Forum

Voorstanders van tablets zeggen altijd dat je er zoveel mee kunt, maar dat is precies mijn probleem: je kunt er veel te véél mee. Je kunt er zowat alle dingen mee die je met mobieltjes en smartphones ook kunt, alleen dan ook nog met geluid erbij. Ed Nijpels wil dus van bovenaf in heel Nederland een dergelijk apparaat de les induwen, terwijl scholen het probleem met de mobieltjes nog niet eens goed onder controle hebben.

Hieronder geef ik een opsomming van de problemen die ik voorzie met tablets.

1) Met tablets kun je communiceren, bijv. mailen, facebooken, twitteren, skypen, chatten, etc. Veel leerlingen vinden dat natuurlijk leuk, maar in de les ondergraaft dat het werk van de docent. Leerlingen krijgen er extra afleiding bij, en dat maakt leren er niet makkelijker, maar juist moeilijker op: afleiding ondermijnt de wilskracht. Alleen al het bieden van weerstand kost energie die beter voor concentratie op de lesstof gebruikt kan worden.

2) Met tablets kun je ook nog foto's maken, filmpjes opnemen en deze meteen uploaden. Vooral een docent die het vak nog moet leren, en dat zullen er in het Nederlandse onderwijs steeds meer worden omdat de oudere generatie met pensioen gaat, is dit een groot probleem.

3) Van e-readers (vooral populair bij mensen boven de 50) is bekend dat je er 10 procent langzamer mee leest. Het ligt voor de hand dat dat bij tablets ook zo is.

4) Als digitale boeken zo geweldig zijn, waarom zijn ze dan niet allang massaal doorgebroken op de markt? Verreweg de meeste boeken die verkocht worden zijn nog altijd papieren boeken. Daar geven consumenten kennelijk de voorkeur aan. Waarom moet het onderwijs iets worden opgedrongen waar de consument kennelijk niet zo enthousiast over is?

5) Voordeel van een tablet zou zijn dat de boeken makkelijker up-to-date kunnen worden gehouden en dat de actualiteit er makkelijker in opgenomen kan worden. Maar als docent is het helemaal niet handig als je boek steeds verandert: je verliest daardoor controle, bovendien is voor het overgrote deel van de vakken helemaal niet nodig dat het boek steeds "up-to-date" gebracht wordt. Daarbij heeft een goeie docent geen schoolboek nodig voor het leggen van koppelingen met de actualiteit; die doet dat liever zelf op z'n eigen manier dan dit centraal voorgekauwd krijgen door een uitgever.

6) Als docent heb je met een regulier lesboek veel meer controle over hoe leerlingen werken. Je ziet ook bij leerlingen die achterin de klas zitten of ze het open hebben liggen op de juiste bladzijde en dat ze dus niet met andere dingen bezig zijn.

7) Bij sommige toetsen (en dus ook examens) mag je soms een bepaald naslagwerk bij de hand houden, bijv. een binasboek, woordenboek of een grammaticaboek. Met boeken van papier is dat geen probleem, maar als die op een tablet staan, hebben leerlingen een enorm spiekapparaat bij de hand, want op een tablet kan veel méér staan, en je kunt er ook nog eens mee communiceren.

8) Een boek doet het altíjd. Bij een tablet kan de stroom opraken, en moet je 'm weer opladen. Bij een schooldag van acht lesuren, kan dat met de huidige stand van de technologie een probleem worden. Leerlingen kunnen ook het leerproces saboteren door hun tabletbatterij expres op te laten gaan en niet te herladen. Stroomvoorziening in alle lokalen om dit probleem te ondervangen is zeer kostbaar om te laten aanleggen en in het gebruik zeer onpraktisch.

9) Als het geluid van een tablet aanstaat, kan al één leerling in een klas van 30 leerlingen geluidsoverlast veroorzaken voor alle anderen. Met z'n dertigen tegelijk het geluid aanhebben en bijvoorbeeld filmpjes afkijken, wordt één grote drukte waar niemand in kan werken. En als iedereen een koptelefoon opheeft, kan een docent weer niet weten of een leerling niet misschien naar zijn eigen muziekcollectie zit te luisteren, en kan een docent zijn leerlingen sowieso niet meer goed aanspreken.

