practices - Kennisconstructie - Duurzaam vernieuwen - MindShift Management - Kwaliteitsmanagement - Krachtig meesterschap - Collectief leiderschap - Gedistribueerd leiderschap - Onderwijs Pioniers VO 2011 - Good governance - Vensters voor verantwoording - Benchmarks - Stakeholders - Meervoudige horizontale verantwoording - De horizontale dialoog - Maatschappelijke legitimering - Publieke verantwoording - De school als lerende organisatie - De school als maatschappelijke onderneming - De Maatschappelijke Raad voor het Voortgezet Onderwijs - Talentmaximalisatie - Maximale individuele talentontwikkeling - Ruimte voor talent - Talenten Ontwikkelen tot Prestaties (TOP) - TalentenAcademie - MultiTalent - TalentenKracht - Talent management - TMA Talenten Analyse - Denklessen - CASE (Cognitive Acceleration through Science Education) - Netwerk ambitieuze scholen - Excellentiemodel - De excellente school - De stercollecties van Stichting VO-content , Kennisinvesteringsagenda2010 van het Innovatieplatform - Professionaliseringsagenda van de VO raad - De school als regisseur van bondgenootschappen - Activerende werkvormen - Leerplein - Leerpark - Leertuin - Taaldorp - Taalplein - BreinAtelier - Leerdorp Elst - Scholingsboulevard Enschede - Studielandschappen - Missie en visieontwikkeling - Dynamische zelforganiserende leergemeenschappen - Verandermanagement - Best practices voor transfer - Dutch Teachers College - Assessment in het primaire proces - Professionalisering van de leraar - Nederlands Instituut voor Masters in Educatie (NiME) - Academische opleidingsschool - Netherlands House for Education and Research (Neth-ER) - Multimediaal geletterd - Authentiek leiderschap - Transformationeel leiderschap - Duurzaam projectmanagement - Visievorming en strategische beleidsontwikkeling - Toekomstgericht leiderschap in een Lerende School - Boardroom - Inzetten van didactische excellentie - Op weg naar excellent schoolleiderschap - Centers of Excellence - Ontwikkelassessments - Learning Community Leerdorp en Leerplein Elst - JetNet - BètaMentality - Bèta Excellent - Sirius Programma - Orion Programma - Technasium - Entreprenasium - Kennisnet - Kennisnetambassadeur - Advanced skills - 21st century skills - 21-centuary learners - Partnership for 21st century skills - Cloud computing - Digital Creator Teachers Programm - Flipping the classroom - Serious Games - ‘Games in Schools’-project - ‘Groeien door Games’-project - Educaching

"Leden geven aan dat de formalistische en ongemotiveerde vereisten aangaande de voorgenomen wetgeving onderwijstijd niet alleen een extra hoeveelheid administratieve last met zich meebrengt voor de scholen, maar vrijwel elke vorm van flexibele inzet van onderwijstijd uitsluit. Onderwijs(tijd) op maat, naar de sterk wisselende behoeften van de leerlingen, is niet mogelijk en vormt daarmee een ernstige beperkende voorwaarde voor optimale onderwijskwaliteit ten behoeve van elke leerling. Dat daarmee ook de opbrengsten van het onderwijs niet bevorderd worden is evident." De VO-raad (In een brief aan de tweede kamer over de onderwijsinspectie)

"De reflex is nu om weer alle macht te leggen bij de vakman (m/v) en alles wat naar management en beleid ruikt besmet te verklaren onder het motto ‘handen af van de leraar voor de klas!’. Maar zijn de leraren die nu onze scholen bevolken allemaal de vaklui die we nodig hebben?" Nico de Jong (Bestuurder Cals College te Nieuwegein)

Henk van Dieten (Directeur van Slash21, een school met een extreme vorm van 'nieuw leren')

Leerlingen van Slash21 kregen later grote problemen in het vervolgonderwijs. Het aantal aanmeldingen voor Slash21 liep terug waarna besloten werd om de school op te heffen. De leerlingen werden toegevoegd aan het Marianum. In Maart 2007 deed de onderwijsinspectie een risicogericht onderzoek op scholengemeenschap Marianum, naar aanleiding van dalende opbrengstgegevens van voornamelijk ex-Slash21 leerlingen en klachten van een groep bezorgde ouders.

We hebben net een presentatie achter de rug waarin de leerlingen aan hun ouders hebben laten zien wat ze deze maand geleerd hebben: dat geeft echt een kick: dat wil je graag aan anderen kwijt. Kinderen die ICT-vaardigheden hebben opgedaan, die zelf videofilmpjes maken over Slash en over hun eigen ervaringen, met muziek en tekst. Eigen home-pages maken, een modeshow presenteren en zingen en acteren. En aan alle kanten wordt zichtbaar hoe ze in korte tijd in nieuwe groepen met voorheen onbekende medeleerlingen hebben leren samenwerken.
De veranderingen gaan zo snel dat feitenkennis in hetzelfde tempo veroudert. Nodig is vooral een school waarin de docent zich kan toeleggen op het contact met zijn leerlingen, en waar de leerlingen een omgeving treffen die naadloos aansluit bij hun eigen leefwereld. Een school waar niet langer de eindtermen de marsroute bepalen.
Parate kennis is in deze tijd niet meer zo belangrijk. Een diploma is niet meer dan een momentopname. Een school moet kinderen leren hoe zij snel kennis kunnen vergaren; dat is belangrijker dan de kennis op zich.
Natuurlijk hebben leerlingen ook basiskennis nodig. Maar ik zou graag willen weten wat dat precies is en hoeveel daarvan essentieel is in de toekomst.

Rob Kraakman (Bestuursvoorzitter OMO)

De 'Nieuwste School' in Tilburg gaat uit van individueel vraaggestuurd onderwijs. Een mentor ondersteunt de scholier: hij leert hem zijn leervragen te stellen en erover te reflecteren. Er zijn geen specifieke leervakken. We zien het als een ontdekkingsreis van de leerling. Leren in verwondering staat centraal. Iemand die bijvoorbeeld dierenarts wil worden, formuleert veel vragen over dieren. In verband met medicatie komt hij vanzelf op het gebied van de scheikunde terecht. De scholieren bepalen zelf wat hun eindstation is. Over de vorm van examinering wordt nog met CITO overlegd. Het eindexamen zal zeker anders worden dan gebruikelijk. Dit is de school van de toekomst.

Wil Segeren (Voorzitter OMO-scholengroep 'Het Plein'; bedenker van 'De Nieuwste School' in Tilburg)

School is voor deze generatie kinderen vreselijk saai. Ze willen praten als het hén uitkomt. Ze willen leren wat zíj belangrijk vinden. En dat halen ze 's avonds van internet. Dat vragen ze heus niet aan de meester.
Niet het boek, niet de docent maar internet wordt de belangrijkste informatie-bron.
De leraar is in het leerproces niet iemand die alle antwoorden paraat heeft, maar die leerlingen helpt om de juiste vragen te stellen.
Het concept van De Nieuwste School gaat uit van het ‘fractalprincipe’. In zijn denken over lerende organisaties geeft Peter Senge aan dat ‘het model staan’, dat inherent is aan het fractal-denken, noodzakelijk is bij het realiseren van echte veranderingen.

Tom van Kleef (Directeur van 'De Nieuwste School' in Tilburg)

Tijdens de assessments van de kandidaten voor de functie van docent had ik het volgende beeld in mijn hoofd: als je een schip gaat bouwen, moet je geen timmermannen, calculators en technici aannemen, maar moet je mensen zoeken met een eindeloos verlangen naar de zee. Zo zocht ik mensen die het ideaal hebben dat kinderen gemotiveerd en met plezier leren en die erin geloven dat dat ideaal is te verwezenlijken. Ik heb dus in de eerste plaats gekeken naar betrokkenheid.

Jan Fasen (Voorzitter Centrale Directie Connectcollege. Lid Kerngroep Netwerk Innovatieve Schoolleiders)

[Geef schoolleiders een bonus, niet de leraren]

Het kabinet broedt op een voorstel om voor leraren in het voortgezet onderwijs prestatiebeloning in te voeren. Zo’n bonus zou je niet aan docenten, maar aan schoolleiders toe moeten kennen. Schoolleiders die zorgen voor verandering, helpen het onderwijs vooruit. Die prestatie verdient beloning.
Zoals met een hinderlijke vlieg al cirkelend om je hoofd: je mept, maar iedere keer komt ie terug. Zo ongeveer is het met de uitdrukking 'opbrengstgericht werken'. Wat is 't eigenlijk, opbrengstgericht werken? Economisch jargon waar elk onderwijshart van overslaat, waar geen enkele inspiratie of uitdaging vanuit gaat. Zo 19e eeuws en incompleet dat ik het er wel mee oneens moet zijn.
Wil er echt iets veranderen op scholen, dan zal de leraar moeten opschuiven van volger van een voorgeschreven methode naar maker van aansprekend en uitdagend onderwijs. Die stap maken leraren niet vanzelf. Daar is krachtig leiderschap vanuit de schoolleiding voor nodig, inspirerend, met een heldere visie en met een concreet resultaat voor ogen. Leiderschap dat is gericht op veranderen, vernieuwen, ontwikkelen en presteren; dat in staat is om dat wat leerlingen in de school moeten leren af te stemmen op wat de samenleving straks nodig heeft; dat in de lerarenkamers het gesprek op gang weet te brengen over wat hedendaags leraarschap inhoudt en hoe leerlingen het best voorbereid worden op een betekenisvolle toekomst.
Innovatief leiderschap verleidt de medewerker het vertrouwde los te laten en (h)erkent de angst dat het nieuwe onbekende inboezemt.
Wanneer we innovatief definiëren als het bewerkstelligen van een houding van vernieuwing en verbetering bij hoogopgeleide vakmensen middels authentiek en onderzoekend contact, dan is het gebruik van de juiste taal van evident belang. Taal in de vorm van aansprekende en invoelbare waarden in alledaagse bewoordingen kan sterkere beelden en reacties oproepen dan de lege begrippen waar we ons vaak maar al te graag van bedienen.
Uit Het Mission Statement van het Netwerk Innovatieve Schoolleiders:
- Eerste kernvraag: ’How can children become innovators, not simply imitators?’
  - Tweede kernvraag: Hoe geef je leiding aan leren?
    - Derde kernvraag: Op welke wijze definiëren we leren en organiseren en faciliteren we in het licht van onze missie?
Het is mooi om in deze tijd schoolleider te zijn, tenminste, wanneer je als schoolleider werk wil maken van ‘leiding geven aan leren’.
Onze leerlingen moeten voorbereid worden op een betekenisvol leven in de 21e eeuw. De kenmerken van de 21e eeuw en de kennis en vaardigheden die gevraagd worden verplichten ons om de manier waarop we onze leerlingen nu voorbereiden opnieuw te doordenken. Wij als netwerk vinden dat die voorbereiding anders moet dan de manier waarop we dat al decennia doen. Er is in het licht van die 21e eeuw behoefte aan een visie op het begrip ‘leren’ en hoe je dat leren het meest uitdagend organiseert. Voor schoolleiders is vervolgens de belangrijkste vraag hoe je leiding geeft aan een innovatie van leren binnen je school.
Met glans jezelf worden is de basis van mijn denken en doen. Als voorzitter centrale directie van het Connect College probeer ik iedere dag voor leerlingen en medewerkers een gelegenheid te creëren die hen uitnodigt om te worden wie ze zijn.
Op dit moment is onderwijs vooral gericht op leerlingen van buitenaf allerlei dingen aan te reiken en zijn er weinig stimuli voor leerlingen om zelf dingen te ontdekken. Er wordt onvoldoende appèl gedaan op de creatieve denk- en ontwikkelkracht bij leerlingen.
Leerlingen roepen steeds luider dat ze leren niet saai vinden, maar school des te meer.
Wij verheugen ons op een krachtige impuls aan leren en laten leren. Onze leerlingen verdienen het, sterker, binnenkort staat de eerste leerling op die het van ons eist!
Op mijn school doen we ons best om de ontwikkeling van onze leerlingen te laten groeien via vijf leerpijlers. 1. Creativiteit, 2. Mediageletterdheid, 3. Kennen en kunnen, 4. Respect is doen, 5. Ethisch bewust zijn.
Het is uitermate dom en vervelend dat sommige vakbonden de achterdocht jegens de schoolleiding en de besturen aanwakkeren. Mij stoort het mateloos.
Volgend jaar gaan we hier een coachingsprogramma starten om leraren mentaal uit de frontale vertrouwde stand te halen.
Authenticiteit, ondernemerschap en samenwerken zijn de belangrijkste onderdelen van coaching voor leraren de komende jaren.
Op het Connect College hebben we besloten minder te moeten. We gaan als het ware ont-moeten. We gaan samen op zoek naar de collectieve vrije ruimte om daar het gesprek met leerlingen en met elkaar te voeren over de vraag wat de betekenis is van leren.
Verbeteren is vernieuwen.
Kennis is belangrijk maar advanced skills brengen kennis tot leven. Meer van hetzelfde is een doodlopende pad.
Zoek CEO’s van bedrijven die met eindverantwoordelijke schoolleiders de kern van innovatief leiderschap willen verkennen.

Twitterboodschapjes van Jan Fasen voor Tweede Kamerlid Jack Biskop:

In veel scholen is een proces gaande waarbij het ‘leren door leerlingen’ op basis van nieuwe parameters ingevuld gaat worden.
21-eeuwse leerlingen vragen een andere voorbereiding om een bijdrage te kunnen leveren aan de 21-eeuwse maatschappij.
Dit vraagt om een dialoog tussen scholen en inspectie waarin de visies van de scholen ter sprake komen omtrent het huidige toetsingskader.
Dit kader remt onderwijsinnovaties en ontneemt leerlingen kansen en mogelijkheden. We doen onze gezamelijke toekomst tekort.

Willem Vonk (Rector Citycollege Sint Franciscus in Rotterdam, een havo-vwo-school)

[Hogere eis aan school verkleint kans leerlingen]

Het Citycollege was een school die leerlingen kansen bood. Iedereen van wie de school maar enigszins vermoedde dat 'ie een havo- of vwo-diploma kon halen, werd toegelaten. Een doelbewuste keuze. We zagen het als onze missie iets voor deze leerlingen te betekenen.
Op de vwo-afdeling slaagde een paar jaar geleden slechts 50 procent van de leerlingen. Maar ook voor de afvallers zette de school zich in. Voor hen werd een plek gezocht op de mavo of het mbo. Dat ging uitstekend.
De inspectie oordeelde dat de vwo-afdeling van het Citycollege 'zeer zwak' was. De school houdt zich nu bij het toelaten van nieuwe brugklassers strikt aan de minimale citoscores. Na de zomer telt de school daardoor maar veertig brugklassers, tegen honderd in voorgaande jaren. Het is wrang dat we kinderen die een kans verdienen niet langer kunnen toelaten. Nu gooien we het kind met het badwater weg, gedwongen door de inspectie. Wij zijn een superexponent van wat de inspectie teweegbrengt.

Theo Wismans (Docent Gelukskunde, een verplicht vak op het Charlemagne College te Landgraaf. Hij ontving de Onderwijsprijs Limburg en de Nationale Onderwijsprijs. Hij studeerde theologie)

Ik begin elke les met muziek, bedoeld als ‘energizer’. En nog een ritueel: kaarsjes branden. De lessen worden afgesloten met dansen op muziek, om nieuwe energie op te doen voor de rest van de schooldag.
Leerlingen moeten een week lang ‘flowen’, dat wil zeggen: het gevoel cultiveren dat alles perfect klopt.
In de hele opbouw van gelukskunde zit een lijn vanuit het idee dat iedereen er mag zijn. Er zijn vele oefeningen waarin de kids de kans krijgen dit te ontdekken. Je x faktor is 10.
Het vak Gelukskunde zou op elke middelbare school verplicht moeten zijn.
Volgens mijn promotor Prof. Monique Boekaerts zijn emoties de brandstof van het leren. Vandaag ook weer een brugklas gehad met uitdagende opdrachten vanuit hun emoties. Het lokaal Gelukskunde barst uit zijn voegen.

Maarten Koudstaal (Decaan VMBO)

[Leerlingen vragen ander onderwijs]

Het moderne kind moet in deze tijd de maat voor het onderwijs worden.
Zonder een soapverhaal of jachtidee mist ons oude audiovisuele materiaal de aansluiting bij de belevingswereld van het moderne kind.
Grenzen stellen, iets verbieden, wekt grote weerstand op bij bepaalde kinderen. Ze voelen zich in hun eer aangetast als ze gecorrigeerd worden of niet de aandacht krijgen waarom ze vragen.
Als ouders niet in staat zijn om de noodzakelijke zaken aan te dragen, dan moet het onderwijs daar in voorzien. Door samen op school te beginnen met ontbijt en tussen de middag een warme verantwoorde maaltijd. Door het leren in te bedden in de prikkelomgeving (computer/televisie) van het kind.
Gelukkig zijn er al stromingen op gang gekomen die het leren onorthodox willen hervormen. Er worden dan geen cijfers meer gegeven en er zijn geen afzonderlijke vakken.

Anne Hondema (Docente VMBO)

Eigenlijk is het heel simpel wat mij betreft: als je het kind centraal stelt en niet zijn resultaten, bedacht door een ander die vindt dat je dan gemiddeld bent, dan kunnen wij als leerkrachten ook weer onze harten openen! Dat is wat de kinderen van ons vragen, durf jezelf te laten zien. Dan kunnen wij weer groeien en bloeien! Wij willen, wat mij betreft, veel te graag dat de kinderen zich aan ons aanpassen terwijl we ontkennen wat ze ons spiegelen. Durf te luisteren naar de kinderen en te zien wat ze van ons vragen! Op deze manier kon ik heel recent met 23 leerlingen uit 2 VMBO een geweldige meditatie ervaren! Er zit zoveel meer in de kinderen dat hen rust en geluk brengt dan ons geforceerde, gebrekende en meetbare schoolsysteem! Ik hoop zo dat we vanuit vrijheid de kinderen onderwijs durven te bieden!

Ellen Tapia-Quilodrán (Docent beeldende kunst en vormgeving)

[Doceer de docent in nieuwe media]

Internet is een ideaal medium voor kennisoverdracht en in te zetten voor alle schoolvakken.
Als docent in opleiding heb ik tijdens stages meegemaakt hoe de generatiekloof tussen docenten en leerlingen met de dag groeit. Terwijl leerlingen zich aansloten bij forums en nieuwsgroepen, vanuit de klas twitterden dat zij zich verveelden en krabbels achterlieten op de Hyvespagina van hun klasgenoten, leerden de docenten hoe zij hun e-mail moesten openen.
De docent heeft zijn rol als kennisautoriteit verloren.

Geert Steenbakkers (Ministerie van onderwijs. Manager bij Fontys. Senior consultant bij ISISQ5, een projectorganisatie die is gericht op de professionalisering van leidinggevenden in het voortgezet onderwijs)

De maatschappij is niet in vakken ingericht, dan moeten scholen dat ook niet zijn.
De leerling staat centraal. Wat die wil leren, dáár moet het om gaan.

Alexandra Haijkens, Dick Dekker (Projectleider resp. beleidsmedewerker VO-raad)

In de bovenbouw havo/vwo gaat het om de vorming van een community of learning als kweekplaats voor toekomstige kenniswerkers. De leerling leert ondernemer te worden van zijn eigen leerloopbaan. De school kiest voor een vorm van co-creatie: begeleiders en leerlingen bepalen samen wat en hoe er wordt geleerd. Het team is altijd een variant op het kernteam, gebonden aan een groep leerlingen. De school organiseert zich als servicecentrum: helpt leerlingen hun leervragen scherp te krijgen; biedt inhoudelijke hulp; verwijst naar leerbronnen en nuttige externe contacten; monitort de ontwikkeling van elke deelnemer en geeft constant feedback.

Martien Van Diesen (Voorzitter college van bestuur Commanderij College te Gemert)

[Mooie woorden, maar slechte ideeën]

Een docent die kritiek had op zijn uitspraken, werd geschorst en kreeg een spreekverbod.

De docent die alleen als wiskundige of classicus bezig is achter de gesloten deur van zijn lokaal, is een risicofactor voor ons onderwijs.
In het onderwijs wordt in het vmbo door zogenaamde tweedegraders een grotere prestatie neergezet dan door op een automatische piloot vanuit het verleden doorkabbelende Bonners.
De laatste inzichten van de analytische meetkunde kunnen niet verhullen, dat met name eerstegraders het contact met de hedendaagse jeugd, de geweldige generatie Einstein, verloren is.
Hele kranten worden volgeschreven over het belang van staartdelingen. In een tijd dat we toe zijn aan een opvolger voor Einstein, in een tijd waarin ons denkraam steeds groter moet worden, discussiëren we nog steeds over onbelangrijke details.

Kees Streng (Rector Scholengemeenschap Were Di Valkenswaard)

[Zo ga je niet met je bestuurder om]

N.a.v. het bovenstaand artikel van Martien Van Diesen schreef dr. Giebels een reactie, zie *Kritische uitspraken*. Dit kwam hem te staan op schorsing en een spreekverbod. Als reactie hierop een krantenartikel van Kees Streng:

Giebels is te ver gegaan. Schoolleider Van Diesen in Gemert heeft zich in zijn opinieverhaal gericht op een groep binnen het onderwijs. Dat is zijn goed recht.
Giebels komt met allerlei stellingen die voor een buitenstaander niet te beoordelen zijn. De docent noemt zijn baas consequent ‘rector’. Van Diesen is voorzitter van het college van bestuur, en dus het bevoegd gezag. Dat is heel iets anders. Als je dat als docent niet weet, laat je zien dat je je boeltje niet bijhoudt en onderstreep je nog eens dat Van Diesen wat jou betreft eigenlijk gelijk heeft.
Ik vermoed dat de betrokken docent zich niet langer erkend en herkend voelt. De wereld is veranderd, daar moeten docenten als hij rekening mee zien te houden. Zo’n man veroorzaakt stilstand op zijn school. Op sommige scholen zie je dat een groepje van een tiental docenten binnen een team van honderd personeelsleden de ontwikkelingen weet te stagneren. Dat is een slechte zaak. Daarover schreef de heer Van Diesen.

Rob Brouwer (VO-Docent Beeldende Vorming Helen Parkhurst in Almere)

Op mijn school werken de onderbouwleerlingen in het kader van ‘het nieuwe werken’ sinds een jaar met netbooks. Als kleine ondernemers installeren ze dagelijks hun mobiele kantoor. Tussen leren (taakgericht) en leren leren (rolbewust) gebruiken ze het digitale portfolio als bindmiddel. Mijn school is vooruitstrevend en dynamisch, proeftuintjes genoeg.
Door zeggenschap te activeren voorkom je weerstand, door zeggingskracht te mobiliseren ontstaat er kennis en kunde.
Ik ben geen lesboer. Ik ben plannenmaker, regisseur en afweger tegelijk. Ik werk planmatig aan proces, product en niveau. Net als de leerling doe ik dat om al lerend bewijs te vergaren, maar evenzeer om me zelfregulerend te blijven ontplooien. Als dat ook ‘nieuw werken’ is, is daar ‘nieuw management’ voor nodig.

Rolia Wiggelinkhuijsen (Conrector VO Daltonschool 'Helen Parkhurst' in Almere)

We willen voor de leerlingen een krachtige leeromgeving maken, zodat er niet alleen de cognitieve bel gaat rinkelen, maar allerlei soorten bellen. Differentiatie is niet alleen op A t/mF-niveau, verschillen zijn er in visuele, auditieve en kinestetische leerstijlen, en nog veel meer verschillen als het gaat om de meervoudige intelligenties en op die verschillen bieden we de lesstof te weinig aan. We willen graag afwisseling tussen het cognitieve, en het speelse, en de geheugenwerking van het lijf erbij betrekken. Het uiteindelijke doel is dat de leerling via allerlei tussenstapjes zijn of haar eigen leerstijl op de verschillende intelligenties ontdekt. Dan kan er vandaaruit effectief geleerd worden.
Kwaliteit van het onderwijs is niet te vangen in getallen. Dat doet de inspectie en daar word ik chagrijnig van.

Jeanine Vlastuin (Rector Amadeus Lyceum in Vleuten)

“Het Amadeus Lyceum beschouwt kunst en cultuur als voertuig voor het leren. Kunst en cultuur zijn geïntegreerd in de andere vakken.”

