Pak onderwijsproblemen nu eens écht aan

.

Al die rapporten vertellen wat ouders en hun kinderen allang weten

Marlene Simoons

Recent onderzoek wees uit dat examens te gemakkelijk zijn. In plaats van leerlingen negatief te belonen, moeten ze gemotiveerd worden beter hun best te doen, vindt Marlene Simoons.

Wat mij als moeder (vwo/academica) van 4 middelbare scholieren op 3 verschillende scholen (gymnasium, vwo en vmbo) steeds weer verbaast is dat het ene na het andere onderzoek over het middelbaar onderwijs in Nederland wordt gepubliceerd, zonder dat er kennelijk stappen worden ondernomen om íets aan dat onderwijs te verbeteren.

De vraag is: hoeveel van dergelijke ‘onderzoeken’ zijn er nog nodig om aan de slag te gaan om de problematische situatie op veel middelbare scholen aan te pakken?

Bovendien heb ik als ouder helemaal geen ‘onderzoek’ nodig om vast te kunnen stellen dat inderdaad sprake is van een problematische situatie op veel middelbare scholen. Niet alleen ik, ook mijn kinderen hebben die conclusie allang getrokken. Ze komen thuis met een 8 voor Duits met de opmerking: “het was ook zo makkelijk” of “iedereen had een hoog cijfer”. Tja, wat is een 8 dan nog waard?

Mijn bevindingen gaan verder dan die van hoogleraar sociale ongelijkheid Jaap Dronkers: ik heb namelijk al enige jaren in de peiling dat veel middelbare scholen er al vanaf de brugklas veel aan doen om hun leerlingen zo hoog mogelijke cijfers te laten halen en het doubleren tot een minimum te beperken. De reden is mijns inziens vooral gelegen in het feit dat ouders de middelbare scholen vaak kiezen op grond van de ‘kwaliteitskaart’ van de school.

Hiermee is een goed vergelijkingssysteem in het leven geroepen: maar wat is die kwaliteitskaart nog waard als middelbare scholen en masse hun cijfers opvijzelen, en niet alleen van de eindexamenklassen, maar al vanaf de brugklas. Dan is het zijn doel toch voorbij gestreefd?

Middelbare scholen zijn heel handig geworden in het verhogen van de cijfers: als een klas te lage cijfers haalt voor wiskunde, dan wordt er een leuke wiskunde opdracht verzonnen die de leerlingen op school doen en waar ze ineens allemaal een 7 of een 8 voor halen. Op sommige scholen mogen de leerlingen zelfs elke onvoldoende herkansen. Soms worden deze trucs ook preventief ingezet om het zelfvertrouwen en motivatie van de leerlingen te vergroten zoals een ‘poster-opdracht”, of een presentatietje voor de klas. Het zal niet verbazen dat voor dit soort opdrachten altijd hoog gescoord wordt.

Pedagogen en onderwijskundigen vinden het allemaal prima, want vaardigheden (competenties) zoals samenwerken, presenteren, plannen en creativiteit worden op deze manier bevorderd. Maar wat niet bevorderd wordt is discipline, doorzettingsvermogen, het verwerven en toepassen van kennis en analytisch vermogen, kortom de competenties die nodig zijn om een vervolgopleiding (zeker op hbo of wo-niveau) te kunnen afronden.

Oplossingen heb ik ook. In de eerste plaats moeten er meer inspecteurs worden ingezet om te toetsen of de wijze waarop de kwaliteitskaart wordt ingevuld op een zuivere manier gebeurt. Dat kan door bijvoorbeeld leerlingen gedurende hun hele schooltijd (steekproefsgewijs) te testen op hun kennis en vaardigheden, een beetje zoals ook op de lagere school gebeurt met het leerlingvolgsysteem.

Verder dient er veel te veranderen in de manier waarop leraren worden ingezet. Als ik kijk naar het reguliere gymnasium, dan zie ik wat de mogelijkheden zijn om het niveau van de middelbare scholen weer op te krikken. Nee, ze moeten niet allemaal gymnasia worden, maar de gebruikte onderwijssystemen zouden wel overgenomen kunnen worden. Dat komt er in het kort op neer dat leerlingen nauwkeurig gevolgd worden vanaf de brugklas en dat bij ondermaatse prestaties onmiddellijk aan de bel wordt getrokken. Steunlessen kunnen bijvoorbeeld worden ingezet om achterstanden in te halen zodat leerlingen zoveel mogelijk gestimuleerd worden om bij te blijven en mee te komen, ook met de gymlessen.

Het mag leerlingen niet te gemakkelijk worden gemaakt, zodat ze al in de brugklas een zekere mate van discipline aanleren om hun huiswerk te maken en nauwkeurig te werken. Natuurlijk zijn er ook vrije opdrachten en uitstapjes, want dat vinden alle leerlingen nu eenmaal leuk en afwisseling is belangrijk. Het uitgangspunt is echter niet dat dit ter compensatie van slechte cijfers gebeurt, maar eerder juist een cadeautje is omdat je goed je best doet. Dit systeem vergt een bepaalde mate van inzet, discipline en betrokkenheid van de docenten. Het moet gezegd: die is hoog op het gymnasium.

Ik hoop dat minister Plasterk openstaat voor bevindingen van ervaringsdeskundigen en dat hij deze ook veelvuldig zal betrekken bij zijn beleidsplannen en de uitvoering daarvan.

Hij mag me bellen. Ik woon in Oegstgeest.

Drs. Marlene Simoons is politicoloog.

NRC/Handelsblad, 12-6-2007

Op dit artikel rust auteursrecht van NRC Handelsblad BV, respectievelijk van de oorspronkelijke auteur.