10) Het gewicht van de zware boekentas zou een probleem zijn. Dat probleem is momenteel al een stuk minder groot omdat leerlingen op school kluisjes hebben en niet de hele dag met een volle tas hoeven te sjouwen. Maar sjouwen en fietsen met een zware tas is helemaal niet zo'n probleem: het is gezonde lichamelijke inspanning die obesitas helpt voorkomen.

11) Leerlingen zouden door tablets op school te gebruiken beter voorbereid worden op de digitale wereld. Maar de digitale wereld ís al overal om leerlingen heen en ook thuis allang aanwezig. Waarom ze op school in aanraking brengen met iets waar ze allang vertrouwd mee zijn? Je moet je op school juist richten op zaken waar leerlingen búiten school niet aan toe komen.

12) Als tablets wél enorme voordelen zouden bieden, zou het voor particuliere scholen zeer interessant zijn ze snel en massaal in te voeren, omdat ze daarmee een concurrentievoordeel opbouwen ten opzichte van andere al dan niet particuliere scholen. Maar particuliere scholen kiezen juist helemaal niet voor tablets. Financieel hebben ze geen grote beperkingen om ze in te voeren, maar voor hen loont het kennelijk niet. Waarom zou het dan wél lonen voor gesubsidieerde scholen?

13) Waarom zou een overheid moeten beslissen welke middelen een docent moet inzetten in zijn lessen? Of waarom zou een schoolleiding dat zelfs willen beslissen of beïnvloeden? Waarom zou je dit niet gewoon overlaten aan de vaksectie of de individuele docent zélf? Ik zie er zelfs het probleem niet van in dat de ene docent van een bepaald vak kiest voor een regulier boek, en een andere docent voor het laten gebruiken van een tablet. Ook qua kostendoorberekening naar ouders zijn heel goed modellen denkbaar waarbij dit geen probleem hoeft op te leveren.

14) Vaak wordt het argument gebruikt dat de invoering van tablets "onafwendbaar" is, en dat we er toch een keer aan zullen moeten. Dat klinkt al niet erg positief. Mensen die in een winkel een tablet aanschaffen, doen dat niet omdat het onafwendbaar is, maar omdat het hun voordeel oplevert. Bovendien heb je als school zelf de controle over het al dan niet invoeren van tablets, en kun je ouders gewoon uitleggen waarom je de voorkeur geeft aan boeken. Nog belangrijker is dat het niet gaat om óf tablets al dan niet moeten worden gebruikt, maar wát voor tablets zóveel voordeel bieden dat je ze graag wílt gebruiken. Ik zie het niet snél gebeuren, maar misschien komen er op een gegeven moment tablets (of schooltabletsystemen) op de markt die voor mij als docent inderdaad prettiger werken dan boeken. Tablets waarbij de docent geen controle verlíest, maar wínt. Maar zover is het dus nog lang niet. Tot die tijd wil ik in mijn werk niet omlaag gehaald worden door gebrekkige technologie. Een tandarts gaat ook niet boren met een nieuwe van hogerhand voorgeschreven boor die nog niet goed genoeg uitontwikkeld is. Waarom zou dat voor een docent anders moeten liggen?

15) Er is geen bewijs dat tablets betere onderwijsresultaten opleveren. Wél is het zo dat digitalisering van het onderwijs veel geld kost, en dat dat geld vervolgens niet meer aan andere zaken kan worden uitgegeven, zoals hogere salarissen om hogergeschoolde docenten mee te werven op de arbeidsmarkt, iets wat wél aantoonbaar beter onderwijs oplevert.
Zie hiervoor ook het uitgebreide artikel in de New York Times (eerder op deze site geplaatst):
http://www.nytimes.com/2011/09/04/technology/technology-in-schools-faces...
(moet je helaas voor inloggen)
Een aantal invloedrijke mensen in de ICT sector, van wie je het dus niet direct zou verwachten, hebben zich tegen technologie ("gatgets") in het klaslokaal gekeerd, onder andere Bill Gates (voormalig CEO van Microsoft) en Craig Barrett (voormalig CEO van computerprocessorfabrikant Intel). De laatste zegt bijvoorbeeld: "Putting all the new and fancy equipment found in today’s American classrooms aside [hij schampert ook nog even over digitale schoolborden] a good teacher is the best tool for a good education anywhere in the world,"