Met ons CultuurGebaseerd onderwijs zijn we erin geslaagd leerlingen keuzes te bieden waardoor zij hun eigen leerstijl sneller ontdekken en daarmee kunnen excelleren.
De samenleving verandert zo snel! Als je de dynamiek in je school daar niet op aanpast, verlies je elkaar.
Wat leerlingen bij ons aantoonbaar meer doen, hun totale ontwikkeling, dat ze zelfstandiger zijn en beter kunnen plannen, kan ik in de huidige systematiek van toezicht niet zichtbaar maken. Maar we zoeken niet alleen een kader voor legitimering, we willen ook de samenleving tonen dat we trots zijn op wat we doen.
De ‘Expeditie Durven Delen Doen’ heeft meetbaar bijgedragen aan ons thema ‘Met plezier naar school’. Uit een tevredenheidsonderzoek blijkt dat we hier een fantastisch pedagogisch klimaat hebben.

Wim Littooij (Bestuursmanager CVO Rotterdam)

[Onderwijs maken (KPC)]

Voor ‘kennisvaardigheid’ is een minimale basiskennis vereist. Het onderwijsmodel waarin kennisoverdracht en leerstof centraal staan, is daarmee niet meer van deze tijd.
De vernieuwing van het onderwijs zal radicaal aangepakt moeten worden. Het wordt een onderwijsmodel zonder jaarklassen, zonder schooltypen met onoverbrugbare scheidslijnen en zonder een centraal examen als selectiecriterium voor diplomering.

Jeroen Naaijkens (Voorzitter college van Bestuur HAS. Lid van de HAO-raad)

Bij het serieus nemen van de kennis en vaardigheden/competenties van leerlingen hoort ook de onomwonden erkenning dat de leerling het soms echt beter weet. Dus niet een “kijk dat kind toch eens leuk zijn best doen” erkenning, maar een “blij dat je dit voor me wilt doen” erkenning.

Jan Gispen (Voorzitter bestuur 'Stichting Voortgezet Onderwijs' te Utrecht)

Op het vlak van bestuur en innovatie is een radicaal andere aanpak nodig waarbij schoolleiders met lef en verbeelding de voortrekkersrol moeten vervullen en voor de metamorfose – van rups- naar vlinder-school – moeten zorgen. Wil een rups een metamorfose ondergaan tot vlinder dan heeft hij of zij visie nodig en lef. Visie om te beseffen dat de toekomst andere doelen kent dan je vol vreten met bladmoes en het alsmaar dikker willen worden. Lef bovenal, om uiteindelijk je met moeite aan die cocon te ontworstelen en dan te gaan fladderen en nectar uit bloemen te drinken. Zo gaat dat met scholen ook. Een innovatief schoolleider denkt zijn medewerkers vooruit en is bezig met de ontwerpfase van vlinders.

Kees Hoefnagel, Iris Atkinson (Hoefnagel is voorzitter Centrale Directie Scholengroep Roermond. Atkinson is afdelingsleider vwo op locatie Broekhin)

De directies en afdelingsleiders van de scholengroep zijn op retraite geweest in Italië. Het motto van de retraite was: ‘Duurzaam leiderschap, Benedictus en Umbrië als bronnen van inspiratie’.
Als scholengroep willen we een cultuurverandering teweeg brengen door te investeren in leiderschap op elk niveau. De retraite is een bezinning op de vraag wat leiderschap voor ieder van ons betekent.
De Umbrië-retraite heeft me [Atkinson] gesterkt in mijn opvatting dat ik als leider authentiek moet zijn. Wat je vindt, moet je ook durven doen.

---------------------------------------------------------------------------

HET MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS (MBO)

Trefwoorden: ROC - Raad van Toezicht - Stichting Consortium Beroepsonderwijs - Expertisecentrum Beroepsonderwijs (ECBO) - COLO (Vereniging van samenwerkende kenniscentra) - Taalkist MBO - Drieslag taal - Rekenkist MBO - Rekenbewust vakonderwijs - APS-Exact - Horizontaal mathematiseren - Verticaal mathematiseren - Assessmentcoördinator - Competentiegerichte kwalificatiedossiers - Competentiemeter - Competentiemonitor - Ontwikkelassessment - Ontwikkelingsgericht assessment - Peerassessment - Competentiegerichte kwalificatiestructuur voor het beroepsonderwijs - Competentieprofiel assessor powered by SHL - Centrum voor Assessment Begeleiding en Coaching (AsBeCo) - Proeve van bekwaamheid - 360 graden-feedbackmethode - Leernavigator - Deelnemer - Coachen op competentieontwikkeling - Competentieontwikkeling in de doorlopende leerlijn - Competentiegericht Doorstroominstrument (CDI) VMBO-MBO - Procesmanagement MBO 2010 - WorkPlaza - KennisPlaza - Maintenance Education Consortium (MEC) - Portfolio - Gecertificeerd assessor - Bekwaamheidseisen Matrix - Interpersoonlijk competent - Organisatorisch competent - Competent in reflectie en ontwikkeling - Crossculturele competenties - Accreditatie - CompetentCity - Roadshow MBO Marshalls - Landelijk Ambassadeur Beroepsonderwijs - Innovatieregisseur - Innovatiearrangementen - Innovatiemakelaar - Stichting Innovatie Alliantie (SIA) - Innovatievoucher - SURFNet/Kennisnet Innovatie Programma - saMBO-ICT - Kenniskringen - Leerarrangement - Competentieprofiel - Selfassessment - Formatieve en summatieve beoordelingsystemen - Critical friends - DOLA (Docent op loopafstand) - Peer teaching - Peer support - Formeel leren - Lifelong learning - Social learning - Just-In-Time learning - Slim Leren in Korte Tijd (SLIK) - Blended learning - Brain-based learning - Hersenvriendelijk leren - Verbindend Leren - Ervaringsgericht leren - Discovery learning - Case-based learning - Probleemgestuurd leren - Actief leren - Authentiek leren - Bewust leren - Zelfgestuurd leren - Gepersonaliseerd leren - Aansprekend leren - Leerstijlgericht leren - Ontwikkelingsgericht leren - Opbrengstgericht leren - Stategisch leren - Inductief leren - Passion-based learning - Adventure learning - Technology enhanced learning (TE-learning) - Resource-based learning - Content-based Learning - Challenge-based learning - Cooperative Learning - Positive learning - Multi-level learning - Deep learning - Deep-level learning - eLearning - Mobile Learning - Game-based Learning - Virtual Action Learning - Embodied learning - Self-organized learning - Networked Learning - Project-based learning - Location-based learning - Customized learning - Serendipity Learning - Tribal learning - Triple Loop Learning - Distributed Learning - Peer Assisted Learning (PAL) - Accelerated learning - Ubiquitous learning - Reciprook leren - Betekenisvol leren - Eigentijds levensecht leren - Ecologisch leren - Duurzaam leren - Monologisch leren - Dialogisch leren - Trialogisch leren - Collectief leren

"Een bijzonder aspect van de geldende regelgeving is de mogelijkheid om onderwijspersoneel breed in te zetten. Zoals recent Inspectie-onderzoek aantoont leidt dit niet tot verlaging van kwaliteit. De besturen in het mbo zijn van mening dat de inzet van het personeel hun zaak is: zij worden immers aangesproken op de kwaliteit van het onderwijs en kunnen deze kwaliteit ook leveren." MBO-raad

"Het mbo kan zich vinden in de geformuleerde ambities waar het gaat over het wegwerken van deficiënties bij leraren/onderwijspersoneel. In dit kader vindt op dit moment een 0-meting plaats. Deze 0-meting meet specifiek 49 competenties die voor het mbo beschouwd worden als zeer relevant. Het kernbegrip hierbij is het multidisciplinaire onderwijsteam." MBO-raad (Brief aan Staatssecretaris Zijlstra)

“De MBO Raad snapt de ophef niet die ontstaan is over het afsluiten van derivaten door een aantal ROC’s. Derivaten worden in de hele publieke sector afgesloten. De suggestie dat het bestuur maar een beetje gokt met publiek geld werpen wij verre van ons." MBO-raad

”Ik zou zo snel mogelijk afstuderen als ik jou was. Dan heb je die ellende achter de rug.” Lex Sanou (In antwoord op een klacht van een MBO-leerling over het slechte onderwijs. Sanou is procesmanager van Het Platform Beroepsonderwijs. Ook is hij verantwoordelijk voor het opsporen en begeleiden van mensen met goede ideeën voor innovatieprojecten die in aanmerking komen voor subsidie)

”Roc-docent Mattijs van Mansfeld is leraar van het jaar. Hij begrijpt als geen ander de behoefte van zijn leerlingen aan eindeloos msm’en en internetten. ‘Ik sluit makkelijk aan bij hun belevingswereld’.” Kennisnet - inDruk

"We hechten te veel belang aan taal." Janneke Voltman (Senior policy advisor bij Colo)

”Het examen rekenen/wiskunde is zeer slecht gemaakt. Dit geldt voor alle opleidingen. Het gemiddelde cijfer is zo laag dat de examencommissie heeft besloten de resulaten niet te vermelden op de cijferlijst. Wel wordt aangegeven dat er is deelgenomen aan het examen en op welk niveau het examen is afgenomen. Het resultaat van rekenen/wiskunde telt niet mee bij de eventuele inloting voor een vervolgopleiding bij het HBO.” Mediacollege Amsterdam (ROC)

“Met het verbeterprogramma wil ROC Zadkine zich weer meer richten op het geven van onderwijs.” Volkskrant 19 oktober 2012

”In de media wordt zowel landelijk als regionaal veel aandacht besteed aan het adviseurschap van dhr. Klaas Koops en zijn bezoldiging. De Raad van Toezicht betreurt het dat door uitlatingen in de media over dit adviseurschap het Friesland College opnieuw onnodig negatief in het nieuws komt. Er is onduidelijkheid ontstaan over een informatief gesprek dat de Raad van Toezicht heeft gehad met leden van de MR. Helaas is van het gesprek toendertijd geen verslag gemaakt.” De Raad van Toezicht van het Friesland College.

Klaas Koops (Voorzitter College van Bestuur ROC Friesland College. Mede-oprichter van de MBO-Raad, waarvan hij een aantal jaren bestuurslid was. Voordien was hij beleidsmedewerker (PvdA). Koops schreef boeken en publicaties in opdracht van het procesmanagement 'Herontwerp mbo'. Schrijver van het boek 'Duurzaam veranderen van (beroeps)onderwijs'. Lector bij het Consortium voor Innovatie)

Koops voerde abrupt het nieuwe leren in op het Friesland College. Sindsdien heerst er op de school een angstcultuur bij tegenstanders van die methode en nam het aantal leerlingen fors af. Het was voor de Heerenveense Courant ondoenlijk om de vele klaagbrieven van ouders te publiceren. In 2006 staakten leerlingen van het Friesland College omdat ze maanden achter elkaar geen lessen hadden en er grote chaos heerste. Volgens decanen is er al jaren crisis bij het Friesland College en zijn bij dit ROC de problemen bekend, maar er wordt niets met deze kennis gedaan. Na zijn voortijdig aftreden als collegevoorzitter bleek dat hij nog 5 jaar werd doorbetaald, formeel als adviseur. In 2009 kreeg Koops uit handen van PvdA-voorzitster Lianne Ploumen een onderscheiding voor zijn verdiensten.

De hele wereld is vol met praters, maar er zijn weinig mensen die wat doen.
Het ROC Friesland College heeft een eigen onderwijsconcept "Praktijkgestuurd leren" ontwikkeld, een concept waarin constructivistisch leren en niet onderwijzen centraal staat.
Bij succesvolle onderwijsinnovatie gaat het vooral om visie, durf en doorzettingsvermogen. Kenmerken die in onderwijsland schaars zijn.
Innoveren betekent tegen de mensen zeggen ‘Kan niet ligt op het kerkhof en Weet niet ligt ernaast’. En hen te bewegen om soms vreemde dingen die in eerste instantie niet kunnen toch op te pakken.
Door het Britse Postoffice wordt gezegd dat slechts tien procent van de innovaties slaagt. Zo lang er geld is, hoeft dat feit geen probleem te zijn.
Veranderingen in het onderwijs zijn duurzaam als de kans op terugvallen in oud gedrag minimaal is.
Leren begint bij het opdoen van reële ervaringen, bij prestaties die de cursisten in de echte praktijk realiseren.
Van de cursisten krijgen we overwegend positieve reacties op dit praktijkgestuurde leren. Ook de docenten vinden praktijkgestuurd leren een goede ontwikkeling.
Een groep medewerkers heeft moeite de vernieuwingen te volgen. Zij streven naar een grotere vrijheid van de docent. Maar het onderwijs heeft geen behoefte aan docenten met meer vrijheid, het onderwijs heeft behoefte aan professionals.
Het regionale bedrijfsleven blijkt minder sterk gericht op het vasthouden van een hamer. Bedrijven vinden het belangrijker dat er gewerkt wordt aan de persoonlijkheid en aan de attitude als werknemer. Gedrag als op tijd komen, je betrokken tonen, een beetje flink zijn: daar draait het om.
[Naar aanleiding van het programma Rondom Tien, waar ontevreden leerlingen hun ongenoegen kenbaar maakten] De presentator gaf met name 'tegenstanders' van het Friesland College spreektijd en wij kregen nauwelijks de gelegenheid te reageren.
[Naar aanleiding van de commotie nadat uitlekte dat Koops na zijn voortijdig aftreden als collegevoorzitter nog 5 jaar doorbetaald wordt door het Friesland College, formeel als adviseur, wat hem meer dan een miljoen euro oplevert] Ik kan de ophef niet begrijpen. Ik heb bij mijn komst vastgelegd dat ik op m’n 63ste met fpu wilde en die afspraken lopen gewoon door.
Ik heb geen topsalaris. Als ik vijf ton zou verdienen, dan begrijp ik dat u hierover schrijft.

Marc Veldhoven (Bestuursvoorzitter ROC De Leijgraaf. Procesmanager 'Realisatie Competentiegericht Onderwijs'. Initiatiefnemer van de kenniskring Stealth Education, die zich bezighoudt met spelenderwijs leren zoals gebeurt tijdens het spelen van computergames. Tal van nevenfuncties waaronder lid van de Raad van Toezicht van de Stichting Kennisnet. Schrijver van een boek over management in onderwijsorganisaties. Hij was genomineerd als Overheidsmanager van het jaar)

[Stealth Education: Bits, Brains & Games]

Het examineren van schrijf- en spreekvaardigheden zou contextgebonden moeten zijn. Neem als voorbeeld de piloot die op de minuut nauwkeurig aan kan geven hoe laat het vliegtuig waarin je zit en dat zojuist in Amsterdam is opgestegen aan zal komen in New York. Hij kan alle parameters interpreteren. Diezelfde piloot kan dat niet op een boot.
Het opnieuw invoeren van een centraal examen is een van de maatregelen die dreigt te worden genomen om aan alle kritiek op ROC's een eind te maken. Als dat gaat gebeuren wordt onze studenten ernstig tekort gedaan.
Onderzoek toont aan dat 70 procent van het leren informeel is. De school is dus niet de regisseur van het leren. De jongeren zelf zijn – bewust of onbewust - regisseur van hun eigen leerprocessen.
De leertheorie over drive en motivatie is gebaseerd op moderne inzichten in de werking van de hersenen. Het aanbrengen van motivatie is feitelijk het prikkelen van de hersenen. Alleen dan komt leren tot stand.
De ballenbak is voortgekomen uit een onderzoek dat communicatiebureau Keesie onder onze leerlingen hield. Daar kwam uit dat studenten zich niet voldoende uitgedaagd voelden door ons onderwijs. Ze konden hun interesses niet op school kwijt en voelden zich belemmerd in het leren. Als je wilt dat jongeren productief worden, moet je er eerst achter zien te komen wat hun motiveert en wat hun leervragen zijn. Pas dan kun je een grote sprong voorwaarts met ze maken. Een mooi voorbeeld daarvan zijn de innovatieprojecten waarbij een bedrijf een concreet probleem voorlegt aan een team van studenten en docenten. In zo’n team is er geen onderscheid tussen leraar of leerling. Ze lossen samen het vraagstuk op. Daar zouden we meer naar toe moeten.
Ik ben een digitale allochtoon, mijn zoon is een digitale autochtoon. Ik SMS met een vinger, hij met een duim. Ik heb een eigen website, hij zit op HIVES. Ik lees eerst de handleiding van een nieuw apparaat, hij heeft het apparaat na twee minuten aan de praat. Ik zet mijn mobiele uit als ik rust wil, hij is 24/7 “connected”.
Bij ‘World of Warcraft ‘ontdekten we, in onze gesprekken met jongeren, een sociale wereld waar we het bestaan niet van vermoedden. Het lijkt er op dat gamers betere teamleden zijn, beter kunnen samenwerken en problemen op een andere manier benaderen en oplossen. Vooral de waarneming dat gamers problemen niet lineair en solistisch benaderen, maar in groepen “onderduiken” , trekt grote aandacht. We hebben het ook gehad over het verslavende effect van games, maar we kwamen snel bij het begrip flow uit. De zintuigen werken op een hoog niveau. Men is alert. Men reageert snel. Er is sprake van samensmelting van actie en bewustzijn. Er zijn duidelijke doelen. Er is hoge concentratie op de gestelde taak. Er is gevoel van controle. Men is gretig naar feedback. Het tijdsbesef verandert. Er is sprake van bevrediging, genot. Dit alles leidt tot een toestand waarin geleerd wordt. Men leert. Men onthoudt. Men verbetert zich.
We hoeven niet overal games van te maken in het onderwijs. Wel moeten we het ‘verborgen’, informele leren door middel van games expliciteren en naar wegen zoeken dit leren te erkennen en waarderen.
Het onderwijs stoort onze jongeren hinderlijk in hun wens om 24/7 connected te zijn. Wij moeten als onderwijsinstellingen iets doen met deze “connectivity”.
In deze tijden moet er goed gestuurd worden. Ook al zitten we soms in de mist of is het in ieder geval soms slecht zicht. Maar de volgende spreuk blijft van toepassing: "Ook in de mist lopend, ontdek je de wereld. Al het is het meter voor meter."
Om mezelf te verdiepen in theorie en praktijk van natural leadership ben ik met een groep managers in 2008 naar de binnenlanden van Zuid Afrika gegaan. Onze opdracht? Eén vraag beantwoorden: Wie ben ik en wat is mijn werk? Het is de moeite waard om van gedachten te wisselen over de psychologische opbrengsten van diepe natuurervaringen, het (her-)ontdekken van nieuwe bronnen in jezelf en het gebruiken van deze bronnen in je persoonlijke en professionele leven.
Ik heb het boekje ‘Gung Ho’ gelezen. Het boekje gaat over ‘persoonlijke betrokkenheid en samenwerking’ binnen succesvolle bedrijven. De uitvinder van deze werkwijze is een indiaan. Een goedwerkende organisatie krijg je door het toepassen van drie principes: 1) De drijfveer van de eekhoorn. 2) De werkwijze van de bever. 3) De gave van de gans. Deze principes zijn volgens mij ook voor ons als Leijgraaf-organisatie van belang.
Ik was vroeger zelf géén aardige leerling. Het onderwijs van toen wist me niet te boeien.

Edo de Jaeger (Voorzitter College van Bestuur ROC van Amsterdam. Hij zorgde voor heel wat luxueuze nieuwbouw, waaronder ‘The College Hotel’. Dit laatste gebouw werd een paar jaar later onder druk van het ministerie weer verkocht. Zijn salaris ligt ruim boven de Balkenende-norm. Hij is niet afkomstig uit het onderwijs. Naast zijn werkzaamheden als collegevoorzitter voor het ROC van Amsterdam is hij lid van de Raad van Commissarissen van Topsport Amsterdam, lid van de Raad van Advies van de EFA, lid van de Raad van Educatie van NEMO en lid van de Raad van Advies van de Stichting City Marketing Amsterdam Zuidoost)

"Top top top. Topkwaliteit, topinstituut, topconcept, topsport, toonaangevend. Wel acht keer vielen dit soort woorden in de brief die de topmedewerkers van het roc van Amsterdam onlangs van hun topman Edo de Jaeger ontvingen." Evelien Tonkens

[Brief aan Depla]

[N.a.v. kritische uitlatingen van kamerlid Depla op een congres over het feit dat het ROC van Amsterdam bij de start van het schooljaar leerlingen 3 weken naar huis stuurde omdat de roosters nog niet klaar waren] Geachte Heer Depla, U heeft een aantal uitspraken gedaan over het ROC van Amsterdam en in het bijzonder over de kwaliteit van het onderwijs. Deze uitspraken zijn verkeerd gevallen en ik betreur het dan ook ten zeerste dat U geen contact heeft opgenomen voordat U dergelijke schadelijke uitspraken deed. Het is een goed gebruik als dergelijke uitspraken gedaan worden er van tevoren contact wordt opgenomen met het college van bestuur van de desbetreffende onderwijsinstelling. Wellicht bent U bereid uw beweegredenen om op deze wijze over het ROC van Amsterdam te communiceren aan mij kenbaar te maken.
Ik wens niet mee te werken aan een uitzending die negatief en tendentieus is. [Zembla-uitzending 'Wij willen les']

Leo Lenssen (Hij was Voorzitter College van Bestuur ROC ASA. Hij was nauw betrokken bij de totstandkoming van de ROC’s. Hij adviseert overheids-organisaties, besturen en leidinggevenden met name op het gebied van governance, maatschappelijk ondernemerschap, innovatie en leiderschap. Bestuurder van coöperatie De Netwerkschool. Lid Programmaraad Innovatie van de VO-raad. Lector Maatschappelijk Ondernemen aan de Hogeschool InHolland. Managing partner van de CBE Group)

Leo Lenssen was de architect van de megafusie van middelbare scholen en het Roc Asa waaruit later Amarantis ontstond. Al voordat deze fusie plaatsvond had men al vele miljoenen euro’s uitgegeven aan het ontwerpen van nieuwe schoolgebouwen volgens het ‘Masterdam-concept’ van Lenssen, waarin ook plaats was voor bedrijfjes, zoals een kapsalon, een garage of een café. Met het onderwijs ging het bergafwaarts. Lenssen trok zich in 2004 terug als collegevoorzitter, maar bleef daarna tot 2010 formeel adviseur van het College van Bestuur van Roc Asa later Amarantis voor hetzelfde salaris als toen hij voorzitter was, terwijl door hem weinig tot geen werkzaamheden hiervoor verricht werden. Zijn opvolger werd Bert Molenkamp.

