Forum

Michel,

http://www.benwilbrink.nl/publicaties/77StudietijdORD.htm

“<strong>Variabelen</strong>. De belangrijkste variabele lijkt de inrichting van het onderwijs te zijn; omdat het te presenteren model betrekking heeft op verschillen tussen studenten, moet de inrichting van onderwijs- en beoordelingssituatie als <strong>gegeven</strong> worden beschouwd. Het effect van beleidsmaatregelen kan onderzocht worden door voor oude en nieuwe situatie de op basis van waarnemingen berekende parameterwaarden van het model te vergelijken.”

De kwaliteit van het gegeven onderwijs zit niet in het modelltje zelf, maar in empirische waarden die gerealiseerd zijn in gegeven of in denkbare (beleidsmatig bereikbare) onderwijssituaties.

Factoren in de thuissituatie zijn heterogeen van aard: of kinderen in de zomervacantie nog enige vorm van intellectuele uitdaging krijgen, is mede bepalend voor hun relatieve startositie aan het begin van het nieuwe schooljaar. Achterstanden die zo zijn opgelopen, worden niet meer ingehaald.  Over de jaren heen werkt dat cumulatief nadelig uit voor leerlingen uit achterstandssituaties. 

Ik zou dit soort zaken niet allemaal in één en het zelfde model willen stoppen. Daar zijn een aantal rdenen voor.  De eerste reden is dat ingewikkelder modellen waarschijnlijk nog steeds onvolledige modellen zijn, en om die reden dus resultaten geven waarvan onbekend is in hoeverre zij een juist beeld geven van de ‘totale’ situatie.  

De tweede reden is dat ingewikkelder modellen leiden tot ingewikkelder statistiek en daarmee tot onbegrijpelijkheid (‘structural equation modelling’; econometristen zijn er ook gek op, en richten er behoorlijke schade mee aan omdat zij niet altijd in de gaten hebben wat zij NIET in hun modellen hebben opgenomen. Berucht voorbeeld: het CPB dat VOCL-data behandelt alsof de categorie ‘vwo’ EXCLUSIEF de categorale gymnasia zou zijn, wat dus niet het geval is. Houd dit gegeven trouwens ook in gedachten bij het lezen van het recente rapport van Kuyper en van der Werf).

De derde reden volgt dan min of meer uit het voorgaande: een eenvoudig model voor het tot stand komen van (verschillen) in studieresultaten dient niet om exact te beschrijven wat er in het onderwijs gebeurt, maar om in grote lijnen te kunnen zien.begrijpen wat er gebeurt, respectievelijk wat er zou kunnen gebeuren na een specifieke beleidsingreep. Daarom kan zo’n model maar beter zo eenvoudig mogelijk blijven.  In 1977 presenteerde mijn collega Tromp het paper (zie de link hierboven), en juist van statisticus Ivo Molenaar kwam het compliment dat de eenvoud van dit model juist goed zicht op het onderwijsgebeuren geeft, i.t.t. vele pogingen om hetzelfde te doen met structural equations modellen met veel meer gemeten variabelen.