[Laat de maatschappij binnen] [Nederlandse school voor onderwijsmanagement] [Leo Lenssen: Openbare les]

Schaf alle klassen af.
Centrale eindexamens zouden afgeschaft moeten worden. Het laatste schooljaar is zo'n verspilling. Al die tijd doen ze niets anders dan zich voorbereiden op het examen.
Directies hebben onvoldoende moed, geen ambities. Ze zouden zich meer als ondernemers moeten ontwikkelen.
Het onderwijs is niet van de leraar.
De leraar is niet meer de autonome professional in een relatief eenvoudige schoolorganisatie, maar werknemer in dienst van een professionele organisatie die eigen doelstellingen heeft en eigen beleid voert. Dat verwacht de samenleving ook van de school. De school als organisatie en niet de docent bepaalt in toenemende mate de doelen van het onderwijs en maakt keuzen op het gebied van de pedagogische en onderwijskundige aanpak. Schoolleiders gaan daarom steeds meer echt leiding geven.
Laat scholen die willen innoveren contracten sluiten met partijen die in staat zijn nieuwe professionals op te leiden. Het personeelsvraagstuk is een HRM-zaak die begint bij de school.
Het echte probleem in het onderwijs is niet het lerarentekort, maar een volstrekt gebrek aan innovatief vermogen! Ik zou zelfs willen stellen dat het tekort moet worden gecontinueerd als we het échte probleem willen oplossen. Dat is de enige manier om het onderwijs ingrijpend te veranderen.
Niet de leerstof maar de waarderende persoon van de leerling dient in het onderwijs centraal te staan. Alleen als je erin slaagt daadwerkelijk met jongeren in contact te treden, mag je hopen hen in een gewenste richting te kunnen beïnvloeden.
De kritiek op het Nieuwe Leren zit 'm niet in de methodiek maar in de uitvoering.
Scholen worden maatschappelijke ondernemingen waar de leraar diensten levert aan de samenleving.
Scholen moeten partners zoeken en vooral niet alles zelf willen doen.
De school is niet langer kennismonopolist, maar regisseert de veelheid aan leeromgevingen waarmee de leerling te maken heeft. De klassieke school transformeert van bolwerk naar netwerk; van monopolist naar partner; van autist naar communicator. De school krijgt een regiefunctie in het leerproces van de leerling, koppelt leeromgevingen en leermomenten aan elkaar en zorgt ervoor dat die toegevoegde waarde krijgen.
Niet de docenten zijn dominant, maar de leerweg van de leerling. Niet de overheid bepaalt, maar de community van partners.
Niet wat kinderen leren, is de hoofdvraag in het onderwijs, maar hoe ze dat doen.
Is er één andere sector in het maatschappelijk bestel die zich met zoveel hartstochtelijk genot laat kastijden als de onze? Wekelijks spat het azijnzuur ons in het gelaat, afkomstig van de bijdragen die de ‘Pricken’ en de ‘Van Haperens’ leveren aan het onderwijsdebat. We laten ons graag vernederen en beschimpen. Aanleg voor martelaarschap lijkt een cruciale onderwijscompetentie.
Anno 2005 zien we dat het gemeenschappelijk beleefde gevoel van monochronisme - je leeft allemaal in dezelfde tijd - is verdwenen. Dat geldt ook voor de gemeenschappelijke ervaring van een gecodificeerd kenniscomplex. Kennis staat ter discussie. Vergelijk deze buitenwereld met de binnenwereld van de schoolklas, waarin 25 individuen gedwongen worden tegelijkertijd hetzelfde te doen en te denken. We bevinden ons in de omslag van een cultuur van geletterdheid naar een cultuur van mediaal verbeelden. In plaats van een nieuwe canon in het leven te roepen, zouden we ons beter kunnen bezinnen op het vraagstuk dat samenhangt met het mediale denken, met het leven in meerdere werelden tegelijk: het vraagstuk van betekenisgeving in een context van vluchtigheid.
Er is een tijd geweest dat het beeld de dominante factor was in de ontwikkeling van de menselijke beschaving. De uitvinding van de boekdrukkunst heeft bijgedragen aan het primaat van het theoretisch leren boven het praktisch leren. Mensen leren echter het moeizaamst door middel van teksten. Die manier van leren is feitelijk een ontkenning van het wezen van de lerende mens. We leren vooral door beelden. Wij hebben leren leren uit een boek en daarbij onze natuurlijke eigenschappen onderdrukt. Het spannende van het huidige tijdsgewricht is dat we door de dominantie van het beeld weer dichter bij het wezen van de lerende mens komen. En daarmee ook dichter bij onze creatieve bronnen, bij onze niet-rationele talenten. Het is mijn stellige overtuiging dat juist die ontmoeting, die in het nieuwe leren een belangrijke rol speelt, zoveel weerstand oproept. De wereld van het beeld staat haaks op de wereld van het boek, waaraan de meesten onder ons zoveel waarde hechten. Onderzoek naar dominanten in de communicatie tussen mensen wijst uit dat het beeld daarin een aandeel van 60% heeft, het spreken een aandeel van 30% en het schrift een aandeel van 10%.
De school is geen koekjesfabriek, zelfs geen instelling voor kennisoverdracht, maar een waardengemeenschap. Niet statisch, maar dynamisch, innovatief derhalve. De school moet een plek worden waar wordt gereisd en getrokken, waar wordt gezocht en vragen worden gesteld.
Op havo, vwo en hbo geven academici les die niet wetenschappelijk genoeg zijn ingesteld om onderzoeker te worden. Ze zijn qua aanleg niet nieuwsgierig, niet creatief, niet ondernemend. Dan waren ze wel wat anders gaan doen.
De interpretatie van Nederlandse beleidsmakers van de recente Pisa-onderzoeken worden het best getypeerd door de uitspraak: Als je alleen een hamer hebt, zie je de hele wereld voor een spijker aan (A. Maslow). Analyse van de Pisaresultaten wijzen op de noodzaak om het Nederlandse onderwijs fundamenteel anders te organiseren, omdat de concurrentiepositie van Nederland niet zozeer wordt bepaald door de positie op internationale ranglijstjes (quality), maar vooral door de onderwijsverwachtingen die jongeren hebben en het gerealiseerde onderwijsniveau (equity).

Bert Molenkamp (Voorzitter College van Bestuur van Amarantis Onderwijsgroep. Bestuurslid van de Besturenraad. Daarvoor was hij commissaris bij de politie)

De bestuurlijke chaos onder zijn leiding zorgde er voor dat het met het onderwijs bergafwaarts ging. In juni 2011 trad Molenkamp af: vertrekpremie € 250.000,-- plus een bedrag van € 150.00,-- als extraatje voor zijn pensioenopbouw. Hij kreeg een nieuwe functie als Voorzitter College van Bestuur bij ROC Rivor.. Amarantis had in 2011 een lening van 110 miljoen euro nodig. De banken weigerden en Amarantis klopte bij de minister aan. De crisis kwam in een stroomversnelling, een faillissement dreigde, waarop Van Bijsterveldt Marcel Wintels aanstelde als interim-voorzitter. Marcel Wintels. ‘Ik heb nog nooit zo’n incompetente, chaotische en stuurloze organisatie aangetroffen.’ Besloten werd om Amarantis op te splitsen.

“Begin dit jaar bleek dat Amarantis, dat 132 miljoen euro aan noodsteun vroeg, op de rand van een faillissement stond. Bij Amarantis heerste een angstcultuur en maakten bestuurders zich schuldig aan zelfverrijking. Signalen dat het niet goed ging werden door alle betrokkenen genegeerd. Amarantis ging prat op zijn zorgzame cultuur waarin het ging om idealen en niet om geld. In werkelijkheid werd de onderwijsinstelling autocratisch bestuurd en heerst er een angstcultuur waardoor signalen van misstanden niet doordrongen naar boven.” Volkskrant 1 dec 2012

[N.a.v. kritiek dat het bestuur kantoor houdt in een prestigieus gebouw aan de dure Zuidas] Wat wil je dan? Ons onder de Bijlmerbajes neerzetten? Ik vind dat scholen in goede gebouwen moeten zitten en alle medewerkers ook.
Wij kennen de problemen van de leerlingen [gebrek aan lessen, structuur etc.]. Maar wij werken met kleine locaties. De directeur van zo’n locatie moet het uitleggen en met een oplossing komen. Ik ga daar niet over.
De lesroosters bevatten gaten? Er vallen hele dagen uit? De directeuren gaan over lesroosters. Die duizend roosters heb ik echt niet allemaal op het netvlies. Ik ben geen schooldirecteur.
Of wij de klachten van de leerlingen onderzoeken? Wij hebben geen extra onderzoek nodig van dingen die we al weten. Ik ben wel verbaasd om de externe publiciteit. Dat helpt niet altijd om de goede oplossingen te bereiken. We hebben een klachtenprocedure, we pakken dingen intern aan en desondanks zoeken leerlingen de publiciteit. [Aan een aantal leerlingen werd gevraagd een verklaring te ondertekenen waarin staat dat ze zich zullen onthouden van negatieve uitlatingen richting de media.]
Ik hoop dat zowel de Besturenraad als de sectorraden zullen blijven opkomen voor de door regelgeving ingeperkte ruimte van onderwijsinstellingen. Zij moeten tegenwicht bieden tegen het statelijk denken, want anders gaat het gulzige bestuur in Den Haag met het onderwijs op de loop.
Wij doen in zingeving.
Helaas is de heersende benadering van onderwijskwaliteit tegenwoordig zeer technocratisch. Wij gaan uit van andere waarden.
Begin jaren negentig zette de overheid tien jaar lang een bonus op schaalvergroting. En dan gaan ze nu opeens roepen dat het geen goed idee is. Zo wordt een overheid volstrekt onbetrouwbaar.
Het raakt mij persoonlijk als het verwijt wordt gemaakt dat ik te weinig betrokken zou zijn. Dat voelt slecht, vooral omdat ik weet dat de werkelijkheid anders is. Misschien heeft het ook een functie: je moet iemand de schuld kunnen geven als het niet goed gaat.
Wat me het meest dwars zit, is het beeld dat het bestuur losgezongen zou zijn van de werkelijkheid van de werkvloer.

Toon Theunissen (voorzitter van het College van Bestuur van het Arcus College)

Er is veel kritiek op de nieuwbouwplannen voor het Arcus-college te Heerlen. Er waren goede kleinschalige schoolgebouwen. Het onderwijs op het Arcus-College werd heel lang verwaarloosd, vanwege de investering van € 100 miljoen in een nieuw modern gebouw in een natuurgebied. Zo was er veel lesuitval. Een hele klas werd bevorderd ondanks dat vrijwel alle leerlingen onvoldoende scoorden, want volgens Arcus wilde men niet dat de leerlingen het slachtoffer werden van het slechte beleid. De gemeente Heerlen, die tegen deze nieuwbouw was, werd onder druk gezet, door te dreigen met vertrek.

Het Arcus-College scoort slecht in de ‘Keuzegids mbo-studies’.

Generatie Einstein heeft een gevarieerde leeromgeving nodig. De leeromgeving wordt transparanter en beweeglijker. Alle gebouwen worden optimaal ingericht voor het competentiegericht onderwijs. Omdat de hedendaagse leerling flexibeler inspeelt op veranderingen, is het onderwijs van morgen gebaat bij een moderne, gevarieerde multimediale praktijkgerichte leeromgeving.
Werkgevers willen competente mensen die ook klanten te woord kunnen staan. We kunnen dit dankzij de moderne faciliteiten van onze nieuwbouw op een nog betere wijze invullen.

Jeroen Knigge (Voorzitter College van Bestuur ROC Leiden)

“Het nieuwe ROC stapelt verkeersstromen en functionaliteiten tot één luchtig, oplopend, meanderend gebouw. Een verrassend vormgegeven leerstad waarin alle onderwijsvormen zichtbaar worden.” ROC Leiden

“Het roc stapt over op nieuwe huisvesting: een nieuw gebouw in aanbouw bij het Centraal Station moet in 2013 worden opgeleverd, een ander gebouw aan de Lammenschans is vorig jaar in gebruik genomen. Het pand aan de Lammenschans is in mei 2011 voor € 75,6 miljoen verkocht aan Green Real Estate. De bouwkosten lagen aanmerkelijk hoger: € 91 miljoen. Roc Leiden heeft zich verplicht om na twintig jaar het pand terug te kopen voor een bedrag van € 73.387.096.” Website AOb

“Roc Leiden is onder de strengste vorm van financieel toezicht van de Onderwijsinspectie geplaatst. De ambitieuze nieuwbouw, en de financiering ervan, spelen een belangrijke rol in de problemen, zo blijkt uit de jaarrekening 2011.” Website AOb

[Investeren in nieuwbouw is investeren in professionaliteit]

De afgelopen maanden kon je geen krant openslaan of een actualiteitenprogramma bekijken of het ging over het geld wat de verschillende ROC's de afgelopen jaren hebben gestoken in het realiseren van de nieuwbouw. Was dat nu wel nodig, vroeg men zich af. En was er geen sprake van megalomanie van egotrippende bestuurders? Opvallend was dat het bij de beantwoording van deze vraag het zelden of nooit over het voordeel voor het onderwijs ging.
We moeten ons blijven realiseren dat de ontwikkeling van deze plannen reeds een groot aantal jaren eerder gestart zijn en nu gerealiseerd worden. Waarom komt de discussie nu pas los?
Ook ik ben de trotse bezitter van een nieuw onderwijspand. Een pand waar wij geen eigenaar van zijn maar wat wel ruim 76 miljoen euro heeft gekost. Onder architectuur gebouwd.
Het gebouw is een aanwist voor de stad Leiden, een aanwinst voor de regio. Het uitzicht op het dak is geweldig. Juist onze studenten, of ze nu op het vmbo danwel het mbo zitten, hebben recht op een omgeving waar het gevoel van trots op het beroep, maar ook het gevoel van eigenwaarde, opgekrikt kan worden.
Feit is wel dat, juist door het realiseren van de nieuwbouw, ons ROC veel beter aan kan sluiten bij de ontwikkeling en innovatie van de verschillende branches waar wij studenten voor opleiden. De geavanceerde voorzieningen van bijvoorbeeld de techniek-opleidingen; de toepassingen van de informatica in het onderwijs; de gerichtheid op de praktijk en het meer individueel vorm kunnen geven van het onderwijs zijn door de nieuwbouw en de daarbij horende faciliteiten beter te realiseren. Het opleiden voor een beroep is de afgelopen jaren drastisch veranderd. De veelgehoorde klacht dat het onderwijs achterliep bij het bedrijfsleven kan door de realisatie van de nieuwbouw in ieder geval aangepakt worden. Het bedrijfsleven vraagt om studenten die adequaat zijn opgeleid en die kunnen omgaan met de nieuwste technieken. De verschillende didactische werkvormen vragen meer dan alleen maar lokalen. De oude meuk (18 gebouwen) waar wij uit kwamen was geen garantie meer om daar het predicaat modern onderwijs aan mee te geven.
Het mbo is de kurk waar onze maatschappij op draait maar waar we, met elkaar, te weinig waardering voor op kunnen brengen. Juist daarom is het van belang dat de kwaliteit van het mbo onmiskenbaar is. Juist daarom moeten we professionaliseren en juist daarom moet dat in een omgeving die uitdagend is waar je kunt opleiden en werken aan de toekomst van jonge beroepsbeoefenaren die trots zijn op hun beroep. De mooie gebouwen van de ROC's helpen om dat te bereiken.
Het roc heeft nu eindelijk de financiële verplichtingen die voortvloeien uit de nieuwbouw in beeld gekregen. Ik heb bij mijn aantreden moeten constateren dat de risico’s en verplichtingen die verband houden met de nieuwbouw niet met een druk op de knop duidelijk werden.
Had het nieuwe gebouw aan de Lammenschans per se onder architectuur gebouwd moeten worden? Zoiets ligt altijd heel ingewikkeld. Maar als ik kijk naar wat het geworden is en denk aan de barakken waar we uit komen, dan is dat wel heel bijzonder.

Jelle Marchand (Directeur Economie College ROC Zeeland)

Het regent klachten over het nieuwe prestigieuze hypermoderne twintig miljoen euro kostende schoolgebouw van het ROC Zeeland in Middelburg. Leerlingen klagen over teveel lawaai in de open leerruimtes (alle verdiepingen inclusief het trap-gedeelte vormen een heel grote open ruimte), een gebrek aan voldoende stopcontacten voor laptops, liften die regelmatig kapot zijn, een kleine kantine etc. Ook leraren zijn niet tevreden: er is een tekort aan leslokalen, er zijn te weinig theorielokalen en het aantal zitplaatsen in die lokalen is vaak beperkt. Op toetsmomenten is er een tekort aan afgesloten ruimtes. Er is geen personeelsruimte voor de docenten. Onlangs hebben docenten enkele trendy banken uit het zogeheten 'lokaal van de toekomst' verwijderd om deze ruimte weer om te toveren tot normaal klaslokaal.

[Klachten over nieuw ROC-gebouw]

We geven hier al langer onderwijs maar vandaag is het officiële moment dat we de buitenwereld meedelen dat we hier in een nieuw gebouw zitten. Dit is een gebouw van de 21-ste eeuw en het geeft een antwoord op de nieuwe vragen van de nieuwe studenten van de nieuwe generatie.
Dit gebouw onderscheidt zich in het duurzaamheidsaspect, maar dan in al zijn aspecten zoals de samenleving tussen studenten, onze maatschappelijke verantwoordelijkheid en de rol van MBO-onderwijs in Zeeland. Daar geven we ruimte voor in dit gebouw op een heel praktische manier.

Rob Franken (Bestuursvoorzitter ROC West-Brabant.)

Dit weekend keek ik naar een filmpje op YouTube: Sir Ken Robinson: Bring on the learning revolution! Dit filmpje past naadloos in de zoektocht en in ons denken over meervoudig intelligente jonge mensen en maximale ontwikkeling van talenten van studenten. Dit moet iedereen met gevoel voor onderwijs, gezien en gehoord hebben. Gewoon even kijken, deze 17 minuten maken je rijker in je denken over onderwijs. Sir Ken pleit voor personalized learning. Het bevestigt ons zeer in onze bijzondere besturingsfilosofie waarin juist níet naar eenvormigheid wordt gezocht, maar naar diversiteit en onderscheid. Een grote verscheidenheid van onderwijsconcepten waaruit studenten de persoonlijke en meest passende keuze kan maken, is ons hoge doel. Onze back office strak, eenduidig, standaard en efficiënt ingericht. Onze front office daarentegen, het onderwijs dus, pluriform, meervoudig intelligent, divers en onderscheidend ingericht, als stappen op weg naar personalized learning.
De ontwikkeling van structureel internationaliseringbeleid is ter hand genomen. Immers, zoals beschreven in ‘Onderwijs met Passie’ de wereld is ons leerpark. In de tweede helft van 2009 hebben we een eigen steunpunt in Brussel geïnstalleerd omdat we in ons onderwijsbeleid nadrukkelijk een Europese scope willen uitdragen. Het Florijn College is een ontwikkeltraject begonnen onder naam van multicultureel empowerment. Hoe kunnen we kracht halen uit die veelheid van culturen en levensbeschouwingen?
Ons onderwijs is niet failliet, maar juist springlevend. Gisteravond sprak ik 5 studenten van 3 verschillende colleges, onze gamebassadors. Weer 5 toppers (in spe).
Ik heb een anonieme brief gekregen van een medewerker dan wel een groepje medewerkers. De toon van de brief was zeker niet verkeerd, een punt van zorg werd zorgvuldig geformuleerd, het onderwerp was onderwijs gericht en niet gericht op personen. Niets mis mee, maar waarom anoniem? Dat type brieven ontvang ik zelfs graag, maar dan wel met een open vizier, een naam en een rugnummer. Anonieme brieven passen niet binnen onze organisatie.

Bernard Fransen (Voorzitter College van Bestuur ROC Midden Nederland)

Zo’n megaoperatie [de fusie die tot het nieuwe ROC Midden Nederland leidde] doe je niet zonder externe expertise. Je moet reorganiseren, 250 mensen ontslaan, twee culturen samenvoegen en een nieuwe koers bepalen. Pentascope begeleidt de hele operatie. Dat doen ze fantastisch, in partnerschap. Samen werken we aan draagvlak en vertrouwen, en realiseren we onze nieuwe koers ‘Ondernemend Leren’.

Coen Free (Bestuursvoorzitter ROC Koning Willem I College in Den Bosch. Voorzitter van het Consortium voor Innovatie. Oprichter van ‘School voor de Toekomst’)

[De school voor de toekomst] :

“Architectonische hoogstandjes en ultramoderne technische hulpmiddelen wisselen elkaar af. Het gebouw vormt in alle opzichten de metafoor voor een nieuw onderwijsconcept. Het ‘De Bono Expertise Centrum’ verzorgt trainingen en workshops met het gedachtegoed van Edward de Bono als uitgangspunt: creatief of lateraal denken of denken en handelen buiten de gebaande wegen en paden. Onze trainingen richten zich op De zes hoeden. Het Crealucion (een samentrekking van creativity, luce, solution, innovation en revolution), compleet met een divergentieruimte en een convergentieruimte en kleurrijke skippybalstoelen en andere speelse elementen. De Workplaza en het Cybercafé zijn uitermate geschikt om deze manier van leren in de praktijk te brengen. Om het plein heen bevindt zich de Howard Gardner Room, die grenst aan de Monique Boekaerts Room. De inrichting is geheel afgestemd op de creatieve processen die er plaatsvinden. Tussen de Orange Room en de Green Room ligt de Brainbox, een ruimte voor reflectie en incubatie. Een centraal element is het Metaforum. Een ruimte geschikt voor meetings met meer dan 100 mensen met alle mogelijkheden voor interactiviteit, zoals een interactive voting system. Aan de andere kant van het Metaforum is het Edward De Bonoplein.” De school voor de toekomst

[Studeren op je eigen]

Het verhaal van een journaliste tijdens een rondgang van Coen Free door zijn ROC: “Vooralsnog wordt het open leercentrum alleen nog bevolkt door Oussama, Mohammed en nog een Mohammed. Oussama voelt zich niet helemaal thuis op het college. ‘Het is anders dan de middelbare school. Daar kende je iedereen’. ‘Dit is niet echt een school, meer een warenhuis’, zegt een van de Mohammeds. ’Ik vind het te groot hier. Je bent een nummer, de leraar onthoudt je naam niet eens. Je wordt te veel op je eigen gelaten’. Kennelijk hebben sommige leerlingen geen behoefte aan de zelfgestuurde leerweg. ‘Het maakt niet uit of je afwezig bent, ze merken het niet eens’, zegt de andere Mohammed. ‘Ze gaan ervan uit dat je zelfstandig bent en zelfstandig kunt werken, maar als je ziet hoeveel er stoppen ga je wel twijfelen.’

We merkten het eerst niet zo op, maar we hebben inmiddels een andere generatie leerlingen gekregen. Ze denken anders over school. De werkwijze van docenten sloot niet meer aan op hun denk- en leefwereld. De oude manier van lesgeven paste niet meer; de huidige generatie leerlingen leert op een heel andere wijze dan de vorige.
Ook het Koning Willem I College in Den Bosch heeft onderwijsassistenten. Omdat ze goedkoper zijn, kunnen we meer mensen voor het onderwijs inzetten dan wanneer we alleen docenten aanstellen.
Onze kinderen komen terecht in een onderwijssysteem dat hun grootste gave om optimaal te kunnen leren, hun natuurlijk vermogen tot divergerend denken, eerder doodt dan benut. Tel uit je winst voor een non-lineaire wereld die compleet nieuw denken vereist.
Ons verhaal heeft een roadmap nodig om te kunnen existeren in een wereld, waar we met onze lineaire manier van denken géén oplossing meer kunnen vinden voor de gigantische wereldproblemen. Voor mij is die roadmap het inspirerende boek van Daniël Pink ‘A whole new mind’ die ons 6 allesbepalende competenties voor de 21-ste eeuw leert: Design, Symphony, Play, Storytelling, Empathy en Meaning.
Gaming (Play) veroorzaakt in de hersenen een constante afwisseling van spanning en ontspanning. Tevens een optimale samenwerking tussen de linker en rechter hersenhelft. Gevoegd bij het gevoel van macht te hebben op het verhaal, doet dit in de hersenen een bepaalde stof vrijkomen, die de speler een gevoel van welbehagen en euforie geeft, waardoor hij in een toestand van flow komt, net als bij een drug. De nieuwste onderzoeken geven aan dat games een belangrijke rol kunnen spelen bij het informele leren.
Er kwam een 'interactief leersysteem', waarbij leerlingen geselecteerd worden op leerstijl. In ieder groepje op elke afdeling zijn die verschillende stijlen vertegenwoordigd, zodat ze een hecht team kunnen vormen. Het onderwijs is omgebogen naar wat de student, of deelnemer in roc-jargon, voor ogen heeft als hij of zij kiest voor een opleiding.
Toffler zei: ‘het bedrijfsleven vernieuwt met een snelheid van 160 km/uur, het onderwijs met 15 km/uur’.
BON richt zich in wezen slechts op een zeer beperkte elite en biedt geen oplossing voor het overgrote deel van het Nederlandse onderwijs.
Het Koning Willem I College positioneert zich als community college dat studenten een eigentijdse belevenis biedt, maar tevens trouw blijft aan zijn erfgoed.
Het Koning Willem I College stopt met het gebruik van de term CGO, maar gaat de term: Eigentijds Levensecht Leren gebruiken. Eigentijd Levensecht Leren is o.a. gebaseerd op de zes competenties van Daniel Pink en de vijftien aspecten van zingeving (2010).

Ben Rijgersberg (Directeur Colo, de koepelvereniging van de Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Deze centra zijn inmiddels kleine onderwijsministeries, die veel taken naar zichzelf hebben toegetrokken. Colo is o.a. verantwoordelijk voor de kwalificatiedossiers in het MBO wat resulteert in zeer dikke brochures, berucht vanwege hun vaagheden, de uitgebreide en vaak absurde competentiebeschrijvingen en de volstrekte verwaarlozing van vakkennis. Deze dossiers moeten lesvoorschriften voorstellen, waarin alle vereisten voor de opleidingen staan)

De modernisering van het mbo moet worden afgerond. Deze rijdende trein ligt op koers en mag niet worden gestopt.
Centrale examens zijn niet per definitie slecht, maar in het mbo van nu werken ze niet. Bij een mbo-diploma met waarde voor het bedrijfsleven is de beoordeling van de deelnemer in de beroepspraktijk cruciaal. Dat regel je niet in de Jaarbeurs en evenmin met een soort CBR voor het hele mbo.
Leerlingen moeten het Nederlands vooral leren bij de leerbedrijven, op een beroepsgerelateerde manier. En kijk eerst wat er bij een leerling al in het kwalificatiedossier zit, denk dan pas aan examinering.
[N.a.v. de opmerking dat Mbo-docenten de kwalificatiedossiers te fijnmazig vinden en te weinig op vakkennis gericht.] Dat doet het onderwijs graag: alles afwijzen als je het niet zelf gemaakt hebt. Maar het Colo wordt niet opzijgezet. Kan ook niet: MBO Raad en bedrijfsleven kunnen niet zelf de inhoud van de opleidingen uitwerken.
[n.a.v de recente zware kritiek in de media op cgo] Ik zag een verstandige tweede kamer en een verstandige staatssecretaris. Competentiegericht onderwijs gaat stevig door.

Joost Taggenbrock (Senior Consultant SHL Nederland, projectleider van het project ‘Invoering van de nieuwe competentietaal voor het beroepsonderwijs’)

In opdracht van Colo heeft SHL, een internationaal consultancybedrijf op het gebied van Human Resource Development, het KBB competentiemodel (powered by SHL) ontwikkeld. Dit model is een consistent, samenhangend en geordend geheel van termen. Deze worden gebruikt bij het beschrijven van competenties in de kwalificatiedossiers. Het model kent 25 competenties. Elke competentie bestaat weer uit componenten en gedragsankers.
Intussen heeft SHL een aantal instrumenten ontwikkeld om de competenties die in het model zijn opgenomen, te meten (zoals een online 360-graden competentievragenlijst). Het gebruik van methodiek en instrumenten is voorbehouden aan gecertificeerde ontwikkelaars. Colo gaat samenwerkingsverbanden aan met onderwijsadvies organisaties en leveranciers van onderwijsondersteunende middelen. Deze zogeheten Implementatiepartners bieden ondersteuning bij de bredere implementatie van het model en de kwalificatiedossiers.

John Schobben (Onderwijskundige. Directeur Onderwijs & Ontwikkeling ROC de Leijgraaf)

Als school zijn we het monopolie op kennistoegevoegde waarde kwijt. In de toekomst zijn we in het gunstigste geval ketenpartner in kennistoevoegingen.
Competentieleren staat voor het maximale uit iedere individuele deelnemer halen. Centrale examinering kan alleen maar gaan over het toetsen of een minimale prestatie gehaald is.

Tineke Land (manager Techniek bij ROC Friese Poort)

Het College van Bestuur van ROC Friese Poort bood mij een managementfunctie aan bij Techniek. Ik ben absoluut a-technisch. Dit overkwam me gewoon, geweldig toch? Je moet immers managen en dat je niets van techniek weet, is eigenlijk wel prettig.

Jonne van Diggele (Onderwijskundig adviseur. Ze heeft een eigen bedrijf ‘JVD-onderwijsadvies’. Ze heeft in samenwerking met het ‘Consortium beroepsonderwijs’ een assessorenopleiding ontwikkeld)

In het competentiegericht onderwijs voldoen psychometrische modellen niet meer. De holistische beoordeling vraagt om een andere benaderingswijze. Een beoordeling met alternatieve criteria zoals authenticiteit, actualiteit, relevantie en variatie.
Assessoren zijn competent als zij de vereiste competenties laten zien tijdens de uitvoering van hun taak en rollen.
‘Einsteingeneratie’ , ‘internetgeneratie’ en nog meer termen zijn in omloop als benaming voor de wijze waarop de huidige jeugd met elkaar communiceert. 'Getting connected' is waar het om draait. Onderwijs dat hier op inspeelt, zal de huidige generatie begrijpen en weten te boeien en te binden.

Dr. Ellen Klatter (Zij studeerde onderwijskunde. Adviseur Onderwijs & Research bij de Stichting Consortium Beroepsonderwijs. Lector Didactiek van het Techniekonderwijs Fontys Hogescholen)

Het aanbieden van een realistische ‘probleemcasus’ legt meer nadruk op het toepassen van kennis dan op kennisoverdracht.
De persoonlijke ontwikkeling van de deelnemer staat centraal, dat wil zeggen dat alles in de opleiding ten dienste staat daarvan.
Leerstofgebieden zijn volledig geïntegreerd. De inhoud heeft geen vastliggende volgorde.
De kwalificatiedossiers leiden tot problemen. Niet door de inhoud, maar doordat docenten niet gewend zijn om op basis hiervan lesprogramma’s te maken. De discussie moet dus gaan over de identiteit en de professionaliteit van de docent. Zij moeten trots zijn op het beroepsonderwijs.
Het ui-model laat zien dat competentieontwikkeling een kwestie is van multi-level-learning; het ontwikkelen van competenties vindt alleen plaats wanneer er gesteund wordt op de diepere lagen van de ui. Er kunnen alleen fundamentele veranderingen plaatsvinden op de middelste lagen van het ui-model wanneer er geïnvesteerd wordt in relaties en in contact met de eigen diepere lagen. Dit vereist reflectie! De aanpak van een kernreflectie werkt niet als de bestaande visie van de onderwijsinstelling vooral gericht is op de technisch didactische kant van leren en te weinig op de intermenselijke kant. Voor optimaal leren en schoolontwikkeling moeten de koude en warme kant geïntegreerd aandacht krijgen. Dit vraagt om een openheid naar authentieke communicatie. Of zoals Palmer stelt: 'good teaching comes from the identity and integrity of the teacher'.
Om te komen tot het optimaal opleiden van toekomstige docenten techniek, dient vooral aandacht uit te gaan naar het bewustwordingsproces van de praktijkkennis van de lerarenopleider. Wanneer het gaat om het vormgeven van competentiegericht onderwijs, gaat men daarbij op zoek naar het verwerken van concepten in een authentieke opdracht. Vervolgens spelen thema’s een rol als kennis van mentale modellen en conceptual change, de vaardigheid om dit proces te begeleiden en van feedback te voorzien. Samen vormt dit de Pedagogical Content Knowledge (PCK) van de docent. Daarnaast spelen ook thema’s een rol als identiteitsontwikkeling en een houding van leven lang leren.
Onder invloed van nieuwe onderwijskundige stromingen en leerpsychologische inzichten, zoals het constructivisme, raken we er de laatste jaren steeds meer van overtuigd dat het bij onderwijs en onderwijzen eigenlijk gaat om het leerproces van de lerende. De indruk bestaat echter dat de oriëntatie van docenten techniek vooral gelegen is in de techniek en in technische ontwikkelingen, en minder op veranderingen van onderwijsprocessen. Momenteel zien we gelukkig een verschuiving optreden. De traditionele ordening in schoolvakken vormt daarbij een obstakel.
Wat van Keulen in de bètacanon vooral aanspreekt is, dat de traditionele werkwijze van het bètacurriculum radicaal wordt losgelaten. Niet eerst beginnen met basiskennis, feiten, formules en sommetjes en zo langzaam opbouwen tot de wetenschappelijk stand van zaken wordt bereikt. Mijns inziens pleit hij voor dezelfde uitgangpunten van onderwijsontwerp op basis van inductief leren, als ik eerder heb beschreven.

Anneloes Vogelaar (Docentenbegeleider ROC Da Vinci)

Het Competentiegericht onderwijs is beter dan het oude onderwijs. En dat is wat eigenlijk iedereen zegt.
Een docent wiskunde gaf vroeger drie uur per week 'losse lessen'. Nu moet hij een korte cursus wiskunde ontwerpen voor een specifiek project, zoals in een echte werksituatie het geval is.
Het is nog niet precies bekend hoe die grote, 'integrale' finale eruit ziet. We weten nog niet precies waar we naartoe werken. We zijn dus eigenlijk omgekeerd bezig.

Elke van Balkom (Taaldocent aan het ROC Midden Nederland. Projectleider ‘Taalbeleid’ op unit welzijn)

Deze kinderen moet je geen algemene examens laten doen. Wij als scholen deden dat altijd zelf. Als centrale examens betekenen dat kinderen zakken, dan kan dat niet de bedoeling zijn.
De studenten lossen zelf het probleem waar ze mee zitten op, niet ik. Ik heb alleen een coachende rol.

José Jansen-Gulen (MBO-docente Communicatieve Vaardigheden bij ROC Nijmegen met als specialisme de integratie van IQ, EQ en SQ)

[MBO krant maart 2011]

Ze was MBO-docente van het jaar 2011 en daarmee ook ambassadeur van het beroepsonderwijs.

Ik heb het geluk dat ik in mijn lessen authentiek kan zijn.
Ik heb een studieloopbaanprogramma ontwikkeld, waarin ik IQ, EQ en SQ met elkaar verbind. Onder SQ wordt spirituele intelligentie verstaan. Leerlingen leren luisteren naar hun intuïtie, krijgen les over chakra’s en hun aura en gaan aan de slag met hun enneagram. We leggen het niet alleen uit, we gaan er ook concreet mee aan de slag.
Ze krijgen aikido- of tai chi training. Ze leren daar dat geestkracht ook fysieke kracht geeft.

Wilfred Rubens (Senior beleidsmedewerker bij ROC Gilde Opleidingen. Studeerde Pedagogische Wetenschappen. Hij heeft zelf nooit voor de klas gestaan. Hij heeft een eigen website met publicaties over ict en onderwijs)

[Niet terug naar frontaal-klassikaal onderwijs]

De eisen die anno 2008 aan lerenden worden gesteld verlangen dat leren plaats vindt in complexe, betekenisvolle projecten waarbinnen sprake is van duurzame betrokkenheid van lerenden en van samenwerkend leren. Dit vraagt ook om een onderzoeksmatige benadering van leren, die niet uitgaat van "het juiste antwoord" maar van het ontwikkelen van een onderzoekende attitude.
De rol van just-in-time leren zal steeds belangrijker worden in het onderwijs. Dit houdt in dat lerenden toegang hebben tot informatie op het moment dat zij die nodig hebben. Dit in tegenstelling tot het principe van just-in-case: het aanbieden van leerstof voor het geval dat de leerling die nodig zou hebben.
[Rubens bespreekt panelgesprekken met leerlingen over CGO] Deelnemers van Gilde Opleidingen willen niet terug naar frontaal-klassikaal onderwijs. Deelnemers hebben vaak nog een ‘traditionele’ verwachting van onderwijsgevenden: docenten moeten expert zijn, en deelnemers altijd op alle vragen onmiddellijk antwoord kunnen geven. Deelnemers willen meer uitleg krijgen. Nu moeten zij te veel zelfstandig uitzoeken. Zelfstandig werken onder begeleiding wordt vaak ervaren als zelfstandig werken zonder begeleiding.
Volgens Sir Ken Robinson moet het onderwijssysteem niet worden verbeterd, maar getransformeerd: meer nadruk op persoonlijke ontwikkeling. In feite beoogt competentiegericht onderwijs slechts verbetering, terwijl een veel radicalere verandering vereist is. Op dit moment signaleer ik in de discussies over onderwijs dat we helaas een tegengestelde richting inslaan.
Taal en rekenen op zich zijn separaat lastig betekenisvol te maken voor jongeren en daarom dodelijk voor de motivatie. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs zie je ook een grotere nadruk komen te liggen op taal en rekenen, en op taal en rekenen als aparte examenvak. Het risico ligt op de loer dat dit ten koste gaat van andere bekwaamheden die deel uit maken van modern vakmanschap.
De koers in dit regeerakkoord [Rutte-Verhagen] staat volgens mij haaks op denken over competenties van de 21ste eeuw, een brede pedagogische opdracht, het benutten van diversiteit aan passies, talenten en ambities, modern vakmanschap en integrale beroepsvorming. Op zich is een pleidooi voor meer ruimte voor vakmanschap goed, maar niet als dit in een adem wordt genoemd met een focus op kennis en uniforme toetsen.
Tot dusver weet het onderwijs ontwrichtende innovaties grotendeels buiten de deur te houden. Ik vraag me af hoe dat kan, en hoe lang dat nog duurt.
Sugata Mitra is één van mijn 'helden'. Mitra heeft niet alleen duidelijke ideeën over andere manieren van leren, maar kijkt ook of dit werkt. Daarnaast is hij een inspirerend spreker. Ik was dus blij dat ik hem vandaag tijdens de Onderwijsdagen mocht zien optreden.
Mitra stelde dat een arts uit 1800 een artsenpraktijk van deze tijd niet meer zou herinneren. Voor een docent geldt dat wel. Kennis die je via internet kunt opzoeken, hoef je niet in je hoofd op te slaan, stelde hij.
Mitra ziet een belangrijke rol voor ICT weggelegd. Een voorbeeld waren tien jaar oude kinderen die zelfstandig biotechnologische zaken zoals DNA moesten leren. Mitra is begonnen met een pretest. 5% van de leerlingen had deze test voldoende gemaakt. Via zelfgeorganiseerd leren met behulp van internet werd dit percentage opgehoogd naar 30%. Daarna werden de leerlingen begeleid. Niet door een vakinhoudelijk expert, maar door een 'cloudgranny': een 'oma' die leerlingen uitsluitend aanmoedigd, bewonderd en bekrachtigd. Hierdoor werd de score opgehoogd naar 50%.
Educaching is een woordcombinatie van 'education' en 'geocaching'. Bij geocaching gebruik je GPS-technologie om op zoek te gaan naar een schat. Bij Educaching pas je deze toepassing toe op leren. Je verstopt vraagstukken of opdrachten op locaties en laat je leerlingen op zoek gaan naar die opdrachten. Als zij de opdrachten hebben gevonden, dan moeten zij deze maken en vervolgens hun kennis delen met anderen. Educaching heeft kenmerken van een game, van location-based learning, van ontdekkend leren en van serendipity learning. Lerenden zijn actief bezig met leerstof.
Binnen een servicegerichte, post-industriële netwerksamenleving speelt zelfverantwoordelijkheid voor de inrichting van je werk- en leerprocessen zeker een cruciale rol. Volgens mij is dat een 'revolutionair' -transformatief- proces. We moeten ons niet alleen een nieuwe manier van leren eigen maken, maar ook een ingesleten manier van leren afleren. Ik zou daarbij ook liever niet spreken van "managers of their own knowledge". Dat klinkt erg beheersmatig. Wellicht is "knowledge leaders of knowledge leadership" een betere uitdrukking. Je geeft leiding aan je kennisontwikkeling. Leiderschap impliceert, veel meer dan management, visie, richting en initiatief. En daar gaat het in het conceptuele tijdperk om.
Gisteren brainstormde ik met een aantal collega's over de vraag of de term 'docent' nog wel past bij het onderwijs van de 21ste eeuw. Ik denk van niet en pleit eigenlijk voor revitalisering van de term 'leerkracht'. Doceren wordt vaak geassocieerd met het overdragen van kennis of technische bekwaamheden. De term 'leerkracht' impliceert m.i. precies waarom het gaat: het bekrachtigen van het leren van een lerende.
Als ik De Volkskrant mag geloven, kunnen jongeren niet meer met pen schrijven. Ik vraag me echter af: wat is het probleem?

Karin Winters (Procescoordinator ICT op ROC Midden Nederland)

Aan alle kanten worden de onderwijsondersteunde kleiklompen afgebrand en verguisd. Omdat het MBO de afgelopen jaren dichtgeslibd is met BIO-lozen en zij-inzeilers is er echter een grote behoefte ontstaan aan deze kleiklompen.
Willen we echt terug naar platte eenzijdige kennisoverdracht: lees een boek en schrijf de vragen over? Nee, de eindtermen dat is wat! Alle MBO opleidingen leiden dan op tot antiquair of archeoloog.
Afremmen of stoppen met de invoering van CGOmaakt niet dat het MBO onderwijs kwalitatief ineens een stuk beter wordt, daarvoor zullen we eerst afscheid moeten nemen van de mensen die zich ongenuanceerd blijven verzetten tegen welke verandering of vernieuwing dan ook. Natuurlijk gaat er veel niet goed, maar wat mij betreft ligt dat niet aan het competentiegerichte opleiden, maar aan de competenties van diegenen die dat onderwijs vorm en inhoud moeten geven.
Alle inwoners van Nederland hebben recht op het “genieten” van onderwijs.

Tonnie Kroesen (Teamleider ROC Deltion College)

Op onze school zullen in de toekomst nagenoeg alle boeken uit de schooltas verdwijnen. Het boekengeld is een enorme kostenpost in het gezin. Bovendien zorgen zware boekentassen voor fysieke problemen.
Alles wat de student nodig heeft voor de studie, wordt digitaal aangeboden. Ze kunnen uitprinten wat ze willen. Het zijn allemaal bijkomstige voordelen. Er is voor deze vorm gekozen omdat de techniek sneller verandert dan in boeken kan worden weergegeven. Boeken zijn te statisch. Wat vandaag aan de orde is, is morgen alweer achterhaald.

Tineke Sijp (Stafmedewerker ROC Horizon College Hoorn; leider van het project ‘flexibele zorgkolom’ uitgevoerd met behulp van subsidie van het Innovatiearrangement) [Niet kennis maar gedrag staat centraal]

Niet kennis, maar gedrag staat centraal in de nieuwe zorgopleiding. Leerlingen hoeven straks niet meer eerst allemaal vakken langs om kennis op te doen die ze vervolgens moeten toepassen in de praktijk. Vragen die de praktijk oplevert, worden verwerkt op school, en niet andersom.

Kuny Bouman (ROC Aventus, coördinator van het Expertisecentrum Taal)

Wij willen dat leerlingen binnen hun vakgebiedvoldoende taalvaardig worden.
Zo moeten de talige handelingen binnen het beroep geïnventariseerd worden op basis van eigen kennis van de beroepspraktijk.

Tiba Bolle (Projectleider van het project 'Taalontwikkeling in het mbo – taalcoaches aan de slag in vakteams')

[Geen plek voor vakdocent in nieuwe onderwijsstructuur]

Ik zie niets in verandering van taalonderwijs, in de wijze die door docenten wordt verzonnen. Docenten zijn uitvoerders. Als je verandering wilt, doe je dat vanuit de top, eerst bestuur en directie, dan het management, want die bepalen allemaal hoe het zal gaan.

Magda Bruin (Sectormanager mbo bij Kennisnet)

De invoering van een nieuwe kwalificatiestructuur in 2010 is de wens van het beroepsonderwijs zelf en niet van de ‘onderwijsmaffia’.
U vindt op internet een filmpje, 2 foto’s en wat tekst over zwaartekracht. Door de informatie samen te voegen arrangeert U een leereenheid, hierbij wordt er een eigen betekenis aan gegeven. Er lijkt sprake te zijn van een nieuwe rol voor de docent, die van ‘arrangeur’.

Cor Brandwijk (MBO-docent)

Als leerlingen kunnen ervaren dat ook de docent nog steeds veel leert is dat zeer waardevol. De docent laat daarmee zien dat hij waardering heeft voor de leerlingen en veel van hen leert. Leerlingen ervaren dit als attentvol gedrag.
In het huidige competentiegericht onderwijs is het erg belangrijk dat je leerlingen traint in het kunnen benoemen van hun leereffecten.

Wijbe Bekkema (Coach op MBO ROC Landstede Harderwijk in de opleiding voor de detailhandel. Wijbe heeft geen achtergrond in de detaihandel, hij is theoloog)

[Scholen zijn beter af zonder die oude garde] [De school moet zich aanpassen aan de jongeren]

Dat een derde van de leraren binnenkort met pensioen gaat, is een zegen voor het onderwijs. Starre opvattingen blokkeren de onderwijsvernieuwing. Nu meenden we vroeger dat we de gedachten en ideeën van volwassenen konden overdragen op jongeren door het ze duidelijk te vertellen. Dat was een goede opvatting en een goede werkwijze maar die werkt nu absoluut niet meer. Het onderwijs zal zich dienstbaar moeten opstellen naar de huidige jongeren. En die wachten niet meer op die oude vorm van kennisoverdracht. Laten we hopen dat die geluiden snel met pensioen gaan. Ze blokkeren het onderwijs in hoge mate. De jongere leert niet meer door het horen. Mensen uit de onderwijswereld horen dat te weten.
Jongeren zitten niet te wachten op docenten voor de klas die wel even de waarheid en de feiten komen opleggen.
De mens van deze tijd en zeker ook jonge mensen leven steeds minder vanuit een extern waarheidbesef. Waarheid, werkelijkheid en dus persoonlijkheid worden meer en meer gevonden en ingekleurd in wat we meemaken, in wat we doen. De beleefde werkelijkheid is ook bron van zin en motivatie. Deze mentaliteit brengt met zich mee dat we in het onderwijs af moeten van het ongevraagd overdragen van kennis, kennis die een voorbijgaande generatie wel belangrijk vond. Een situatie waarin één docent voor de klas staat met zogenaamde relevante informatie voor dertig leerlingen in een klaslokaal, is niet meer van deze tijd.

Lily Guyt (Education manager bij ROC Leeuwenborgh Opleidingen. Ze won een prijs van het Consortium voor Innovatie)

De overprikkeling en eenzijdige belasting van de hersenen via de zintuigen, in de huidige maatschappij, creëert onrust en onbalans tussen beide hersenhelften. In de afgelopen jaren worden we binnen het onderwijs geconfronteerd met een veranderde deelnemer, en een eenzijdige lessentabel. Om talent te ontdekken en te ontwikkelen is balans tussen beide hersenhelften, tussen lichaam en geest, en tussen inspanning en ontspanning noodzakelijk. Dit vraagt een onderwijsaanbod waarbinnen beide hersenhelften geactiveerd worden, en ook aandacht is voor fysieke ontlading.

Erik Luigies (ROC da Vinci College. Coördinator bij ‘Stichting Kenniscentrum Peer Support’. Peer Support wil zeggen: leerlingen begeleiden/geven uitleg aan jongerejaars)

[Stichting Kenniscentrum Peer Support]

Het is inmiddels algemeen bekend dat mensen het meest leren van uitleggen aan anderen, en het minst van lezen en horen.
Sociaal constructivistisch leren kan niet bestaan zonder Peer Support. Peer Support is bij uitstek gebaseerd op samenwerken en samen leren.
De kennis en vaardigheid die docenten hebben van de computer en van het vinden en verwerken van informatie steken soms schril af tegen de kennis en vaardigheden van veel leerlingen op dit gebied.
Informatie kan de leerling op elk moment zoeken op het internet, in een door hemzelf gewenste vorm en op een door hemzelf gewenst niveau. Links zorgen ervoor dat je steeds bij de juiste auteurs komt. Daar is de leraar niet meer voor nodig.
Een leerling zei eens: “Van een leraar moet ik het maar aannemen en verder mijn mond houden, met een medeleerling kan ik discussiëren en als hij meer weet dan ik, dan zal ik in de discussie van hem leren.”
Peer Support is goedkoop in de exploitatie en eenvoudig in de uitvoering.
Ik sprak laatst een leerling die verpleegster wilde worden, maar niet kon rekenen. Dat ze een spuit moest vullen, had ze nooit bedacht. Bij Peer Support praten leerlingen over dit soort praktische zaken.
Mijn devies: leer de docent het primaire beheersgedrag af en laat hem de coach zijn die leerlingen laat presteren.

Bart Havenaar (Docent ROC Arcus College)

We gaan gebruikmaken van 'leercoaching'. In de eerste weken wordt van elke deelnemer bepaald welke leerstijl deze heeft. Vervolgens formeren we leercoachgroepjes van vier deelnemers met elk een andere leerstijl. Zij gaan de rest van het jaar aan de slag met opdrachten. Elke week bespreken ze elkaars vorderingen in hun eigen groepje met de docent als leercoach. Zo leren ze van elkaars ervaringen én elkaars aanpak. De docent legt de afspraken die binnen het groepje worden gemaakt vast in een contract.

Peter Blees, Peter Janssen, Jan van der Laan, Els van Riel (Communicatie-adviseurs bij resp. ROC Eindhoven, Mondriaan College, Nova College, ROC Twente)

[Handreiking Competent Communiceeren]

Adviezen voor bestuurders van ROC’s, hoe aan leerlingen en ouders het competentiegericht onderwijs uit te leggen:

Presenteer de vernieuwing niet als van boven opgelegde verplichting.
Vermijd in alle communicatie-uitingen het typische vernieuwingsjargon. Dus geen woorden als contextrijke omgeving, loopbaancoach, beroepshouding, deelnemer.
Benadruk niet het revolutionaire karakter van de vernieuwing. Geef aan dat er sprake is van een geleidelijke vernieuwing.
Kies niet voor een verdedigende toon. Leg uit dat de vernieuwing een wens is van werkgevers en van leerlingen en hoe de school deze vernieuwing gebruikt om tot nog beter onderwijs te komen.
Maak duidelijk wat de vernieuwing betekent voor de rol van de docent en de leerling. Gebruik geen populaire termen als ‘docent als coach’ en ‘student als regisseur van zijn loopbaan’, maar maak wel duidelijk dat de taak van de docent breder is dan vroeger en dat in het nieuwe onderwijs een passieve houding van de leerling niet past.
Laat anderen het verhaal vertellen. B.v. de leerlingen.
Leg uit dat leerlingen niet aan hun lot worden overgelaten.
Maak duidelijk dat theorie belangrijk blijft.

Uit de voorbeeldbrieven, bestemd voor de bestuurders om te versturen naar leerlingen resp. ouders:

ROC naamgaat uit van 25 competenties die uit verschillende onderdelen (componenten) bestaan. Zo bestaat bijvoorbeeld de competentie samenwerken en overleggen uit onder meer de volgende componenten: afstemmen, proactief informeren en bevorderen van de teamgeest.
Wij beschikken over moderne werkruimtes die van alle gemakken zijn voorzien. Heeft een leerling een vraag, dan kan hij die altijd stellen aan een medeleerling. Of aan een docent. Er is altijd een begeleider aanwezig om hen op weg of verder te helpen.

Mathieu Weggeman (Hoogleraar Organisatiekunde, gespecialiseerd in kennis- en innovatiemanagement. Spreker op onderwijscongressen)

De wet van Weggeman (de wet van de afnemende halfwaardetijd): “Door de steeds kortere halfwaardetijd van kennis neemt de waarde en relevantie van kennis af. Voor mensen die veel weten, is de absolute afname groter dan voor degene die minder weet. Daarom geldt: hoe slimmer, hoe eerder dom.”

[MBO krant september 2009]

Werk ongemotiveerde docenten de deur uit. Als dat niet lukt, moet je er voor zorgen dat zij zo min mogelijk schade aanrichten. Zorg dat zij zo min mogelijk in contact komen met jongere, gemotiveerde collega’s. En ga er hard tegenaan in het functioneringsgesprek: er hoeft niet elk jaar een periodiek bij.
Goede managers moeten inspirerende leiders zijn. Denk aan Ghandi, Martin Luther King en Barack Obama. Met het pure managen, de administratieve taken, zijn zij hoogstens een dag in de week bezig. De rest van de tijd zijn ze bezig met visieontwikkeling en motiveren en inspireren ze de mensen.
In een hele korte tijd is de Einstein-generatie heel anders. Onderwijsorganisaties hebben de afgelopen jaren zich meer bezig gehouden met het verzetten van de ligstoelen op het dek van de Titanic dan dat ze fundamenteel hebben gezegd: durven we nu dingen aan te bieden die gebruikmaken van die vaardigheden van multitasking en parallel processing. Het gaat er om dat je je onderwijs afstemt op de snelheid en de productiviteit die jonge mensen hebben. Dat is volgens mij te weinig gebeurd. Daardoor is de kloof te groot geworden en krijg je allerlei kritiek van ouders en leerlingen over de traagheid van het onderwijs.
Willen docenten beter functioneren, dan moeten zij zich willen inleven in de werkelijkheid van hun leerlingen. Ik verbaas me er over dat je de belevingswereld van jongeren zo weinig terugziet in de wijze waarop onderwijs wordt vormgegeven. Er is echt een kloof tussen les en leefwereld. Je moet gebruik maken van hun vermogen om te multitasken, de dynamiek, de snelheid. Die jongeren zitten thuis te gamen, betreden dan een onbekende werkelijkheid, leggen allerlei causale verbanden en bereiken zo een hoger level. Waarom sluiten de lessen daar niet op aan?
We moeten maar eens vreselijk ons best gaan doen om de aansluiting te vinden bij de nieuwe generatie jongeren: ‘bridging the gap’.
Is je docentschap een gemakkelijke manier om goed geld te verdienen? Of ben je echt betrokken en je bewust van het maatschappelijk belang van je werk? Ik vind dat je je werk serieus moet nemen. En beseffen dat je jouw vrijheid kunt “kopen” door je werk goed te doen. Prettig voor je werk, voor je leerlingen en voor je manager.
Waarom zou je geen Engels geven in het Frans? Jongeren kunnen makkelijk omgaan met een dubbele datastroom.
[Als lid van de Raad voor Cultuur] Het onfatsoen kan te lijf worden gegaan door in het onderwijs veel meer tijd en aandacht te besteden aan kunst en cultuur, te beginnen op de basisschool. Niet alleen als apart vak, maar vooral geïntegreerd in alle andere vakken, zowel in de alfa-, gamma- als bètavakken. Het uit het hoofd voordragen van 'The Tyger' van William Blake (als onderdeel van het vak Engels) is even relevant als het met elkaar in socratisch gesprek gaan over de waarde van Marina Abramovic's performance 'The artist is present' (bijvoorbeeld bij biologie).

Ankie Verlaan (Bestuurder ROC Amsterdam; lid College van Bestuur van de Hogeschool en de Universiteit van Amsterdam. Verlaan staat met € 341.000 euro op de derde plaats op de lijst van veelverdienende onderwijsbestuurders)

[Respect voor het onderwijs]

Ik vertelde mijn leerlingen dat het Engelse woord voor broek 'trousers' is. Ze staarden me glazig aan. 'Waarom is het niet "trouser"', zei iemand. 'Het is toch ook enkelvoud in het Nederlands: broek'. Ik ben toen naar het kledingmuseum met ze gegaan. Om te laten zien wat broeken zijn en hoe ze vroeger gemaakt werden. En dat zo'n broek uit twee pijpen bestond, meervoud dus. Die praktijkgerichte aanpak, dat is competentiegericht leren.
Structuurverandeingen zijn wel gerealiseerd (ROC-vorming, Tweede Fase etc.) maar de pedagogisch-didactische vernieuwingen zijn vastgelopen op de overtuigingen van traditionele kennisgerichte vakdocenten.
De voorzitter van BON vaart weer eens op de van hem bekende wijze ongenuanceerd ten oorlog met aannames die hij nergens onderbouwt. Hij beschouwt het competentiegericht leren als de veroorzaker van alle ellende en wil terug naar het oude model van uitsluitend kennisoverdracht. Generaal Verbrugge zou met minder dédain over coaches en begeleiders moeten spreken. Weg met BON.

----------------------------------------------------------------

HET HOGER BEROEPSONDERWIJS (HBO)

“Een competentie is een interne bekwaamheid om extern gedrag te vertonen dat voldoet aan externe normen. Een competentie is een onzichtbare persoonseigenschap en wordt zichtbaar vanuit competent gedrag. Omdat alle gedrag een integratie is van cognitieve, emotionele en fysische elementen geldt dit uiteraard ook voor competent gedrag.” Fontys Hogeschool

"Studenten moeten niet per sé veel les krijgen want anders vermindert de motivatie voor zelfstudie." Joke Snippe (Lid College van Bestuur Hogeschool InHolland, verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs)

"Voor mij zit de zin van kennis creëren niet in de opbrengsten maar in de dialoog zelf, in de hier-en-nu-ervaring. In de relatie met de ander. Ik ben minder op actie en meer reflectie-gericht." Anke Tigchelaar (Lerarenopleider IVLOS, Utrecht)

"Jongens zijn niet luier dan meisjes. Wel moeten ze nog wennen aan het onderwijs en aan het poëziealbum, dat wij e-portfolio noemen." Ab Bobbink (Docent Academie voor Gezondheidszorg Avans Hogeschool)

"Persoonlijk vind ik competentiegericht onderwijs geweldig, omdat je de theoretische vakken niet uit het hoofd hoeft te leren." Student Bedrijfseconomie aan Hogeschool Inholland Suriname (te lezen op de website van Hogeschool InHolland)

Jos Elbers (Voorzitter College van Bestuur Hogeschool InHolland á € 227.109 per jaar)

Elbers voerde snel over de hele linie het nieuwe leren in wat grote chaos tot gevolg had en een rigoreuze reductie van het aantal contacturen tussen docenten en studenten. Studenten werden aan hun lot overgelaten, sommigen eisten hun collegegeld terug. Docenten kregen noch de ruimte noch de tijd hun werk naar behoren te doen, er heerste een angstcultuur. Er ging maar heel weinig geld naar de onderwijsopdracht, wel veel geld naar modieus management, bureaucratie, nieuwe gebouwen, overnames, commerciële nevenactiviteiten, marketing, benefietgala’s, filmfestivals, sportsponsering etc. In 2005 kwam InHolland negatief in het nieuws door ontevreden studenten. Het lukte InHolland om de klachtensite 'Injeholland.nl' te laten verwijderen. Na zijn vertrek bij InHolland bleef Elbers nog 4 jaar formeel als adviseur op de loonlijst staan, voor hetzelfde topsalaris aangevuld met een niet aflatende stroom van bonnen en declaraties, zoals de inbouw van een tv in zijn auto, extra pensioenstortingen, bonussen, een uitbundig afscheidsfeest en een reis voor hem en zijn vrouw naar Zuid-Frankrijk.

Alleen als je risico’s durft te nemen, ben je in staat grenzen te verleggen en verder te komen. Dat moet het onderwijs willen.
Zowel studenten als docenten blijken voor het overgrote deel bijzonder positief over competentiegericht onderwijs, deze andere manier van vergaren van kennis en kunde. Maar ook de buitenwereld steunt ons hierin. Ouders spreken hun waardering uit voor de manier waarop studenten hun pakket kunnen laten aansluiten op hun persoonlijke belangstelling en capaciteiten, het bedrijfsleven herkent de vele mogelijkheden van onze studenten die zowel algemeen als gespecialiseerd worden opgeleid. [2005]
De kritiek die ons vorig voorjaar bereikte, met scherpe publicaties in de kranten en op tv, steekt nog wel. Waarover de studenten ontevreden waren, en vooral dat dat zoveel impact kreeg, dat verbaasde ons. Het ging namelijk voor een groot deel om elementen die relatief eenvoudig weg te nemen zijn. Roosters tijdig aanleveren, e-mail op tijd beantwoorden, dat soort zaken. Maar wat door de media niet in de beeldvorming werd meegenomen is het feit dat de studenten over het algemeen buitengewoon positief waren over het nieuwe onderwijssysteem. Over de manier waarop we omgaan met competentiegericht onderwijs. Terwijl dat uiteindelijk toch is waar het om gaat. [2005]
De nieuwe wereld eist meer zelfwerkzaamheid en binnen ‘InHoland’ staat het nieuwe leren dan ook centraal. Er zijn wat problemen maar dat zijn kinderziektes verbonden aan de radicale hervorming van het systeem
Caoutchouc-management, dat hebben we dus niet willen plegen. Je weet wel, van dat rubberen, onvaste gedrag.
Dat moderne vormen van onderwijs leiden tot bezuinigingen op lesuren, werp ik verre van mij.
Het is, lijkt het wel, bon ton geworden om te zeggen dat het hoger onderwijs te veel geld besteedt aan zaken die niets met het onderwijs te maken hebben. Op dit punt hoef ik niet te nuanceren. Op dit punt kan ik u gerust stellen. Wij hebben onderzoek laten doen naar onze overhead door het Bureau 4iTrust. De boodschap is dat wij zuinig zijn met ondersteuning en secundaire processen, zoals een goed huisvader betaamt.
Als een student denkt dat hij consumptisch achterover kan hangen, alleen maar kennis aangeboden krijgt en niets zelf hoeft te doen dan is hij bij ons niet goed thuis.
[In gesprek met Harry Starren:] Wij proberen studenten een ondernemende houding bij te brengen. Het gaat om gedrag, uitstraling, wat ben je wat wil je zijn. Wij vinden dat studenten die afstuderen die ondernemende houding in zich moeten dragen. En die moeten dat ook nog eens in een internationale context kunnen presenteren. Het kan niet zijn dat studenten die in het hbo afstuderen die twee elementen niet in zich dragen. Studenten leren dat ondernemen op kennis gebaseerd is, die leren de ondernemingsfuncties, die leren dat daar een zekere boekhouding bij hoort.

Geert Dales (Voorzitter College van Bestuur InHolland. Hij was hiervoor burgemeester van Leeuwarden en wethouder van Amsterdam, waar hij hoofdverantwoordelijk was voor het Noord-Zuidlijn-debacle met een kostenoverschrijding van tot nu toe al ruim € 1 miljard)

Alle eerstejaarsstudenten van Hogeschool InHolland moeten een convenant tekenen waarin ze verklaren aanwezig te zijn bij colleges, actief mee te werken aan groepsmatige projecten, bereid te zijn om jongere collega-studenten te begeleiden en zich serieus in te zetten voor de studie. Wij beloven in het convenant dat de roosters twee weken voor de start van de onderwijsperiode beschikbaar zijn. Cijfers van tentamens en examens worden binnen vijftien werkdagen bekend gemaakt en de eerstejaarsstudenten krijgen minimaal twintig contacturen per week.
Als China zich op de huidige manier blijft ontwikkelen is Europa straks het continent van de simpele massaproductie en doen de Chinezen het werk van hoogopgeleiden. Dan moeten wij de T-shirts en truien van de Chinezen maken. Kortom de budgetten voor het hoger onderwijs moeten omhoog.
Het hoger onderwijs moet veel ambitieuzer zijn als het gaat om aandacht voor en beleid rondom internationalisering. Onze studenten moeten een deel van hun studie daadwerkelijk in het buitenland doorbrengen. Gaat dat niet vanzelf, dan moeten we het maar verplichten.

Het is al jaren een publiek geheim dat veel HBO-studenten heel gemakkelijk hun diploma krijgen zodat hogescholen de diplomabonus kunnen innen. In 2010 kwam naar buiten dat honderden langstudeerders van de opleiding ‘Media en Entertainment Management’ van hogeschool InHolland zonder noemenswaardige inspanning hun diploma kregen buiten de examencommissie om. Daarop besloot InHolland om zelf een onderzoekscommissie in te stellen onder leiding van Gerd Leers, een goede vriend van Dales. Volgens deze commissie werd er niet gefraudeerd want 'de directie wist van niks en de docenten hadden in deze zaak geen financieël voordeel'.

Ik ben blij met het rapport Leers, want nu weten we tenminste hoe het zit. Gelukkig is niets gebleken van fraude. In dat opzicht ervaar ik het rapport als vrijspraak. De grote aantijgingen, dat het zou gaan om financieël gewin, hebben volgens de commissie geen enkele rol gespeeld. En ze zijn er diep ingedoken, dus als er iets was geweest hadden ze het echt wel gevonden.
Het team van ‘Media en Entertainment Management’ is een betrokken en gedreven team. Ze hebben het uit betrokkenheid met de studenten en dit onderwijs gedaan. Ze hebben veel ruimte gekregen, maar daarbij hoort ook verantwoordelijkheid afleggen en daar heeft het aan ontbroken. Het is voor mij een grote sensatie waarom niet één van die mensen iets gemeld heeft. Sommige docenten vonden dat er dingen gebeuren waarvan ze zeiden ‘dat is toch niet goed’. Maar niemand heeft de moeite genomen om de telefoon te pakken en dat te melden. Er is nooit een klacht ingediend, niet bij mij maar ook niet bij mijn collega’s, ook niet via de klachtenprocedure of de MR of al die andere kanalen waar ze zich hadden kunnen uiten. Bij een professionele attitude hoort ook je mond open doen als je ziet dat er iets gebeurt dat je niet kunt billijken. Ik verklaar het uit de attitude van ‘wij docenten, wij hebben die vrijheid en wij gaan die ook nemen en wij gaan problemen die ontstaan zelf oplossen.’ [Zeventien medewerkers van hogeschool Inholland hebben de Onderwijsinspectie laten weten dat er binnen de hogeschool ongewenste druk op hen is uitgeoefend om studenten snel te laten afstuderen. Dat staat in een tussenrapportage van de inspectie.]

Dales verdiende bij InHolland € 223 000 per jaar, ruim boven de Balkenendenorm. Zijn vertrekpremie zou tenminste anderhalf maal dat jaarsalaris bedragen, maar de betrokkenen geven daar geen uitsluitsel over, vanwege de wet op de privacy. In 2005 schreef Dales in Vrij Nederland het artikel [Geert Dales: ‘Alle salarissen moeten op tafel’]. Hieruit:

Alles moet op tafel. Want het is publiek geld en daar moet publiekelijk verantwoording over worden afgelegd.
Ik vind dat er maar eens een eind moet komen aan het graaigedrag van topbestuurders.
Ik kom weleens zo’n bestuurder tegen, die niet eens een fatsoenlijke toespraak kan houden. Dan denk ik: wat heeft hij dat ik niet heb? Ja, een salaris van een paar honderdduizend meer.

Doekle Terpstra (Voorzitter College van Bestuur Hogeschool InHolland vanaf 2010. Hij was hiervoor voorzitter van de HBO-raad)

Het beeld dat in de media wordt gecreëerd over diplomafraude is een karikatuur.
[Tegenover kritische ouders en studenten.] Ik sta hier met pijn in mijn buik, maar de zaken die niet in de haak zijn, vonden plaats in het verleden, tijdens een ander bestuur. Wij gaan Inholland weer in z'n kracht zetten. Er zal geen student met een onterecht diploma deze school verlaten.
Ik heb mijn strijdbaarheid uit mijn CNVperiode weer helemaal terug. Mensen blijven met de tengels van onze hogeschool af!
Hogeschool InHolland gaat kijken of de diploma’s die ten onrechte zijn afgegeven, moeten worden ingetrokken. De bokken moeten van de schapen gescheiden worden. We trekken hier een principiële lijn.
We geven geen schadevergoeding aan oud-studenten. Wij zijn niet de partij om financiële schadevergoeding uit te keren. We gaan inhoudelijk op onderwijs iets aanbieden.
Mochten er studenten zijn die bij een werkgever worden afgewezen vanwege hun Inholland diploma, dan neem ik persoonlijk contact op met het bedrijf. Maar die signalen krijgen wij helemaal niet.
Het inspectieonderzoek richt zich op 5 van de 90 opleidingen. 85 opleidingen voldoen in alle opzichten aan de kwalitatieve eisen. [Er zijn slechts vijf opleidingen onderzocht, waarvan er vier als hbo-onwaardig werden beoordeeld. Over de andere 85 zegt het onderzoek niets.]
Ik zeg geen sorry. Ik ben niet verantwoordelijk voor wat er in het verleden gebeurd is.
Ik heb geen zin om op prof. Heertje te reageren.
Volgens Nuffic studeren er 42500 studenten in het buitenland en dat is wat mij betreft te weinig. Iedere HO-student zou iets in het buitenland moeten doen.
De bibliotheekcollectie van Hogeschool Inholland zal per september 2015 volledig digitaal zijn. Een stevige opdracht, maar een prachtige innovatie.

Ron Bormans (Voorzitter College van Bestuur van de Hogeschool HAN)

Ik weiger excuses te maken voor de gebreken die de Onderwijsinspectie heeft geconstateerd. Dan zou ik consciëntieuze en hardwerkende collega’s afvallen.

Paul Rüpp (Bestuursvoorzitter Avans Hogeschool)

Ik erger mij aan de algehele kritiek op het hbo. Er zijn ongeveer 1200 hbo-opleidingen in Nederland, waarvan er maar een paar niet deugen. De rest deugt dus wel.

Pim Breebaart (Voorzitter College van Bestuur van de Haagse Hogeschool. Hij studeerde sociologie. Hij heeft talrijke nevenfuncties waaronder Voorzitter Raad van Toezicht Rivierduinen, Lid Raad van Advies Vereniging Toezichthouders in het Onderwijs, Lid Raad van Commissarissen Rinogroep Utrecht)

Aan de Haagse Hogeschool worden studenten ingezet om allochtone studenten uit de hoogste klassen van havo en mbo te begeleiden; ze krijgen daar studiepunten voor. Ze leren immers de zeer belangrijke vaardigheid Begeleiden die ze de rest van hun leven kunnen gebruiken.
Veel allochtonen stoppen met hun studie. Zonde. Daarom moet er extra geld komen voor begeleiding. Ik denk aan 1000 euro per allochtone student voor de hogescholen in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam.
De sociale en emotionele aspecten van het studeren zijn veel belangrijker dan welke onderwijskwaliteit ook.
Voor de meeste docenten is hun werk een instrument voor iets anders. Geld verdienen, lange vakanties of werkzekerheid behoren tot de respectabele motieven. Maar deze motieven raken niet de kern van het beroep.
HBO-raadvoorzitter Guusje ter Horst heeft niets te zeggen over het salaris van hbo-bestuurders. De HBO-raad moet van de beloningsstructuur van de bestuurders afblijven. Hun werkgevers gaan over hun salaris, en dat zijn de raden van toezicht. Ook over onderwijskwaliteit heeft de vereniging van hogescholen weinig te zeggen. Zo kan Ter Horst wel eisen dat er geen diplomafraude meer zal zijn, maar welk middel heeft ze om dat te sturen? Geen enkel. Op instellingsniveau maakt men eigen afwegingen. Ze zou misschien minder hoog van de toren moeten blazen. Een branchevereniging moet zich heel bescheiden opstellen. Ter Horst stapt met open ogen in de valkuil die door voormalige voorzitters Frans Leijnse en Doekle Terpstra zo goed werd herkend.

Wim Boomkamp (Bestuursvoorzitter Saxion Hogeschool. Hij stond in 2010 met € 197 622,-- op de negende plaats op de lijst van HBO-veelverdieners)

Saxion Next, de niet-bekostigde tak van Saxion Hogescholen, biedt de deeltijdopleiding ‘Complementary and Alternative medicine’ (CAM) aan. Daarin zijn kruidengeneeskunde, naturopathie (quantum touch, energetische genezing), homeopathie, traditionele chinese geneeskunde en acupunctuur de belangrijkste specialismen. In 2009 moest de opleiding zich voor het eerst door de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie laten keuren. Visitatiebedrijf Hobéon schreef een positief adviesrapport. Maar de NVAO was niet overtuigd. Zij liet een verificatiecommissie het werk doen. Die commissie veegde de vloer aan met de opleiding: de lesstof is niet op wetenschappelijke inzichten gefundeerd, de wetenschappelijke basis is dun. De boeken voor anatomie voldeden niet aan de standaard. De opleiding is niet langer erkend. “Het bestuur van Saxion Hogescholen herkent zich niet in de nominatie van de opleiding CAM voor de meester Kackadorisprijs 2010 [van de Vereniging tegen de Kwakzalverij]. Ik kan alleen aangeven dat wij 100% achter deze opleiding staan. In juni 2009 is de opleiding CAM gevisiteerd en beoordeeld door Hobéon: de opleiding werd op alle onderdelen positief beoordeeld.”

De hogeschool gaat tegen het besluit tot afkeuring in beroep. De verificatiecommissie was niet objectief.
Als je niet gelooft in alternatieve geneeskunde, kun je bewijzen dat het niet klopt; als je er wel in gelooft, kun je bewijzen dat het wel klopt.

Corrie Eriks (Manager Bedrijfsvoering Hogeschool Windesheim Zwolle)

In april 2011 stelde de onderwijsinspectie vast dat nog al wat door hun onderzochte HBO-opleidingen HBO-onwaardig zijn. Alle opleidingen werden eerder positief geaccrediteerd door de NVAO. Brief van Corrie Eriks gericht aan studenten Journalistiek:

In mei 2011 wordt de opleiding Journalistiek gevisiteerd in het kader van het periodieke accreditatieproces. Accreditatie is een keurmerk dat aangeeft dat een opleiding aan minimale kwalitatieve maatstaven voldoet.
De NVAO (Nederlands- Vlaamse Accreditatie Organisatie) wil spreken met studenten. Bij deelname geven we je een vergoeding van € 150,--.
Voorbereiding vraagt 4 avonden. Alle avonden warm eten. Je doorloopt een intensief trainingsprogramma, inclusief proefvisitaties. De training wordt gegeven door Corrie Eriks, Peter Karstel (directeur School of Media Hogeschool Windesheim) en Hans Invernizzi (Hoofd praktijkbureau Windesheim).

-------------------------------------------------------------------------

HET HOGER BEROEPSONDERWIJS: DE PABO'S

”Kan iemand mij zeggen wat het nut is van het maken van staartdelingen en een vlekkeloze spelling?" Pabo-studente

"Wekelijks lees je wel weer dat de pabo zo slecht zou zijn, omdat men er geen rekenen of taal meer leert. Ik vind het een gotspe. De pabo’s werken hard aan spellen en rekenen en het is van een ongekende brutaliteit om de opleidingen alleen daarom in de hoek te zetten." Luc Stevens, Directeur NIVOZ

"Zou ‘jezelf leren kennen’ niet het belangrijkste vak van de lerarenopleiding moeten zijn?" Wilma van Esch (Ontwikkelaar van de Minor ‘Persoonlijke en Professionele Ontwikkeling’ voor Fontys Pabo Eindhoven)

"Als het onderwijs nooit aan innovatie gedaan had, dan zaten leerlingen nu nog steeds in een klooster met een ganzenveer en een potje inkt teksten over te schrijven." Theo Pullens, projectleider ’TOPClass Specialist Vernieuwend Onderwijs’ aan Pabo Avans Hogeschool

Peter Verleg (Voorzitter van het College van Bestuur van Hogeschool Domstad te Utrecht)

Het is tijd voor echte veranderingen in het onderwijs en daarvoor moet op de pedagogische opleidingen al gestart worden. Uitgangspunten zijn: - kantelen van aandacht voor curriculum naar aandacht voor kind - kantelen van curriculum naar competentiegericht onderwijs
Geef de licenties en bevoegheden van onderwijsberoepen een beperkte rechtsgeldigheid, bijvoorbeeld 5 jaar.

Johan Spronk (Pabo-opleidingsmanager aan de Marnix Academie in Utrecht):

[Pabo’s moeten kiezen voor kwaliteit]

Iedereen heeft recht op gelijke kansen. Het eerste wat wij onze studenten leren, is dat zij niet mogen etiketteren en stigmatiseren. Door te zeggen dat doorgestroomde mbo-studenten ‘gewoon minder geschikt zijn om zich te ontwikkelen tot volwaardig leraar’, wordt er ten onrechte een negatief etiket op ze geplakt.
De kwaliteit van de studenten die van onze opleiding afkomen, is absoluut in orde! Pappen en nathouden, daar doen wij niet aan.
Het zijn niet de pabo’s die schuldig zijn aan het negatieve imago van het primair onderwijs, maar een deel van de werkgevers in deze sector. Wij zien dat veel van onze topstudenten al vrij snel ander werk zoeken, omdat de beroepspraktijk hen niet kan uitdagen.

Frank Rokebrand (Voorzitter Landelijk Overleg van lerarenopleidingen BasisOnderwijs)

‘Wie redt de pabo?’, was een krantenkop. Maar de pabo hoeft niet gered te worden. De pabo is een populaire toegankelijke opleiding. Er worden, in tegenstelling tot andere hbo- opleidingen, geen vakkenpakket- of profieleisen gesteld. Ook mbo-gediplomeerden kunnen op de opleiding terecht.
Een ander vooroordeel over de pabo is dat het niveau van de studenten laag is vooral ten aanzien van rekenen. Ook hier zeggen de feiten iets anders. Van alle studenten die dit jaar zijn begonnen met de pabo is op dit moment 71% geslaagd voor de verplichte rekentoets. [De rekentoets heeft het niveau van groep 8. Studenten krijgen bovendien 3 kansen.]

Ron Bormans (Voorzitter College van Bestuur van de Hogeschool HAN)

[Dijsselbloem valt Plasterk af]

De taaltoets voor de pabo heeft tot gevolg dat het voor vele allochtone studenten niet meer doenlijk is naar deze opleiding te gaan. Dat houdt in, dat je in steden als Rotterdam de instroom in de lerarenopleidingen kunt vergeten. Bestrijden we zo het lerarentekort?

Gerard van Drielen (Lid College van Bestuur van de Hogeschool Rotterdam)

[Effect taaltoets pabo onacceptabel]

Wij vinden de maatschappelijke gevolgen van de invoering van de taaltoets onacceptabel. Het uitvalpercentage van de allochtone pabo-studenten van de Hogeschool Rotterdam ligt ruim boven het landelijke gemiddelde. Zou de uitkomst van de taaltoets meetellen, moeten nog meer studenten in het eerste jaar uitvallen. Er staan te weinig allochtonen voor de klas. Ook daarom is het van belang dat er voldoende allochtone paboërs afstuderen.

Nel Hofmeester (Dyslexie-deskundige. Medewerkster 'Helpdesk Dyslexie' van de Hogeschool Rotterdam) [Dyslectische leraar is aanwinst voor school]

Pabo-opleidingen moeten studenten met dyslexie koesteren. De leerlingen kunnen een grote aanwinst zijn voor basisscholen.
Ik ken een onderwijzer met dyslexie. Hij vertelt aan zijn leerlingen: “In spelling maak ik wel eens een foutje. Dus als ik iets op het bord schrijf, moet je goed opletten of het wel goed is geschreven.” Hij bereikt ermee dat de slimme leerlingen meteen erg alert zijn als hij naar het bord loopt. En de kinderen die niet zo goed zijn in spelling worden minder onzeker, omdat ze weten dat zelfs de meester wel eens een fout maakt.

Lex Jansen (Senior beleidsadviseur 'Handicap + Studie'; dit expertisecentrum stimuleert dat jongeren met een functiebeperking succesvol kunnen studeren in de opleiding van hun keuze in het hoger onderwijs)

De HBO-raad geeft aan dat Pabo-studenten met dyslexie of dyscalculie, die na 3 pogingen hun taal-en /of rekentest nog niet hebben gehaald, een vierde kans kunnen krijgen via een maatwerktoets die bij de examencommissie moet worden aangevraagd.

Peter Lamers (Directeur van de Rotterdamse Vereniging voor Katholiek Onderwijs (RVKO). Hij is/was o.a. secretaris College van Bestuur ROC Zadkine, lid Directie voorlichting van het Ministerie van Financiën, beleidsmedewerker bij het Algemeen Verbond Bouwbedrijf (AVBB), beleidsmedewerker bij de CDA Gemeenteraadsfractie Rotterdam, werkzaam bij het Hoofdbedrijfschap Detailhandel)

Een unicum: een schoolbestuur wordt eigenaar van een Pabo. Het schoolbestuur RVKO neemt pabo Thomas More over van Hogeschool Leiden.

Ik heb niet zo'n hoge pet op van de huidige pabo-opleidingen. Daarom wil ik in ieder geval invloed hebben op de programmering van Thomas More.
Lessen in schoonschrijven: dat is allemaal prachtig, maar op onze scholen staan de borden op de gang, we hebben alleen nog digiborden. Met het hele ict-gebeuren zijn wij in het werkveld soms verder dan de opleidingen. Dan krijgen we jonge mensen op school die helemaal niet in staat zijn dat te hanteren

Marc van Zanten (Docent rekenen/wiskunde op de PABO Hogeschool Edith Stein. Medewerker Freudenthal Instituut)

[Over de muurtjes heen kijken (Landelijk expertisecentrum voor de lerarenopleiding rekenen en wiskunde)]

Ik onderzocht onlangs hoe lang er al wordt geklaagd over de rekenvaardigheden van de pabostudent. Ik kwam terecht in 1967. Toen werden er al kanttekeningen geplaatst bij kwekelingen, afkomstig van de hbs.
Studenten die moeite hebben met rekenen, openen ook de blik van studenten die daar wél goed in zijn. De rekenwonders realiseren zich daardoor beter dat er als ze voor de klas staan, kinderen zijn die zwak zijn in rekenen. Tegelijk kunnen de rekenzwakke pabostudenten zich als onderwijzer waarschijnlijk goed inleven in de leerlingen die moeite hebben met rekenen.
Maaike is een eerstejaars PABO-student. Zij loopt stage bij meester Joost in groep 7. De eerste stagedag al vertelt ze hem dat rekenen ‘een ramp’ zal worden, daar kan ze zelf niets van, dus de rekenlessen moet hij maar zelf doen. Joost neemt daar geen genoegen mee. Bij de eerste rekenles van Maaike is Joost blij verrast. Maaike laat de kinderen hun oplossingen aan elkaar vertellen. Ze zet oplossingsstrategieën op het bord. Ze bereikt zo, zeker voor een eerstejaars, een hoog niveau in haar les. Maaike heeft zelf helemaal niet in de gaten dat ze goed bezig is.
Praktijksituaties waar instructie bij rekenen voornamelijk het karakter heeft van betekenisloos en trucmatig voor‐ en nadoen komen nog frequent voor. Zoals alle startende studenten heeft Ada vanuit haar eerdere rol als leerling een bepaald beeld van rekenonderwijs. Maar al te vaak is dit een versimpeld en mechanistisch beeld: de leraar is degene die de leerstof overdraagt en de leerlingen leren door daarnaar te luisteren. Dit verklaart mede waarom Ada haar les geslaagd vindt; zij heeft immers haar verhaal gehouden en de leerlingen hebben daar naar geluisterd. Dat er vanuit het vakdidactisch perspectief veel op een dergelijke instructie valt af te dingen, ontgaat haar nog.

----------------------------------------------------------------------------------------------

HET HOGER BEROEPSONDERIJS: HOGESCHOOL LECTOREN

Hogescholen besteden inmiddels honderden miljoenen euro’s aan onderzoek om zo meer te lijken op Universiteiten. Vandaar de aanstelling van HBO-lectoren. Hogescholen noemen zich nu met trots ‘Universities of Applied Sciences’.

Een greep uit de HBO-lectoraten:

Dynamische identiteitsontwikkeling van leerlingen en leraren
Governance en innovatiedynamiek in het onderwijs
Leiderschap in het onderwijs
Sociaal-constructivistisch leren en competentiegericht opleiden
Het nieuwe leren en nieuwe leerarrangementen
Constructief leren en competentiegericht opleiden in het hoger onderwijs
Onderwijsarrangementen in maatschappelijke context
Kenniscreatie en ecologisch denken
Duurzaam beoordelen
Geïnspireerd Leren
Interactieve professionaliteit en interactieve kennisontwikkeling in de speciale onderwijszorg
Morele vorming in het Onderwijs
Ontwikkelingsgericht Onderwijs
Vernieuwende Opleidingsmethodiek en –didactiek
Gedrag en onderzoek in de educatieve praxis
Ontwikkeling van Veelvormig Christelijk Basisonderwijs
Onderwijs en Levensbeschouwelijke Identiteit
Identiteitsontwikkeling
Normatieve Professionalisering
Kantelende Kennis
Competentieontwikkeling
Leren en Innoveren
Rich media & teacher learning
Exemplarisch onderwijs
Pedagogiek van de Beroepsvorming
De innovatieve opleidingsschool
De Ecologie van het leren
De Ecologie van de culturele diversiteit in het groene onderwijs

"Lectoraten beschouw ik als de kroonjuwelen van het hbo die een grotere bekendheid verdienen. Lectoren moeten zich meer manifesteren onder het motto: be good and tell it." Doekle Terpstra (Voorzitter HBO-Raad)

Frank de Jong (Lector 'Competentieontwikkeling' aan de Stoas Hogeschool )

[youtube] [Inaugurale rede Frank de Jong]

De in de traditie van het oude klas-onderwijs opgeleide generaties uiten in de media en op elke andere plek hun angst en behoudendheid over het niveau en de hoeveelheid verworven quiz-kennis die met te weinig of slechte kennistoetsen worden afgecheckt in het nieuwe onderwijs. De realiteit is echter ook dat in de vele malen grotere wereld buiten de school het anders leren van de net-generatie niet te stuiten is. Het voorziet in hun drang naar het ontdekken en zingeven aan hun wereld waarvan de horizon globaliseert. Het ‘uitzetten’ van die wereld vol technologie en participatie in de school werkt demotiverend, wekt weerzin, verveling en leidt uiteindelijk tot te veel drop-outs.
Een compententie is op zijn minst méér dan de som der delen kennis, vaardigheden en attitudes nodig in een professie. Het betreft je hele ‘tacit’, gecodificeerde en episodische kennis, maar ook vaardigheden, houdingen en persoonlijke kenmerken die je adequaat in de specifieke context van je werk weet te gebruiken. Het betreft een ‘toepassen van’ dat uitstijgt boven het repliceren van routinehandelingen. Competentie is dus meer dan het herkennen van een bepaalde situatie en het daarop reageren met het repliceren van geleerde handelingen. Competentie is meer dan de regels toepassen. Competentie is een anticiperende activiteit, een organisch cluster van beredeneerde, betekenisvolle en relationele handelingen en relaties met en in de omgeving. Het is anticiperen op een bepaald resultaat of bepaalde oplossing van een probleem. In die zin is competentie niet zozeer een cluster van vaardigheden, attitudes en kenniselementen, maar veel meer een aan een context gerelateerd holistisch relationeel geheel van kennis, kunde en iemands ‘Umwelt’.
De cognities, de ‘mentale inhoud’, zijn geen intern geïsoleerde objecten. Onze gedachten en ideeën zijn iets van en door onszelf, maar kunnen tegelijkertijd buiten onszelf treden. Daardoor kunnen die ideeën en concepten als ‘gereedschap’ voorhanden zijn en kun je hen ook als gereedschap hanteren. Goed gebruik van gereedschap vergt een onderwijsleerproces. We kunnen dit ‘gereedschap’ maken, verbeteren en gebruiken. Juist in het werken met deze concepten onderscheidt de huidige kennissamenleving zich van de industriële. Anderzijds zijn het bijzondere ‘gereedschappen’ omdat deze voorhanden zijnde ‘verstand’-objecten tegelijkertijd kunnen voortkomen uit het verstand van de gebruiker. Dit in tegenstelling tot gewone ‘hulpmiddelen’ die alleen in hun ‘iets, om te..’ een ‘An-sich-sein’, een ‘voorhanden-zijn’ zijn. We zien dat het in de cognitivistische informatieverwerkingsbenadering en de ‘activiteit theorie’-benadering gaat om systeemprocessen. In hun systeembenadering komt echter het bijzondere karakter van de kern van deze processen c.q. activiteit, de energiebron, minder goed naar voren. Wat zwak naar voren komt, is dat het hier om wel een heel bijzondere kern, energiebron c.q. ‘zijnde’ gaat, namelijk dat de existentie van de activiteit hier de mens zelf betreft. Een existentie niet alleen als een descartiaans mens, als een ‘cogito ergo sum’ (“als ik denk, dan besta ik ook”) los van de wereld. Of een “Vorhandensein des Bewustseins wie das Vorhandensein der Dinge” in kantiaanse zin. In deze mensbeelden zijn binnen- en buitenwereld, het psychische en fysieke, misschien wel tegelijkertijd voorhanden, maar ook nog altijd gescheiden. Begrijpen en verstand blijven hier als het ware een individuele aangelegenheid. Het is ook niet een existentie die als een zijnde is in een ‘Umwelt’ waarin de mens mede een plaats heeft naast medemensen, maatschappij en gemeenschap als een systeem van regels, cultuur, gereedschappen en rolverdeling zoals in het concept van artifact-gemediëerde en object-georiënteerde actie en het verschil daarin tussen individuele en collectieve actie van Luria en Leontev en Cole en Engeström. Begrijpen en verstand worden hier iets van het systeem, vastgelegd in regels, procedures, cultuur, historie en gereedschappen. Het gaat hier in dit systeem echter om een existentiële activiteit die hier zowel ontisch als ontologisch verschillend van is, en veel meer tot uitdrukking komt in het heideggeriaanse concept van een in-de-wereld-zijn: een ‘Dasein’ (ik spreek liever van Hier-zijn). Hier worden begrijpen en verstand iets van de mens en zijn wereld.
Via een pilot hebben we op de lerarenopleiding de ‘ideegecentreerde’ didactische benadering geïntroduceerd. Er wordt gepoogd een kennis constructievere en betekenisvolle realisatie van flankerend onderwijs te bewerkstelligen. Werkend vanuit de aanvankelijke idee dat studenten hebben over een onderwerp, thema of werkplekactiviteit, bouwen studenten aan hun eigen conceptuele kennis in een kennisleergroep door met elkaar over hun ideeën in gesprek te zijn en op elkaars kennisideeën voort te bouwen. Input daarvoor zijn hun werkplek ervaring en de in het flankerende onderwijs aangereikte theorieën. Leidend zijn hun vragen als ‘wat werkt er voor mij?’, ‘Welke toekomst heeft deze theorie?’. De resultaten laten zien dat de studenten in de pilotgroep verschillende niveaus van dieper begrip bereiken. Op het conceptuele niveau van ‘leren’ zien we dat er een verschuiving plaats vindt van ‘belief mode’ naar een ‘kenniscreatie’ leervorm. Op het niveau van leerprocessen zien we dat studenten zich bewegen van ‘dingen doen voor school’ naar ‘dit helpt mij om een professionele docent te worden’. Op het competentieniveau zien we dat studenten de theoretische achtergrondkennis op een betere wijze ontdekken, tot zich nemen en verwerken.
We willen een metataal ontwikkelen waarin je competenties kunt beschrijven. We nemen voorlopig als uitgangspunt de SHL-competenties. In januari willen we zover zijn dat we een aantal competentieschakels compleet hebben. Die willen we testen in een pilot. Daarvoor hebben we een Rigoproject ‘Tom Tom’ aangevraagd.

Dr. Manon Ruijters (Lector ‘De Ecologie van het leren’ aan de Stoas Hogeschool. Adviseur Organisatie Ontwikkeling bij Twynstra Gudde Management. Ze studeerde sociale wetenschappen. )

De gebieden waarop het lectoraat zich de komende jaren gaat richten:

- leren ontwikkelen op individueel niveau: de kwaliteit van een interventie is afhankelijk van het innerlijk van de interventionist (Otto Scharmer in zijn Theory U). In de kern komt het hier op neer: In hoeverre hangt leiding geven aan leren van docenten samen met het inzicht in de eigen manier van leren en de eigen leergeschiedenis?

- leren ontwikkelen op groepsniveau: Collectieve intelligentie kan vele malen groter zijn dan de individuele intelligentie van individuen in een groep (Thomas Malone). Hoe kunnen programmaleiders sturen op een manier die tot duurzame en veerkrachtige gedragsverandering inspireert

- hoe vorm je een betekenisvolle visie op leren? Hoe praat je op een betekenisvolle manier met elkaar over een vak dat zo tot de kern van ons mens zijn behoort? En hoe ontwikkel je het leren in deze organisaties?

Als studenten mij de afgelopen maanden vroegen wat ecologie van het leren was, gaf ik aan dat ik nog vier jaar de tijd heb om daarachter te komen.
Ik ben gevraagd voor dit lectoraat. Op mijn tegenvraag waar het onderzoek dan over zou moeten gaan kreeg ik te horen dat het de bedoeling was dat ik dat zou bepalen. Het begrip ‘ecologie’ is nieuw en door STOAS op mijn pad gekomen.
Door leren en ontwikkelen beperkt in te zetten, zoals in onderwijs, in opleidingen, drukken we de lucht eruit, ontstaat uitputting en uiteindelijk ook weerzin om te leren. Pakken we deze in de volle breedte dan ontstaat veerkracht, inspiratie, groei, welzijn en wijsheid.
Door de toenemende complexiteit laten lang niet alle vraagstukken zich intellectueel benaderen, of afbreken in analytisch slimme stukjes. We hebben alle vormen van leren nodig, ook het imaginaire en intuïtieve!
Het gaat er mij om, recht te doen aan leren en ontwikkelen in al zijn diversiteit en verschijningsvormen. Daarvoor is het nodig de kettingen af te werpen, leren en ontwikkelen de vrijheid te geven. We moeten voorkomen dat we grote delen van het leren laten liggen, het leren en ontwikkelen uitkleden, in allerlei harnassen drukken of versimpelen. Telkens weer, gaat het erom om op elke plek en bij elk mens en elk vraagstuk te kijken naar wat er al is en naar waar je naar toe wilt. Het gaat erom mindsets die in de weg staan op te ruimen en het leren en ontwikkelen met de grootst mogelijk zorg en aandacht vorm te geven.
Ecologie is daarbij een behulpzaam concept. Ze daagt uit de complexiteit van leren en ontwikkelen te omvatten door naast het intellectuele en informele leren ook het imaginaire en intuïtieve leren (weer) een plek te geven; verbanden te zien, en daarvoor de complexiteit te durven opzoeken en zowel het inter-persoonlijke, het tijds- en ruimteperspectief, het muzische en het aardse perspectief in ogenschouw nemen. En de ‘natuur’ niet uit het oog te verliezen. En daarmee ook te bouwen aan een duurzamere wereld. Uiteindelijk zal Ecologisch kijken naar leren zin en zijn verbinden, ruimte scheppen voor ontwikkeling, uitputting voorkomen en wijsheid helpen ontwikkelen.

Jos Castelijns, Marjan Vermeulen (Lectoren 'Kantelende Kennis' aan de PABO)

[De leerlingen mogen het zeggen]

Het Interactum lectoraat 'Kantelende Kennis' baseert zich mede op de sociaal-constructivistische leertheorie. Volgens deze theorie kunnen mensen nooit de complete werkelijkheid bevatten; zij kunnen hooguit betekenissen toekennen aan onderdelen ervan.
Kennis van de werkelijkheid is niet universeel, staat niet vast. Gevolg is dat kennis niet door middel van onderwijs overgedragen of via onderzoek ontdekt kan worden. Kennis wordt door mensen gezamenlijk gecreëerd, en moet bruikbaar zijn in de gegeven context.
Leren is een sociaal-interactief proces geworden. Leerlingen ontwikkelen gezamenlijk nieuwe kennis door op basis van een vraagstelling of een probleem informatie te verzamelen uit eigen ervaringen. Aan die ervaringen kennen zij gezamenlijk betekenis toe, vervolgens bepalen zij de consequenties van die betekenissen voor hun ontwikkeling.
Niet alleen leerlingen leren, maar ook de leerkrachten en de schoolorganisatie. Schoolorganisaties worden voortdurend uitgedaagd om verbindingen te zoeken tussen verschillende standpunten en betekenissen, op basis waarvan een nieuw gemeenschappelijk referentiekader kan worden gevonden.
Wij willen nagaan in hoeverre in (professionele) leergemeenschappen door middel van het systematisch expliciteren van individuele betekenissen en het zoeken naar verbindingen hiertussen een nieuw gemeenschappelijk referentiekader ontwikkeld kan worden. Dat is een proces, dat is intentioneel handelen. De wijze waarop deze verbindingen worden gelegd en de betekenis die dit voor de belanghebbenden heeft, is waar wij onderzoek naar doen. Vanuit dit object van onderzoek gezien ligt een verbinding van individueel en sociaal constructivisme voor de hand. Wij kennen geen andere theorie die behulpzaam is bij het beschrijven en duiden van wat wij willen onderzoeken.
Het proces van kennis creëren stellen we ons voor als een heen- en weergaande golfbeweging tussen het referentiekader van het collectief en dat van het individu. Deze beweging wordt oproepen en in stand houden door twee tegengestelde krachten: een streven naar verbondenheid en een streven naar eigenheid.
Kennis creëren is hetzelfde als betekenis verlenen. Bij kennis creëren gaat het niet om een louter cognitief proces. Zintuigen, emoties, expressie, beweging enzovoorts zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Kennis creëren is een proces waar hoofd, hart en handen mee gemoeid zijn. Wij vinden dat daar een intensieve dialoog voor nodig is.

Monique Volman (Lector 'Identiteitsontwikkeling' aan de Ichtus Hogeschool. Lid Programmaraad Onderwijsonderzoek van NWO. Voorzitter van de adviesraad van de PO-Raad. Voorzitter van het tijdschrift Pedagogische Studiën. Lid Adviesraad Voortgezet Onderwijs van het CITO)

[Identiteitsontwikkeling in de school] [Mooie verhalen horen ook bij het Nieuwe Leren]

Een probleem is dat de identiteiten die leerlingen in de loop van hun persoonlijke geschiedenis al hebben ontwikkeld, zelden als relevant voor het leerproces worden beschouwd. Daardoor wordt geen optimaal gebruik gemaakt van de motivaties, kennis en vaardigheden die leerlingen (voor een aanzienlijk deel ook buiten de school) hebben opgebouwd, en kan geen rekening gehouden worden met bestaande identiteiten die belemmerend zijn voor leren.
Het lectoraat gaat een visie ontwikkelen op de identiteitsontwikkeling van leerlingen, in het kader van de pedagogische opdracht van de school. Dit moet leiden tot vernieuwing en verbetering van leeromgevingen en leerprocessen.
Het concept ‘identiteitsontwikkeling op school’ zal een perspectief gaan vormen van waaruit docenten kunnen reflecteren op zowel de inhouden die ze onderwijzen als de manier waarop ze omgaan met leerlingen. Dit professionaliseringsproces zal verankerd worden in competentieprofielen van docenten.
Leerlingen blijken niet meer in staat te zijn om dat wat ze in de les leren, daarbuiten toe te passen. Kennisoverdracht zoals we ons dat lang hebben voorgesteld kan eigenlijk niet. Wat je aan informatie aanbiedt, moet altijd tot iets persoonlijks worden getransformeerd. Het is noodzakelijk dat je leerlingen zoveel mogelijk activeert hun eigen kennis samen te stellen aansluitend bij wat ze al weten en kunnen.
De grote nadruk op de kernvakken betekent een verschraling van waar het onderwijs voor moet staan.

Hans Jansen (Lector ‘Vernieuwende opleidingsmethodiek en –didactiek’ aan de Hogeschool Utrecht)

‘Levend Leren’ wordt geïnspireerd door kritisch postmoderne c.q. poststructuralistische ontwikkelingen in de urbane pedagogiek. In de ecologische pedagogiek krijgen diep ecologische initiatieven, behorend bij het kritisch actieveld, een plaats in het ecologisch denken. De kritische uitwerking hiervan geeft Levend Leren zijn basis voor inspirerende acties in het werkveld.
Levend Leren gaat er vanuit dat vernieuwingen voortdurend in beweging moeten blijven en dat onderwijzers zich moeten emanciperen en bevrijd moeten worden uit de huidige knellende onderwijscultuur.
Een leerlandschap is een pool van persoonlijke en professionele kwaliteiten waaruit leerkrachten die kwaliteiten kunnen selecteren die ze nodig hebben om als mens een zinvol leven te leiden en om als professional een adequate contextspecifieke 'performance' te tonen.
Binnen Levend Leren wordt onder meer aandacht besteed aan het benaderen van het leren vanuit een esthetisch en creatief perspectief, zodat we de leraar kunnen gaan zien als artiest, als kunstenaar en we ook opvoeding en onderwijs kunnen gaan zien als een uiting van kunst.
De nieuwe, moderne student heeft zijn eigen belevingswereld, intuïtie, leerbehoeften en gevoel. Daar sluit Levend Leren op aan: op een vloeiende en flexibele manier krijgt het onderwijs vorm.

Dr. Martine Delfos (Biopsycholoog, psychotherapeute en publiciste. Lector ‘Virtuele ontwikkeling van jeugdigen’ aan de Hogeschool Edith Stein. Ze studeerde psychologie en Franse letterkunde. Ze heeft talrijke boeken geschreven)

Op haar *cv* lezen we:

“In 1997 richtte zij het PICOWO op: Psychologisch Instituut voor Consultatie, Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek om haar researchwerk vorm te geven. Vanuit de combinatie van een researchopleiding en een therapeutische praktijkervaring begon Martine Delfos haar kennis om te zetten in biopsychologische modellen. Daarbij worden verschillende wetenschapsgebieden betrokken met name psychologie, biologie, chemie, en wiskunde. Martine Delfos hecht er belang aan dat er een verbintenis is tussen wetenschap en praktijk. De modellen die zij ontwikkelt, staan in directe relatie tot de maatschappelijke en wetenschappelijke werkelijkheid. Ze is verantwoordelijk voor verschillende wetenschappelijke onderzoeken in binnen- en buitenland. Omdat wetenschap dynamisch is, wordt in nieuwe drukken van haar boeken steeds de meest recente onderzoeken en inzichten verwerkt.”

Kennis leer je alleen maar door ervaring. Dan wordt het in je geplant. Kennis doe je niet door het alleen maar te weten, met alleen je hersens. Bij kennis moet contact zijn tussen het hart en het brein.
Moeten scholen nu kennis overdragen of moeten scholen kinderen helpen kennis te ontvangen?
Het jongetje met het zout heeft zich altijd in leven gehouden door zijn eigen deskundigheid, maar is gestorven aan de zgn. kennis van de mensen om hem heen. Dat jongetje is het tegenovergestelde van kennisoverdracht. Dat verhaal kwam bij mij op op het moment dat ik kennis moest overdragen.
Het gaat erom dat het kind zich goed voelt en bij zijn eigen kennis kan.
a – b tussen haakjes in het kwadraat. Dat is kennis, daar kan dat kind niet bij.
Het kind is de deskundige, vraag het kind om advies. Je moet ervan overtuigd zijn dat kinderen iets te vertellen hebben en dat ze dat willen vertellen. Je moet alleen de grond maken, waardoor ze het kunnen vertellen.

Anje Ros (Lector ‘Leren en Innoveren’ Fontys Hogescholen. Senior Adviseur KPC-groep. Ze heeft gewerkt aan een nieuw onderwijsconcept voor basisscholen)

Leerlingen ontwikkelen rijke concepten als ze zelf structuur aanbrengen in de leerstof.
Op veel scholen leert de leerkracht het meest.
Wittering.nl is gebaseerd op wetenschappelijke kennis en nieuwe inzichten van Harry Gankema.

Joost Cohensius (lector crossmediadidactiek aan de IJsselgroep en Iselinge Hogeschool)

Cohensius heeft zijn eigen mediabedrijf (Joost Cohensius Trans Creative) en houdt zich tevens bezig met de ontwikkeling van kunstprojecten op het snijvlak van media en landschap, waarbij hij de grenzen opzoekt tussen landschappelijke fictie en non-fictie.

[ISE2020 (video)] "ISE2020 is een crossmediale combinatie van film en gaming. De film laat op onorthodoxe wijze zien dat het onderwijs toe is aan vernieuwing. ISE is een docente en gaat op zoek naar de 5 trends in het nieuwe onderwijs zoals film en video, mobiele applicaties, serious gaming, sociale netwerken en storytelling. Haar zoektocht eindigt bij het inzicht in convergentie en haar eigen rol maar biedt daarna in de vorm van de game ISE2020 aan studenten en onderwijzend personeel de mogelijkheid om op vernieuwende wijze de 5 trends zelf te ontdekken en te vertalen naar innovatief en origineel onderwijs. Eindredactie is in handen van Joost Cohensius."

Willen we aansluiting laten plaatsvinden bij de snelle veranderende wereld dan zal het onderwijs revolutionair moeten veranderen van een in zich zelf gekeerde gemeenschap naar een sociaal en cultureel breed en innovatief platform.
Kijkend naar ‘tribal learning’, één van de ontwikkelingen die al jaren geleden is gesignaleerd door communicatiegoeroe Seth Godin, zouden we het onderwijs als een ‘tribe’ kunnen inrichten, waarbij we scholen en universiteiten met elkaar verbinden en we een zelflerend systeem kunnen introduceren. Niet alleen de docent doceert maar vooral de ‘tribe’ doceert. Je leert van en met elkaar. Zoals eigenlijk ook binnen een echte ‘stam’.
Wat mij stoort in het huidige onderwijs zijn de verschillende vakken, de losse blokken die weinig met elkaar te maken hebben. Als je rekenen hebt, heb je geen geschiedenis.
Ik wil in de toekomst een groot onderwijsgame ontwikkelen. Als je het onderwijs game-achtig inricht, is dat voor de kinderen veel interessanter.

Guus Wijngaards (Lector 'eLearning' bij hogeschool InHolland)

Jongeren werken niet-lineair: ze volgen niet de lijn van het betoog maar gaan er sprongsgewijs doorheen en nemen toch informatie op. Van kant-en-klare boodschappen moeten ze niet veel hebben. Een hoorcollege, een klassieke reclameboodschap en een papieren krant of tijdschrift vormen voor hen geen enkele uitdaging.

Frans Meijers (Lector 'Pedagogiek van de Beroepsvorming' aan de Haagse Hogeschool. Directeur ‘Meijers Onderzoek & Advies’ gespecialiseerd in identiteitsvorming binnen het beroepsonderwijs. Hij studeerde Onderwijssociologie. Hij heeft tientallen nevenfuncties, zoals lid Algemeen Bestuur van ROC Zadkine en lid Raad van Toezicht bij ROC Rivor)

De ontbrekende aandacht voor gebouwen heeft te maken met het feit dat nog niemand weet wat CGOis. De kern van het verhaal is: ‘is onderwijs wel leuk?’ Leerlingen moeten het gevoel krijgen dat ze voor zichzelf leren en niet voor de school.
Het eerste doel van een leerproces is het verlangen. Als je van de zee gaat houden wil je vanzelf een boot gaan bouwen. Als je leerlingen vraagt wat zij nodig hebben krijg je een betere leeromgeving.
In de traditionele onderwijsmethoden gaat theorie voor ervaring en gaat men van simpele naar complexe leerstof. Maar hoe hebben we zelf dingen geleerd? Op de omgekeerde manier.
In de 100-jarige geschiedenis van het onderwijs gold het centrale motto: wij ruilen kennis tegen orde.
Ik kan laten zien dat dat oude leren volstrekt inadequaat is, gezien de eisen die tegenwoordig aan beroepsbeoefenaren worden gesteld. Vroeger werkte het ook niet, maar toen viel het niet op omdat er andere eisen werden gesteld. De patiënt verandert en verlangt maatwerk van de arts en de verpleegkundige. Mijns inziens is het vooral de verpleegkundige die dit maatwerk probeert te leveren, want artsen bakken hier nog niet zo veel van.
De eisen die aan werknemers worden gesteld, zijn veranderd. Een timmerman moet niet alleen timmeren, maar ook in de gaten houden hoe het werk vordert, wat er morgen gedaan kan worden. En een tegelzetter moet bijvoorbeeld met klanten kunnen omgaan.
Nog een ander feit is dat maar 15% van de theorie wordt omgezet in daadwerkelijk handelen. Zo’n week of zes na het tentamen is 85% van de stof verdwenen. Het oude systeem werkt dus niet meer. Er is genoeg te doen voor de opleiders van Nederland!’
De theorie moet ‘just in time and just enough’ worden aangeleverd.
In theorie biedt competentiegericht onderwijs de perfecte leeromgeving. De praktijk is weerbarstiger. Het onderwijs heeft de leermethode op een industriële manier ingevoerd, terwijl het juist maatwerk voor de leerling hoort te zijn. Leerlingen krijgen niet de kans om te praten over wat ze denken, wat ze ervaren.

Paul Delnooz (Delnooz is lector ‘De innovatieve opleidingsschool’ aan de Pabo van Avans Hogeschool)

"Delnooz introduceerde op scholen de ‘Creatieve Actie Methodologie’, waarbij leerlingen als het ware worden 'geherprogrammeerd'. De resultaten waren dermate positief dat de ‘Mind Management Academy’ is opgericht. Binnen het lectoraat wordt gewerkt aan de vertaling van de ‘Creatieve Actie Methodologie’ naar de basisscholen. Er wordt verwacht dat de kritische, creatieve en ondernemende houding van kinderen toeneemt, hun motivatie om te leren toeneemt, en het niveau van rekenen en taal stijgt."

Het huidige onderwijs staat het analytische, kritische en innovatieve denken in de weg. Het Nederlands onderwijs is gebaseerd op de gedachte: kinderen leren uit hun hoofd wat de docent zegt of wat er in het boek staat. Door middel van toetsen worden ze getest. Kenmerkend aan die toetsen is dat op elke vraag slechts één antwoord mogelijk is, dat er dus maar één waarheid zou zijn. Hierdoor zullen kinderen niet de creativiteit ontwikkelen om op zoek te gaan naar betere oplossingen.
Niets is zeker. Trek alles wat je hoort, ziet of leest in twijfel want de waarheid bestaat niet.
Onlangs gaf ik uitleg aan een groep docenten techniek uit Rotterdam. Die zeiden, straks is er geen werkgever meer die onze studenten wil. Maar klopt dat wel? Stel dat je als werknemer puur doet wat jouw werkgever zegt, dan maak je volgens mij niet snel carrière. Als je nieuwe ideeën hebt, dan kan je doorgroeien, want een bedrijf kan daardoor innoveren. Daar moeten wij het hier toch vooral van hebben.

Edit Hooge (Lector ‘School en omgeving in de grote stad’ aan de Hogeschool van Amsterdam)

[VO-magazine]

Alle leerlingen hebben baat bij kortere schoolvakanties. Ik denk dat het ook bevorderlijk is goede bindingen te kunnen aangaan met een volwassene op school. Iemand die tijd voor jou heeft zonder dat het schooljaar voortdurend wordt onderbroken. Tegelijkertijd maak je met kortere vakanties een normale baan van het leraarschap, met vakantie zoals in andere beroepsgroepen gangbaar is: een week of vijf per jaar. Die weken mogen leraren opnemen wanneer ze maar willen. Een operatiekamer gaat ook geen zes weken dicht in de zomer, kennelijk kan dat worden georganiseerd.
De school is vrijwel altijd open, de lessen draaien door en leraren zijn af en toe op vakantie, net als in een normale organisatie. Ik kan me voorstellen dat leerlingen ook zelf naar keuze hun vakantie opnemen. Dat zou mooi zijn.
Scholen zijn niet opgericht voor het geluk van de leraren. De leerling staat voorop, al krijg ik soms de indruk dat arbeidssatisfactie en welzijn van leraren prevaleren boven die van leerlingen. Leraren organiseren zich vooral rond cao en arbeidsvoorwaarden. Het ontbreekt aan een organisatie die het leraarsberoep integraal benadert en vertegenwoordigt.
Ik heb twee soorten reacties gekregen: mensen die het goed vinden en ‘boe-reacties’. De boze reacties overheersen op de sites van Trouw en BON. Het zijn vooral sentimenten.

Zie ook de elders in dit blog besproken HBO-lectoren: Dr. Mieke van Groenestijn, Jozef Kok, Piet Kommers, Jan Lepeltak, Bert Kalkman, Dr. Jürg Thölke, Leo Lenssen, Kees Vreugdenhil, Dr. Ellen Klatter

---------------------------------

DE BESTUURSLAGEN

"AVS (Algemene Vereniging Schoolleiders) presenteert de 3-daagse cursus ‘Authentiek leiderschap’. Op dag 3 gaan we werken met paarden. Paarden zijn extreme gevoelsdieren, die exact aanvoelen of je respect voor ze hebt, authentiek bent, zelfvertrouwen hebt en congruent bent in je overtuiging en je gedrag (of signalen). Loepzuiver! Zij reageren zeer primair en direct op uw handeling en ‘uitstraling’ door weg te rennen, uw leiding te accepteren, niet te reageren of niet mee te werken (voorbeelden van situaties: medewerkers luisteren slecht, ja-zeggen en nee-doen, geen gezag uitstralen, geen grenzen kunnen stellen). Prijs voor leden: € 3.595,--." AVS Professionaliseringsgids

Rob Kraakman (Bestuursvoorzitter OMO)

[AOb blijft tegen stijging salaris topbestuurders] [Nieuwe onderwijsvorm in Tilburg]

De opvatting van Verbrugge is reactionair en getuigt van weinig maatschappelijke realiteitszin. De stellingname is vooral eendimensionaal en insinuerend. Het betreft knap inspelen op sentimenten en onderbuikgevoel. Ook de aanzwellende kritiek op de rol van het management in onderwijs is hier een mooi voorbeeld van.
De vraag naar management in het onderwijs is volledig ingegeven door de politiek. Onder de noemer decentralisering en professionalisering is het onderwijs gevraagd een enorme kwaliteitsslag te leveren. Dit is geen sinecure, maar een ingrijpend proces. Het begeleiden van dit proces vraagt om managementkwaliteiten en bedrijfsmatig ingestelde vakmensen.
We realiseren ons heel goed dat OMO bij de top tien van de Brabantse bedrijven behoort.
[Naar aanleiding van de commotie over zijn salaris à € 170 000 per jaar] Ik stoor me er vreselijk aan dat de bond bestuurders in het onderwijs wegzet als graaiers. We zijn allemaal integere bestuurders.
Ik heb aan Ton van Haperen de vraag gesteld of hij met mij van mening kon zijn dat enige prudentie in publieke kritiek aan de eigen werkgever, mede in het licht van de ruime arbeidsmarkt voor docenten economie, op zijn plaats zou zijn.

Pieter Hendrikse (Raad van bestuur OMO)

[Verlos ons van cynische frikken!]

Mag ik eens vragen, geachte columnisten [Leo Prick, Ton van Haperen], wat doet u eigenlijk nog binnen onze sector, waarom gaat u niet eens ergens anders 'n kijkje nemen?
Wat de beloning van bestuurders aangaat: high potentials vragen een marktconforme beloning.

Marcel Poppink (Bestuurslid Onderwijsstichting Consent)

“Of ze de skybox bij Twente wilden komen poetsen. De verbazing bij het personeel van de scholen die worden bestuurd door Consent, een conglomeraat van 33 basisscholen in Twente, was groot toen hen die oproep bereikte. Wat blijkt het geval: Consent, in financiële nood, zodat conciërges moeten worden ontslagen en de klassen groeien, heeft voor €45.000 euro een luxe skybox in de Grolsch Veste, het mooie stadion van FC Twente.” Tubantia, De Twentsche Courant 17-9-2012

“De in opspraak geraakte onderwijsinstelling Consent heeft nog veel meer gemeenschapsgeld verbrast. De € 45.000 euro die de instelling betaalt voor een skybox in het stadion van FC Twente, valt in het niet bij het bedrag dat de organisatie heeft gereserveerd om een vertrokken bestuursvoorzitter door te kunnen betalen tot zijn pensioen. Consent betaalt voormalig voorzitter Peter van Leeuwen tot zijn pensioen in 2019 een bedrag van 4,5 ton.” De telegraaf 18-9-2012

We nemen het woord 'skybox' liever niet in de mond. Dat heeft een negatieve associatie. Ik spreek liever van een "platform dat ons makkelijker bij elkaar brengt."
€ 45.000 euro is een verantwoorde investering. Dat bedrag is bovendien maar een fractie van de begroting van veel basisscholen.
De skybox helpt juist om de kosten van het onderwijs naar beneden te brengen. Zo kan de stichting de skybox gratis gebruiken voor vergaderingen, terwijl anders ruimte gehuurd moest worden.
De samenwerking met FC Twente zal kinderen bovendien inspireren en stimuleren om het beste uit zichzelf te halen. Wij zetten een stip aan de horizon.
We hebben ervoor gekozen om tijdens de wedstrijden elke keer twee vaste mensen uit het bestuur af te vaardigen. De andere stoelen rouleren. We gebruiken ze bijvoorbeeld als prijs voor leerlingen als zij iets bijzonders hebben gepresteerd.
In reactie op de berichtgeving over de vertrekregeling die is getroffen tussen de voormalig bestuursvoorzitter van Consent en de Raad van Toezicht melden wij dat we helaas nooit in kunnen gaan op details van personele regelingen en afspraken daarover. In onze afweging voor zorgvuldigheid en transparantie hebben we deze bedragen dan ook gewoon gemeld in het jaarverslag 2010. Het feit dat wij deze gegevens zo uitgebreid publiceren is overigens geen plicht.

Simon van Geldorp (Voorzitter Stichting Primair Openbaar Onderwijs in de Regio Waterland & Oostzaan (SPOOR))

Tijdens een informatieavond over de voorgenomen fusie van SPOOR met een andere scholengroep:

Wij zijn te klein geworden. In die zes en een half jaar tijd dat ik voorzitter ben is dat onderwijs al gigantisch veranderd. Onderwijs is voor ons het belangrijkste dat er is.
[Geïrriteerde reactie tegen een gemeenteraadslid die nu eindelijk wel eens argumenten wilde horen voor deze fusie.] U zit niet in het bestuur van een onderwijsorganisatie. Ik doet dit werk nu al zes en een half jaar, nee niet onderbreken, en ik doe dat met een aantal heel deskundige mensen die niet dom zijn en die die afweging, moeten we groter, al lang gemaakt hebben.

Albert Strijker (Voorzitter van het college van bestuur van de Dunamare Onderwijsgroep)

“Hoeveel kost een lustrumdag voor 1500 medewerkers van 24 middelbare scholen, afgesloten met Indisch buffet en een feestavond waar de hele Philharmonie in Haarlem voor is afgehuurd? Meerdere personeelsleden reppen over vijfhonderd euro per persoon. Dat zou neerkomen op een bedrag van € 750.000. Bij de redactie van deze krant zijn reacties binnengekomen van lezers die vraagtekens hebben gezet bij het feest dat buitensporig duur zou zijn. Het gaat pas om het vijfjarig bestaan van de regionale koepelorganisatie Dunamare, en dat in een tijd waarin op het onderwijs flink wordt bezuinigd. Het feest werd mede-georganiseerd door de CBE Group, waar de vriendin van Strijker werkt.“ Haarlems Dagblad, 12-9-2012

Hoeveel deze lustrumdag gekost heeft? Ik ga dat niet voor u achterhalen. Dat soort bedragen hoort niet in de krant. Ik zie dit als een interne aangelegenheid. Ik heb geen zin om op te vragen hoeveel het budget precies was.
Een mevrouw met wie ik goed bevriend ben, werkt inderdaad bij de CBE Group. Maar Dunamare werkt niet op grote schaal samen met CBE. Enkele scholen van Dunamare wel. Maar het is echt niet zo dat wij veel uitbesteden aan die groep. Dat had de Raad van Toezicht van Dunamare nooit goedgekeurd.
[Mededeling aan personeelsleden] N.a.v. de Indianenverhalen over de kosten van het feestje: we financieren het dagprogramma uit onze nascholingsbudgetten en voor de avond hebben wij gespaard.

Piet Boekhoud (Bestuursvoorzitter ROC Albeda College. Bestuursfuncties bij o.a. Savantis, Kenteq)

Na zijn afscheid van het Albeda College kreeg hij nog 7 ton ‘salaris’ mee, formeel als adviseur. Op dat moment had het Albeda College te maken met miljoenenverliezen en gedwongen ontslagen. Zijn reactie op de ontstane commotie:

Dit zijn de spelletjes zoals ze gespeeld worden. Hier moet ik de komende jaren gewoon voor werken. Graaigedrag? Het zijn leugens. Daar kan ik wel om gaan huilen, maar het gaat niet om de schade die mij wordt aangedaan, het gevaar is dat de school er de dupe van wordt. Voor mij telt wat mijn vrienden zeggen, wat de wethouders vinden.

George Verberg (Raad van Toezicht Rijksuniversiteit Groningen)

N.a.v. de commotie rondom de gigantische salarisstijgingen van de bestuurders van de RUG:

Voor dit salaris hoeft niemand zich te schamen. Publiciteit is even hinderlijk, maar van mijn grootvader heb ik geleerd: over twee dagen wordt in die krant weer de vis verpakt.
Het enige wat echt vervelend was was de negatieve landelijke publiciteit voor de RUG.
De RUG kan zich niet onttrekken aan de marktwerking waarvoor door vorige regeringen is gekozen.

Peter Elverding (Voorzitter Raad van Bestuur van DSM. Voorzitter van de Raad van Toezicht Universiteit Maastricht. Ondanks de affaire Ritzen werd Elverding later door Minister Bos benoemd tot toezichthouder op topsalarissen)

N.a.v. de commotie toen uitkwam dat Jo Ritzen bij zijn aantreden als topbestuurder van de Universiteit Maastricht € 372.000 wist af te dingen om een niet bestaand pensioengat te dichten. De universiteit bleek verder bereid ook nog eens 2 jaar lang de woonlasten van Ritzen voor haar rekening te nemen. De afspraken staan in een vertrouwelijke overeenkomst. In de jaarrekening is daarvoor geen verantwoording afgelegd.

Zo gaat dat bij onderhandelingen. Je komt uiteindelijk tot een totaalpakket waar iedereen zich in kan vinden. Maar dat leggen we de minister nog wel uit.
De premie is wettig en de minister gaat er niet over, maar de Raad van Toezicht.
De vergoedingen aan Ritzen zijn redelijk en rechtvaardig.
Als de minister daar nu moreel-maatschappelijke bedenkingen bij heeft, moet hij niet 4 jaar na dato kritiek leveren.

Jo Ritzen (Voorzitter bestuur van de Universiteit Maastricht tegen een bezoldiging de afgelopen acht jaar van € 270.536 euro en een eenmalige pensioenaanvulling i.v.m. een niet bestaand pensioengat van enkele tonnen. Zijn belangrijkste taak: het binnenhalen van buitenlandse studenten op kosten van de belastingbetaler en ten voordele van de Universiteit Maastricht. Bijna de helft van alle studenten in Maastricht komt inmiddels uit het buitenland!)

Toen in 2007 de Limburgse omroep L1 een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur deed om de declaraties van de Universiteit Maastricht boven tafel te krijgen, verwees Ritzen naar de hbo-instellingen die bijna allemaal een bijzondere grondslag hebben en niet onder de WOB vallen. De universiteit moest de bonnetjes wel overhandigen, zoals die voor de talrijke taxiritten naar Schiphol van zo’n € 600,--, maar weigerde dit voor de buitenlandse reizen van Ritzen (in 2008 bijna € 16.000,--). Vast staat dat Ritzen de liefde voor China met de Delftse voorzitter Van den Berg deelt en er talrijke keren heen trok.

Als oude sociaal-democraat uit de tijd van Joop den Uyl heb ik het niet zo op de fat cats die zichzelf verrijken terwijl andere mensen hun baan verliezen. De kwestie was echter dat de hele discussie over topinkomens aan mij voorbijgegaan was daar ik in de VS verbleef.

Ed Nijpels (VVD politicus. Voorzitter Raad van Toezicht van de Raad voor Accreditatie. Lid van de Raad van Toezicht van de Universiteit Utrecht. Voorzitter muziekrechtenorganisatie SENA, een organisatie berucht om zijn onduidelijke intimiderende rekeningen/spookfacturen bestemd voor ondernemingen, zzp-ers en stichtingen in samenwerking met het malafide incassobureau Das. Commissaris bij de DSB bank, een functie welke hij een week voor de ondergang snel opgaf. Voorzitter van het ABP)

Volgens de Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen vraagt het voorzitterschap van het ABP om een deskundig persoon en is er voor deze functie geen ruimte voor nevenfuncties. Nijpels heeft geen verstand van pensioenen en hij had op dat moment 25 nevenfuncties.

Minister Plasterk kan de boom in met de Balkenende-norm. De Raad van toezicht gaat over de salarissen van het college van bestuur. Voor de Balkenende-norm is geen enkele reden.

Wik Jansen (Algemeen directeur van de Stichting Christelijk Voorgezet Onderwijs Zuid Oost Utrecht. Coördinator Task-force 'Zeer zwakke scholen' van de VO-raad)

Er zijn klachten over Wik Jansen i.v.m. zijn slechte bereikbaarheid: hij is vaak op studiereis.

Ik maak me zorgen over de huidige cultuur van wantrouwen in het onderwijs. Ik ga inderdaad op kosten van mijn scholen op studiereis. Naar Amerika, naar Rome. Daar doe ik inspiratie op. Ik ken bestuurders die nu in Australië zitten, en in China. Dat op mijn scholen vakken zijn wegbezuinigd, klassen groter werden en een orthopedagoog verdween wegens geldgebrek? Dat is een beslissing op schoolniveau. Daar ga ik niet over.
Meer dan 17 procent van de VWO-afdelingen is zwak. Ik verwacht grote problemen omdat eerste-graads docenten moeilijk zijn te bewegen tot verandering.

Mirko Creyghton (Directeur 'Marketing en Communicatie' Hogeschool Inholland)

N.a.v. de commotie over een snoepreisje naar St. Paul de Vence aan de Côte d'Azur van collegeleden, directeuren en de hoofden van de diensten:

Het was een werkconferentie in een dorp bij Nice. Dankzij een voordelige aanbieding van een Amerikaans bedrijf konden we deze luxe heisessie goedkoop houden in een omgeving, waar we zeker niet gestoord zouden worden.

Harry Mes (Directeur Werkgeverszaken en Bedrijfsvoering VO-raad)

Het is ongewenst om leraren te betalen naar het niveau van hun opleiding. In Nederland geldt dat je betaald wordt naar het werk dat je doet. Een baliemedewerker van een bank die van de universiteit komt, krijgt toch ook geen 4.000 euro omdat die persoon een academische achtergrond heeft ?

Arie Kraak (bestuursvoorzitter Movare, een organisatie met veel bestuurslagen en waar 53 basisscholen onder vallen)

Er worden heel wat kreten geslaakt over een surplus aan management, maar er is een groot verschil tussen primair onderwijs en de andere sectoren van onderwijs. De gemiddelde school in het voortgezet onderwijs heeft een rector, conrectoren, administratieve en ondersteunende medewerkers in dienst. Om nog maar te zwijgen over de uitgebreide (management)staf waarover instellingen in het HBO en MBO beschikken.
Het primair onderwijs in Nederland is gebaat bij een groter beleidsontwikkelend en beleidsvoerend vermogen van besturen.

Peter Overgaauw (Algemeen directeur Purmerendse scholengroep)

[Hoe CBE de Purmerendse Scholengroep in zijn greep kreeg]

"Terwijl de Purmerendse Scholengroep afkoerste op een tekort van 2,8 miljoen euro, haalde directeur Peter Overgaauw het consultancybureau CBE in huis. Zieke en zwangere docenten mochten niet meer vervangen worden en docenten moesten hoorcolleges geven. De aftrap voor het vernieuwingstraject dat van de scholengroep een High Performance School zou gaan maken, was in 2010. Tweeënhalf jaar later winden docenten zich nog op over het ‘hautaine en onbeschofte’ optreden van PSG-directeur Peter Overgaauw en CBE-chairman Pim Pollen. ‘Iedereen heeft die dag als een klap in het gezicht ervaren’, weet Paul Kühr, docent Nederlands. In zijn slotwoord repte directeur Peter Overgaauw over een bijzonder succesvolle dag met een geweldige opbrengst. ‘Ik kijk om me heen en zie een leeggezogen, gedemotiveerd team met tranen in de ogen’, schrijft een geënquêteerde docent. Ondertussen stuurde CBE vette rekeningen die met voorrang betaald moesten worden. Het consultancybureau bemoeide zich niet alleen met de onderwijsvernieuwing, ook de scholing van het personeel was in handen van het bureau. Ook de werving en selectie van PSG-personeel was uitbesteed aan CBE. Sollicitanten gingen op gesprek bij CBE. Het consultancybureau heeft in de twee jaar dat het bij PSG rondliep, naar schatting 2 miljoen euro omgezet. En dat in een periode dat er bij PSG fors bezuinigd moest worden. ’Overgaauw voerde een schrikbewind’, stelt Douwe Tjerkstra die als ouder in de medezeggenschapsraad zat. ‘Niemand durfde een mond open te doen, want hij schopte je gewoon op straat. Zelfs ouders waren bang dat hun kinderen de dupe zouden worden van kritische opmerkingen’. Overgaauw liet PSG achter met een uitgehold vermogen. En met één van de twee vwo-afdelingen onder verscherpt inspectietoezicht.” Onderwijsblad Aob

[Open brief van Peter Overgaauw aan wethouder Blokzijl]

Ouders en docenten die anoniem willen blijven spreken van chaotische toestanden op het Da Vinci College, waarbij door de schooldirectie intimidatie richting ouders en leerlingen niet wordt geschuwd. Docenten hebben in paniek ouders en leerlingen via twitter en facebook bij elkaar geroepen om collectief een vuist te maken. De kwaliteit van het onderwijs is beneden peil. Sommige leerlingen hebben maandenlang lessen moeten missen omdat er geen docenten waren. Een aantal is daardoor tijdens het examen in problemen geraakt. Intussen is er sprake van een leegloop onder docenten. Minstens twintig leraren komen na dit schoolseizoen niet terug. Uit de open brief:

Het is de laatste jaren gewoonte geworden onder politici om zich laatdunkend te uiten over het functioneren van bestuur en management. In bestuurlijke kringen in het Voortgezet Onderwijs noemen we dat ‘criminalisering van bestuurders'.
Uw uitspraken in de krant, mijnheer Blokzijl, of ze nu waar zijn of niet, doen geweldig onrecht aan de inspanningen van de mensen.
De PSG is voorloper in het Nederlandse VO als het gaat om de zoektocht naar hoe we de talenten van onze leerlingen zo goed mogelijk tot wasdom kunnen laten komen.
Het PSG-management laat, door middel van 360 graden feedback, degenen aan wie zij leiding geven reflecteren op hun functioneren.

Wim Blok (Directeur van de Stichting BOOR (Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam). Hij is nu Senior Partner bij de CBE Group)

BOOR kwam in opspraak i.v.m. grootschalige brouwfraude. Er heerstte grote financiële chaos. Er was geen toezicht en de administratie was een chaos. Wim Blok reisde in zeven jaar tijd 34 keer naar het buitenland voor BOOR. Dertig van de 34 bestemmingen lagen buiten Europa. Negentien keer reisde hij naar Sjanghai. Van alle reizen zijn echter niet de tickets als bewijs in de administratie gestopt. Bij de reizen ontbreken inhoudelijke verslagen die nut en noodzaak onderschrijven. Blok reisde ook naar Brazilië, de Verenigde Staten en Canada. Hij vloog business class en verbleef regelmatig in dure hotels. Ook dineerde hij geregeld luxueus. Zo zijn er bonnen van diners die 600 euro kostten. Ook diende hij bonnen in met daarop data die niet klopten met de beschikbare reisgegevens. Ook is hij een keer met zes schooldirecteuren naar Suriname gevlogen om de cultuur beter te leren begrijpen en te kijken of er samenwerkingsverbanden kunnen worden aangegaan. Blok stapte op als voorzitter na veel kritiek. Hij kreeg de maximale ontslagvergoeding mee van € 165 000, -- . BOOR leed toen al jarenlang miljoenenverliezen en gaat de komende jaren fors bezuiningen op personeel en onderhoud.

Wim Blok werd daarna Senior Partner bij de CBE Group waar hij zijn bestuurservaring en ervaring op het gebied van internationalilsering zal inzetten.

[Over de bouwfraude] Wij zijn blijkbaar teveel uitgegaan van vertrouwen. Die houding is typisch voor het onderwijsveld.
Het onderwijs heeft niet geleden onder mijn reisgedrag.

----------------------------------------

PUBLICISTEN, SPREKERS

"Schools kill creativity."

"Education dislocates many people from their natural talents.”

"Education does not need evolution but a revolution.”

"As standardized tests become more important, the number of ADHD-diagnoses rises."

"The problem for reform or transformation is the tyranny of common sense."

"We are getting are children through education by anaestheticing them."

Sir Ken Robinson (Invloedrijke onderwijsgoeroe)

“Het belangrijkste wat een leraar zijn leerlingen kan bieden is niet zozeer kennis van de wereld, maar zelfkennis: Kennis over wie jij als mens bent, en over wat jij wilt betekenen in de wereld. Geen eenvoudige taak: zelfkennis kun je niet van buitenaf aangereikt krijgen. Het is een kwestie van de leerling kennis laten maken met wat er al in hem zit.” Otto Scharner (Tijdens de 6-e conferentie duurzaam leren. Hij is de bedenker van Theory U)

Wilma Cornelisse (Onderwijsjournaliste en beeldend kunstenares. Zij is/was hoofd- en eindredacteur van diverse bladen. Over onderwijs verscheen van haar hand een reeks reportages, interviews, analyses, commentaren en columns in kranten, tijdschriften, boeken en op websites)

[Noodklok LSVb ter discussie] [Visie Plasterk valt tegen] [Salarisverhoging: vergeet 't maar] [Marja’s wiskunde] [Hoe bangeriken en nitwitten het rekenonderwijs om zeep helpen]

U [Laks, JOBen de LSVb] grossiert in beschuldigingen aan het adres van onderwijsinstellingen, u schrijft meer dan eens dat scholieren zich suf klagen of anderszins protesteren, zonder hiervan enig concreet voorbeeld aan te voeren. Ook op uw websites staan geen overzichten van stakingen, acties, petities en klaagbrieven. U wekt zo de indruk dat u met de door de BON van Ad Verbrugge aangeblazen crisiswind meewaait. Ook BON voorziet niet in cijfers over slechte onderwijsresultaten of in andere wetenschappelijke onderbouwing van hun crisisbetoog. Veel meer dan water en wind verkondigt BON niet; uit alles wat zij publiceren krijg ik niet de indruk dat er bij BON mensen zitten die iets van onderwijs afweten.
De kwaliteit van dit onderwijs kan volgens de OESO-reviewers de toets der internationale kritiek glansrijk doorstaan. Het zijn de tweedegraders en de pabo-bachelors in het basisonderwijs die de 15-jarigen tot deze prestaties brengen. Het kan dus niet zo zijn dat de eerstegraders meer gaan verdienen, terwijl de tweedegraders het met hetzelfde salaris moeten doen.
Aanvoerder van de restauratieve rekenen/wiskundebeweging is Jan van de Craats. Zijn standpunt over rekenen/wiskunde is puur politiek, al zal frustratie over het succes van zijn collega Hans Freudenthal wellicht meespelen. De Van-de-Craats-wiskunde vloeit niet voort uit de discipline, uit het vak, maar uit een achterhaald cliché over hoe onderwijs eruit moet zien. De methode Van de Craats biedt scholieren in basis- en voortgezet onderwijs uitsluitend reken- en wiskundesommen die zijn voorzien van voorgeponste oplossingen. Nadenken hoeft niet meer, nadoen is voldoende. De koppeling met de wereld om ons heen verdwijnt, net als het oplossingsgerichte denken dat onlosmakelijk met realistisch rekenen/wiskunde verbonden is.
Met Marja’s staatswiskunde schaart Nederland zich bij de fundamentalisten in wiskundeonderwijs. Marja van Bijsterveldt stelt de staatswiskunde samen uit wat Jan van de Craats haar voorzegt. Hoogleraar wiskunde Van de Craats vecht al een paar decennia tegen de schoolwiskunde die hij te speels, te toepassingsgericht en te veelzijdig vindt. De wederkomst van de 19e eeuwse schoolwiskunde anno 2008 is banaal. Betekenisvol en aantrekkelijk voortgezet onderwijs begint niet bij de gestandaardiseerde lesboeken die met de methode Van de Craats meekomen.
Waarom accepteren we van Plasterk een onzinuitspraak als 'dertig jaar geleden waren de leraren de baas op school, terwijl ze tegenwoordig door het management als pionnen heen en weer worden geschoven?'
Een minister die meent dat 'ook in individuele gevallen' het kabinet 'het laatste woord moet hebben' over de salarissen van managers in de (semi-)publieke sector en die persoonlijk wenst te sanctioneren of onderwijsinstellingen mogen fuseren, meet zichzelf macht aan over verkeerde zaken.
De huidige bewindslieden-equipe is erop uit het passieve, op herkennen en herinneren gerichte voortgezet onderwijs te continueren en te herstellen waar de met basisvorming en tweedefase meegekomen toepassing-vaardigheid-samenhang, de Freudenthalwiskunde, ‘gericht schrijven’, profielwerkstuk of de grotere zelfregie en leerlinggerichtheid dit vastgeroeste stramien hebben opengebroken. Vakgericht, disciplinair, exclusief, in plaats van toepassingsgericht, interdisciplinair en inclusief, een kapitale fout in deze snel veranderende globaliserende samenleving.
De conservatieve elite die de kwaliteitspers beheerst, wil selectiever onderwijs en dit kan alleen ontstaan als het huidige wegens verondersteld kwaliteitsgebrek pijlsnel het loodje legt. De elite schuwt geen enkel argument om dit voor elkaar te krijgen: ze kunnen niet meer rekenen en ze kunnen niet meer schrijven, realistisch rekenen is te moeilijk voor domoren, het studiehuis ongeschikt voor lagere klassen en immigranten. De kaalslag in het onderwijs die deze op niets gebaseerde onzin veroorzaakt, biedt ruimte voor onderwijs dat geen enkele emancipatie toestaat: frontaal, abstract, leraargericht. De leraar distribueert de kennis en beheert de poort naar hoger op. Wie niet kan opzeggen wat de leraar wil, verdwijnt naar de onderste regionen van het systeem die opleiden voor een onmondige, ondergeschikte toekomst.
Wie het blanke gymnasium als dè oplossing van de toekomstige elite afficheert, legitimeert impliciet de witte basisschool en het zwarte VMBO. De aanhangers van ouderwets onderwijs lijken er bovendien op uit te zijn de maatschappelijke orde van vroeger te herstellen.
32/125 en 9/20 zijn geen breuken die ik regelmatig nodig heb. Het is zinloze kennis. Het aardige is dat je voor taal- en rekentrucs ook niet veel hersens nodig hebt, iedereen kan ze leren.
Het Freudenthal Instituut is niet afhankelijk van marktinvloeden, terwijl de resultaten van de wetenschappers die hier werken zowel in Den Haag als in de provincie al op voorhand verdacht zijn.
Zijlstra's kennisbases voor de lerarenopleidingen staan op wetenschappelijk drijfzand, Van Bijsterveldts aan de hand van een begin- en eindtoets te berekenen meerwaarde die de school heeft aangebracht, heeft veel weg van namaak-wetenschap.

Corinne Nederlof (Eindredacteur van de site onderwijsvanmorgen.nl van uitgeverij Malmberg)

Wat leren leerlingen een hoop onzin! En wat worden ze eenzijdig gestimuleerd, vrijwel alles wat er gevraagd wordt is reproductie van iets dat in een boek staat.
In het onderwijs zijn we vooral bezig met het verleden. Grammaticaregels, wiskunde, allemaal zaken die we ooit ontdekt hebben en weer klakkeloos doorgeven.
Er is geen enkel schoolvak dat enige maatschappelijke relevantie heeft.
In Roermond staat sinds 2007 Niekée: een school vol kleur en beweging. Waar docenten hun vak hebben gemaakt van de groei van leerlingen. Waar een kunstenaar directeur is. Waar alle leerlingen diamanten zijn. Waar de kern van het leren draait om het leven zelf en de leerstof daaraan moet bijdragen en anders niet deugt.
Volgende week gaat een groep van de kinderen naar de Gamma, daar is een feestweek. Ze gaan daar theater doen en dansen en ze verzorgen de catering. Die leerlingen gaan daar leren, ze missen niks, ze staan daar midden in de maatschappij.

Marianne Offereins (Eindredacteur NVOX, tijdschrift voor natuurwetenschap op school)

[De waarheid over huiswerk]

Er is het wijd verbreide geloof dat huiswerk het in de klas geleerde versterkt. Maar wat betekent dat? Het heeft geen zin te zeggen: ‘Ga door met oefenen tot je het begrijpt’, want door oefenen ga je niet begrijpen. Het zou zin kunnen hebben, te zeggen: ‘Ga door met oefenen tot wat je doet een automatisme is geworden’, maar bij welke vakbekwaamheden is dit nodig?
Om goed te kunnen tennissen is heel veel oefening nodig; maar de vergelijking met een vak als wiskunde, waarbij het draait om begrip, gaat volledig mank. Je kunt zolang als je wilt oefenen op bepaalde vraagstukken, maar als je ze niet begrijpt, zul je het nooit leren. Er zijn nu eenmaal leerlingen die de stof onmiddellijk begrijpen - voor hen is dus oefening niet nodig - en leerlingen die dat niet doen - voor hen is oefening zinloos.
Woordjes kun je leren door veel oefenen en herhalen, maar daarmee spreek en begrijp je een taal nog niet.

Ron Ritzen (Filosoof. Docent 'Ethiek' op Fontys Hogeschool. Hij schrijft artikelen. Hij heeft een eigen website ‘drogredenen.nl’)

De kritiek op het onderwijs is niet mis. Wat opvalt is dat men in de discussie voortdurend schermt met het begrip 'kwaliteit van het onderwijs' zonder dat ergens afdoende te definiëren.
Het is volstrekt onduidelijk hoe het met het kennisniveau in het middelbaar en hoger onderwijs gesteld is. Met name ouders maken zich zorgen over het kennisniveau. Dat staat in schril contrast met hetgeen onderzoek op dit moment laat zien, namelijk een gebrek aan cijfers!
Men beweert dat slechts 75% van de eerstejaars pabostudenten de gewenste rekenkunsten op voldoende niveau vertoont. Vervolgens stelt men dat het niveau daalt. Dat is onlogisch. Om van een daling te kunnen spreken, moet je de ‘75 procent’ kunnen vergelijken met oudere cijfers.
De voorstanders van realistisch rekenen beroepen zich op onderzoeken waarop volgens Peletier en Verhoef door velen kritiek is geleverd. Dit argument is irrelevant, want op vrijwel al het sociaalwetenschappelijk onderzoek wordt kritiek geleverd.
”Bijna iedereen ziet dat het rekenniveau niet goed is”, aldus Peletier en Verhoef. Het gaat er niet om dat bijna iedereen dat ziet. Dat gegeven is alleen van belang als je wilt weten hoeveel mensen het rekenniveau goed of slecht vinden. Uit dat gegeven valt niet af te leiden dat het niveau dus goed of niet goed is.
Critici als Verbrugge sommen een aantal feiten op en zeggen op basis van die feiten wat er moet gebeuren. Een blunder van de eerste orde. Feiten geven nu eenmaal nooit aan wat er moet gebeuren.
Jeanet Meijs, bestuurslid van BON, sabelt het basisonderwijs genadeloos neer. Dat roept de vraag op waar Meijs de oorzaken daarvan allemaal vandaan heeft. Haar antwoord is echt onthutsend. De problemen die zij schetst, zo geeft zij volmondig toe, zijn niet zichtbaar voor de buitenwereld. Wij moeten haar kennelijk op haar blauwe ogen geloven, maar veel reden is daar niet toe. Meijs leukt haar betoog op met een aantal goed bekkende mythes. Neem de mythe over de werkdruk. Die zou in het basisonderwijs gigantisch zijn: docenten worden volgens Meijs naast 'hun onderwijsgevende taak bedolven onder vernieuwingen, veranderingen, vergaderingen, scholingsdagen, toetsen, testen, beleidsplannen’ en wat al niet meer. Ervaren docenten in het basisonderwijs dat ook zo? Ook nu nog is 52 procent tevreden over de werkdruk en 3 procent zelfs zeer tevreden.

Hester Macrander (Theaterregisseur. Zij is oprichtster van 'Zinvol Onderwijs Nederland' en lid van de onderwijsdentank van de PvdA. Regelmatig is zij discussieleider op congressen en symposia over onderwijs)

Dat passieve consumeren is verschrikkelijk. In het huidige systeem is er zoveel verspilling van talent, energie en motivatie.
Veel onderwijs in de ouderwetse vorm, zoals die met name op havo en vwo te vinden is, vind ik onderdrukkend, afstompend, demotiverend, kortom: psychisch beschadigend. Jongerenmishandeling dus.
Zinvol onderwijs is letterlijk het genieten van onderwijs, voor alle betrokkenen.
Zinvol onderwijs is gebaseerd op de gelijkwaardigheid tussen leerkracht en leerling.
Ik heb echt geleden op de middelbare school.

-------------------------------------------------------------------

Uitspraken "(1)*, "(2)", "(3)" , "(4)", "(5)", "Rekenen", *Ict*, *Kritische uitspraken*

Reacties

Veel dank voor deze uitgebreide verzameling uitspraken met bijbehorende links! Het levert zeer interessante informatie hoe deze mensen denken.
Het stemt me wel triest, deze nieuwe onderwijswereld waarin we leven. Over hoeveel jaar ligt BON eruit? We worden ouder en pensioneren. Ik ben zo benieuwd of we hier (op deze site) over pakweg tien jaar nog zijn. Het onvoldoende onderwijs zal dan in alle geledingen van de maatschappij gegroeid zijn. Het is dan niet meer omkeerbaar. Zeg me dat het niet waar is.

(Ik vraag me overigens af hoe een ieder hier nu z'n eigen (klein)kinderen begeleidt in hun onderwijsloopbaan.)

Hoe vind ik de laatst bijgekomen uitspraken? Een tijdje lang kregen we de nieuwste in een aparte posting.....

De laatst bijgekomen uitspraken worden door mij steeds in een aparte posting opgesomd. Dat dit blog nu weer vooraan staat bij 'Laatste forum postings' komt niet omdat ik uitspraken toegevoegd heb, maar omdat er een reactie toegevoegd werd.

mvg,
jl

Zoekveld

Uitspraken (4)

Reacties